Για μια νέα κινηματογραφική συνθήκη

 

Του Στράτου Κερσανίδη

Στην «αναζήτηση μιας νέας κινηματογραφικής συνθήκης» αναφέρθηκε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Ορέστης Ανδρεαδάκης, στη συνέντευξη Τύπου της περασμένης Δευτέρας, παρουσιάζοντας το πρόγραμμα της 58ης διοργάνωσης, που θα ξεκινήσει την Πέμπτη 2 και θα διαρκέσει ως την Κυριακή 12 Νοεμβρίου. Από την πλευρά της η πρόεδρος του φεστιβάλ, Ελίζ Ζαλαντό, έδωσε το στίγμα της φετινής διοργάνωσης λέγοντας πως «τα φεστιβάλ πρέπει να ρισκάρουν».

Εχοντας ως επίκεντρο ένα νέο πολιτισμό, θεμελιωμένο όχι στην ισχύ αλλά στη δικαιοσύνη και την αγάπη, 14 ταινίες θα διεκδικήσουν τα βραβεία στο 58ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Ως πυξίδα για την ιδέα αυτής της επιλογής χρησιμοποιήθηκε το βιβλίο «Το ρίζωμα», της γαλλίδας φιλοσόφου Σιμόν Βέιλ. Το βιβλίο διατρέχει τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, θέτει υπό αμφισβήτηση τις θεμελιώδεις πλάνες του, αναλύει την ασθένεια του «ξεριζώματος», που τον έχει πλήξει, και διακηρύττει ότι «το ρίζωμα είναι ίσως η σημαντικότερη, αλλά και η πλέον παραγνωρισμένη ανάγκη της ανθρώπινης ψυχής».
Οι 14 ταινίες είναι:
«Λάκι» (Τζον Κάρολ Λιντς – ΗΠΑ), «Αυτές οι μακρυμαλλούσες νύχτες» (Τζεράρντο Καλάγκι – Φιλιππίνες), «Εγγύτητα» (Καντεμίρ Μπαλάγκοβ – Ρωσία), «Εξοχικές κατοικίες» (Σόνια Μαρία Κρούνερ – Γερμανία), «Φορτίο» (Ζιλ Κουλιέρ – Βέλγιο, Ολλανδία, Γαλλία), «Καθοδήγηση ζωής» (Ρουθ Μάντερ – Αυστρία), «Τα αδέλφια του χειμώνα» (Χλίνουρ Πάλμασον – Δανία, Ισλανδία), «Κοράκια» (Γιενς Ασούρ – Σουηδία), «Η άμυνα του δράκου» (Νατάλια Σάντα – Κολομβία), «Χωρίς όνομα, χωρίς υπογραφή» (Βαϊντ Τζαλιλβάντ – Ιράν), «Θηρίο» (Μάικλ Πιρς – Ηνωμένο Βασίλειο).
Στο διεθνές διαγωνιστικό συμμετέχουν και τρεις ελληνικές ταινίες: «Η επιφάνεια των πραγμάτων» της Νάνσυς Μπινιαδάκη, «The ox» του Γιώργου Νικόπουλου, «Ο γιος της Σοφίας» της Ελίνας Ψύκου.
Οι 14 ταινίες αποτελούν το υλικό μιας πρωτότυπης έκθεσης με τίτλο «Το ρίζωμα». Το Φεστιβάλ ανέθεσε σε 14 νέους έλληνες εικαστικούς να δουν ο καθένας από μία ταινία του διαγωνιστικού τμήματος και να φιλοτεχνήσουν ένα έργο εμπνευσμένο από αυτήν.
Ήρωες, σαν τους καθημερινούς ανθρώπους με τους οποίους ταυτίστηκε η Βέιλ, ανθρώπους που μας προκαλούν να αντιμετωπίσουμε τους δαίμονές μας, αλλά και να αγκαλιάσουμε τη ζωή, συναντούμε στο φετινό διεθνές διαγωνιστικό. Από κοινωνικό δράμα μέχρι κομεντί και θρίλερ, οι ταινίες, ανήκουν σε διαφορετικά κινηματογραφικά είδη και αφηγούνται ολότελα διαφορετικές ιστορίες, οι οποίες ωστόσο συνδέονται με κάτι κοινό.

