Ένας καλός νόμος που θέλει και ενεργούς δημότες

 

Υπάρχει ένα ρητό που αρέσει πολύ στο κατεστημένο: Μη θίγετε τα κακώς κείμενα. Αυτό πρέπει να έχουν υπόψη τους όσοι δήμαρχοι και περιφερειάρχες αντέδρασαν αρνητικά μετά τη δημοσιοποίηση του νομοσχεδίου για την τοπική αυτοδιοίκηση, του Κλεισθένη 1. Πράγματι, οι μεταρρυθμιστικές προσπάθειες για τα θέματα της τοπικής αυτοδιοίκησης στο παρελθόν χαρακτηρίζονται ως ατελείς, άτολμες και αποσπασματικές, γι’ αυτό και παρέμειναν ημιτελείς. Αν θέλουμε να προσπαθήσουμε μια νέα προσέγγιση, με νέο πνεύμα που σκοπό θα έχει να κάνει τομές και να ταράξει τα λιμνάζοντα νερά, πρέπει να τολμήσουμε. Να θέσουμε ως κεντρικό διακύβευμα την ενδυνάμωση της αυτοδιοίκησης μέσα από την εμβάθυνση της δημοκρατίας, για μια νέα οργάνωση του κράτους, αποκεντρωμένη και πιο κοντά στον πολίτη.
Η εποχή των μνημονίων είχε πολύ σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο στην τοπική αυτοδιοίκηση, που αντί να προχωρεί έκανε πολλά βήματα πίσω και σταμάτησε να αναπτύσσεται. Σήμερα, κανένα φοβικό σύνδρομο δεν πρέπει να μας κρατήσει πίσω από τις ανάγκες των καιρών. Καμία καταστροφολογική πρόβλεψη δεν μπορεί να πείσει για την ειλικρίνειά της, όταν είναι φανερό ότι τους μόνους που ξεβολεύει είναι τους «ελέω πλειοψηφικού εκλογικού συστήματος» δικτάτορες των μειοψηφιών.

Οι πολίτες στο επίκεντρο

Το εκλογικό σύστημα της απλής αναλογικής, η αναβίωση των κοινοτήτων και τα τοπικά δημοψηφίσματα είναι μέτρα που βοηθούν να περάσουμε σε μια νέα εποχή, που η τοπική αυτοδιοίκηση θα εκσυγχρονίζεται και θα ωριμάζει.
Με αφορμή τη φετινή επέτειο των 50 χρόνων από το Μάη του ’68, ας θυμηθούμε ένα σύνθημα: «Η ομορφιά είναι στο δρόμο». Αυτό το σύνθημα, σε σχέση με την τοπική αυτοδιοίκηση, μπορεί να σημαίνει ότι η αξία του Κλεισθένη θα φανεί όταν αντιληφθούν τη σημασία του οι πολίτες και αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που τους δίνει για παρέμβαση στο δημόσιο χώρο και το δημόσιο λόγο. Ο πρώτος βαθμός αυτοδιοίκησης, οι δήμοι, αποτελούν το ιδανικό πεδίο για τις συλλογικότητες, τους φορείς και τα άτομα να ανοίξουν ένα δημοκρατικό διάλογο, να αλληλεπιδρούν και να αξιοποιούν τη διαβούλευση για βελτιστοποίηση της ποιότητας των αποφάσεων και της ζωής στην πόλη και στην κοινότητα.
Ο Κλεισθένης δεν αφορά κλειστούς κύκλους αιρετών, ξεκομμένων από το κοινωνικό σώμα. Αφορά ευθέως τους άντρες και τις γυναίκες της χώρας, που επιθυμούν να συμμετέχουν ενεργά στα κοινά και να κάνουν πράξη τον τίτλο του πολίτη.
Είναι πάντως φανερό ότι σήμερα, στα μικρά και καθημερινά προβλήματα των κατοίκων των δήμων και των κοινοτήτων, η αντίδραση των δημοτικών αρχόντων δεν έχει το χαρακτηριστικό της αμεσότητας. Τις περισσότερες φορές δεν υπάρχει επικοινωνία και διάλογος με τους πολίτες, ενώ δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που συναντάμε αναβλητικότητα και αδιαφορία. Ένα παράδειγμα από το δήμο Αγ. Δημητρίου. Σε μία μικρή και περιφερειακή οδό, την οδό Παπαζαχαρίου, με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου έγινε αντιδρόμηση, η οποία πραγματοποίηθηκε με απλή αλλαγή σημάτων κυκλοφορίας (χωρίς να προηγηθεί ενημέρωση). Οι συνέπειες, όμως, της αντιδρόμησης αναστάτωσαν τη ζωή των κατοίκων που αποφάσισαν να απευθυνθούν αρμοδίως στη δημοτική αρχή. Συγκέντρωσαν ενδεικτικά 48 υπογραφές κατοίκων και ζήτησαν να συζητηθεί το θέμα σε συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, με την παρουσία όσων κατοίκων το επιθυμούν. Από την κατάθεση του αιτήματος στο πρωτόκολλο του δήμου Αγ. Δημητρίου (Α.Π.12001/9.3.2018) έχει παρέλθει μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς να υπάρξει κάποιο ενδιαφέρον από τη μεριά της διοίκησης του δήμου.

Ασκήσεις επί χάρτου ή διαβούλευση;

Πάντοτε οι ασκήσεις επί χάρτου έχουν το πλεονέκτημα της ευκολίας και της ταχύτητας. Η διαβούλευση, η ανάλυση των προβλημάτων, η αναζήτηση λύσης απαιτεί χρόνο, επιχειρήματα και φυσικά ζωντανή επαφή με τους πολίτες. Ξεβολεύει βεβαιότητες και αυθεντίες και ενδεχομένως αποκαλύπτει λάθη ή παραλείψεις. Μήπως η θέση για όλα τα ενοχλητικά θέματα και τους ενοχλητικούς πολίτες είναι κάτω από το χαλί; Είναι αυτή η λειτουργία της αυτοδιοίκησης επαρκής και ικανοποιητική; Θα δυσκολέψει τη διοίκηση των δήμων η απλή αναλογική ή θα γίνει ο καταλύτης για πιο δημοκρατική και πιο κοντά στον πολίτη τοπική αυτοδιοίκηση;
Είναι σίγουρο ότι από μόνα τους δεν αλλάζουν τα πράγματα ούτε στο θεσμικό επίπεδο ούτε στο επίπεδο των κατεστημένων νοοτροπιών. Θέλουν θεσμική αντιμετώπιση, με νέο πνεύμα, με σύγχρονες και δημοκρατικές αντιλήψεις. Χρειάζονται ανατροπές σε κατεστημένες απόψεις και τολμηρές λύσεις. Η αυτοδιοίκηση δεν κινδυνεύει από την ενεργή συμμετοχή των πολιτών. Οι αιρετοί δεν είναι ξεκομμένοι από τον κοινωνικό χώρο. Ήρθε η ώρα να γίνει η αυτοδιοίκηση ο μοχλός για ανάπτυξη και καλύτερη ποιότητα ζωής σε κάθε γωνιά της χώρας.

Όλγα Τραυλού