Το ξένο πρόγραμμα

Ο Γιώργος Κρασακόπουλος, υπεύθυνος για το ξένο πρόγραμμα, αναφέρθηκε στις παρουσίες δύο σημαντικών εκπροσώπων του κινηματογράφου στη Θεσσαλονίκη. Του σκηνοθέτη Αλεξάντερ Πέιν, ο οποίος θα παρουσιάσει τη νέα του ταινία, «Μικρόκοσμος», και του ηθοποιού Ζαν Μαρκ Μπαρ, πρωταγωνιστή στην ταινία «Σπόρος» του Σεμίχ Καπλάνογλου και αφηγητή στο ντοκιμαντέρ «Dolphin man» του Λευτέρη Χαρίτου, το οποίο έχει ως θέμα τη ζωή του θρυλικού δύτη, Ζακ Μαγιόλ, τον οποίο ερμήνευσε ο Μπαρ στην ταινία «Απέραντο γαλάζιο» του Λικ Μπεσόν.
Ο Γ. Κρασακόπουλος αναφέρθηκε φυσικά και στα αφιερώματα του φεστιβάλ, αρχής γενομένης από εκείνο στην ουγγαρέζα σκηνοθέτιδα, Ίλντικο Ένιεντι, της οποίας η ταινία «Η ψυχή και το σώμα», η οποία κέρδισε τη Χρυσή Άρκτο στο Φεστιβάλ του Βερολίνου, έχει επιλεγεί ως ταινία έναρξης. Όπως είπε ο υπεύθυνος για το ξένο πρόγραμμα, αν και δεν ήταν καθόλου εύκολο, βρέθηκαν όλες οι ταινίες της Ένιεντι οι οποίες και θα προβληθούν στο πλαίσιο του αφιερώματος.
Θα γίνουν επίσης αφιερώματα: Στο σουηδό σκηνοθέτη Ρούμπεν Έστουλντ, ο οποίος κέρδισε το φετινό Χρυσό Φοίνικα στις Κάνες και θα βρίσκεται και ο ίδιος στη Θεσσαλονίκη. Στην Άιντα Λουπίνο (1918-1995), η οποία με το τολμηρό σινεμά της «άλωσε» το ανδροκρατούμενο Χόλιγουντ της δεκαετίας του 1950.
Τον άγνωστο στην Ελλάδα γάλλο ποιητή, δημοσιογράφο, δραματουργό και σκηνοθέτη, Αρμάν Γκατί (1924-2007), ο οποίος σκηνοθέτησε μόνον 4 ταινίες οι οποίες και θα προβληθούν. Στις διάφορες όψεις της ανεργίας και της εργασίας στο αφιέρωμα «Αόρατα χέρια».
Στους «Ανοιχτούς Ορίζοντες», το αγαπημένο κι επιτυχημένο τμήμα του φεστιβάλ, διακεκριμένοι σκηνοθέτες και πολλά υποσχόμενοι νέοι δημιουργοί, δίνουν το στίγμα του ανήσυχου σινεμά που μας σαγηνεύει.
Στις Ειδικές Προβολές του Φεστιβάλ βλέπουμε τα πολυσυζητημένα φιλμ καταξιωμένων -αλλά και ανερχόμενων- δημιουργών.
Ως ταινία λήξης επιλέχτηκε «Το πάρτι», μια απολαυστική κωμωδία της Σάλι Πότερ, η οποία θα προβληθεί μετά την απονομή των βραβείων και την τελετή λήξης, στις 12 Νοεμβρίου.
Η Γιάννα Σαρρή, σύμβουλος για τα καινοτόμα προγράμματα και τις νέες τεχνολογίες και υπεύθυνη της Αγοράς, στάθηκε στο νέο τμήμα του φεστιβάλ, δηλαδή στις ταινίες «εικονικής πραγματικότητας», τις οποίες οι θεατές μπορούν να δουν, όχι με τον κλασικό τρόπο αλλά φορώντας τα ειδικά γυαλιά.

Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου

Στο αναβαθμισμένο πλέον ελληνικό τμήμα, θα προβληθούν συνολικά 33 ταινίες. Από αυτές οι 20 σε πρώτη προβολή, οι 5 είναι ταινίες που έχουν κάνει πρεμιέρα, ενώ θα γίνει ειδική προβολή του ντοκιμαντέρ «Dolphin man» του Λευτέρη Χαρίτου, και τρεις ταινίες στην ενότητα «Ξεπερνώντας τα σύνορα», που έχουν σκηνοθετήσει έλληνες σκηνοθέτες που εργάζονται στο εξωτερικό.
Οι ταινίες σε επίσημη πρώτη είναι: «Αγκάθι» του Γαβιήλ Τζάφκα», «Γυναίκες περάσατε από δω» του Σταύρου Τσιώλη, «Επαφή» του Τώνη Λυκουρέση, «Η επιφάνεια των πραγμάτων» της Νάνσυς Μπινιαδάκη, «Η μπλε βασίλισσα» του Αλέξανδρου Σιπσίδη, «Η τέχνη καταστρέφει» του Νίκου Κορνήλιου, «Ιερόσυλοι» της Μάρσας Μακρή, «Ιστορίες χωρίς χρόνο» του Βασίλη Ραΐση, «Ο γιος της Σοφίας» της Ελίνας Ψύκου, «Πολυξένη» της Δώρας Μασκλαβάνου, «Ρόζμαρι» του Άδωνι Φλωρίδη, «Στην R’» της κινηματογραφικής ομάδας στην R’, «Χρόνια πολλά» του Χρίστου Γεωργίου, «4 μέρες» του Μιχάλη Γιαγκουνίδη, «Do it yourself» του Δημήτρη Τσιλιφώνη, «Love me not» του Αλέξανδρου Αβρανά, «People» του Παύλου Ιορδανόπουλου, «The οx» του Γιώργου Νικόπουλου,
«Too much info clouding over my head» του Βασίλη Χριστοφιλάκη, «USSAK» του Κυριάκου Κατζουράκη.
Οι ταινίες οι οποίες ήδη έχουν προβληθεί είναι: «Γραμμές» του Βασίλη Μαζωμένου, «Ληξούρι, αντίο» του Μάκη Μωραΐτη, «Τέλειοι ξένοι» του Θοδωρή Αθερίδη, «The great Eastern» των Λάκη και Άρη Ιωνά (The Callas), «Success story» του Νίκου Περράκη.
Θα προβληθούν ακόμη οι 17 βραβευμένες μικρού μήκους ταινίες από το 40ό Φεστιβάλ της Δράμας.

Ματιές στα Βαλκάνια και άλλα

Με 10 ταινίες της πρόσφατης παραγωγής, το άκρως επιτυχημένο αυτό τμήμα για μια ακόμη χρονιά θα φέρει το κοινό σε επαφή με το σινεμά των γειτονικών μας χωρών. Ανάμεσά τους και η βραβευμένη ταινία «Ana mon amour» του ρουμάνου Καλίν Πέτερ Νέτζερ και ο «Σπόρος» του τούρκου Σεμίχ Καπλάνογλου, για να αναφερθούμε σε γνωστά ονόματα του βαλκανικού σινεμά.
Ένα μεγάλο αφιέρωμα περιλαμβάνει φέτος το τμήμα Ματιές στα Βαλκάνια. Είναι το αφιέρωμα «Λογοτεχνία και Σινεμά: Μια παθιασμένη σχέση».
Δια χειρός Ορχάν Παμούκ, Ισμαήλ Κανταρέ, Νετζάτι Τζουμαλί, μεταξύ άλλων. Έντεκα αριστουργηματικές βαλκανικές ταινίες που βασίστηκαν σε λογοτεχνικά βιβλία, συνθέτουν ένα αφιέρωμα που δεν πρέπει να χάσετε. Οι 7 από τις 11 ταινίες του αφιερώματος -που επιμελείται ο υπεύθυνος του βαλκανικού προγράμματος, Δημήτρης Κερκινός- θα προβληθούν για πρώτη φορά στην Ελλάδα.
Και όπως πάντα μεγάλες εκπλήξεις μας επιφυλάσσουν οι βαλκανικές μικρού μήκους ταινίες.

Καθολικά προσβάσιμες προβολές

Το 58ο ΦΚΘ συνεχίζει και μοιράζεται τη δύναμη του σινεμά με όλους τους θεατές ανεξαιρέτως, με χορηγό προσβασιμότητας το Ίδρυμα Ωνάση και τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, ενώ οι συνθήκες προσβασιμότητας διασφαλίζονται σε συνεργασία με την Κίνηση Καλλιτεχνών με Αναπηρία. Φέτος παρουσιάζει δύο κλασικές κι αγαπημένες ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου με όρους καθολικής προσβασιμότητας για όλους τους θεατές: «Το προξενιό της Άννας» του Παντελή Βούλγαρη (1972) και «Θου – Βου φαλακρός πράκτωρ, Επιχείρησις: Γης Μαδιάμ» του Θανάση Βέγγου (1969). Οι ταινίες αυτές θα προβληθούν με ακουστική περιγραφή [AD: Audio Description] για τυφλούς και άτομα με προβλήματα όρασης και με υπότιτλους για κωφούς και βαρήκοους με την επιμέλεια και πιστοποίηση της Κίνησης Καλλιτεχνών με Αναπηρία.
Οι προβολές θα πραγματοποιηθούν στις αίθουσες Ολύμπιον και Παύλος Ζάννας καθώς και στο Λιμάνι, στις αίθουσες Τζον Κασσαβέτης, Σταύρος Τορνές, Τώνια Μαρκετάκη και Φρίντα Λιάππα. Προβολές θα γίνουν επίσης στο δημοτικό θέατρο Καλαμαριάς «Μελίνα Μερκούρη» και το δημοτικό θέατρο του Πολιτιστικού Κέντρου Σταυρούπολης «Χρήστος Τσακίρης».