Διαχείρηση Αποβλήτων Αττικής: Το μεγάλο στοίχημα

Ημερίδα για τη Διαχείριση των Απορριμμάτων στην Αττική συνδιοργάνωσαν η Περιφερειακή Ένωση Δήμων Αττικής (ΠΕΔΑ), η Ένωση Δημάρχων Αττικής (ΕΝΔΑ) και ο Ειδικός Διαβαθμιδικός Σύνδεσμος Ν. Αττικής (ΕΔΣΝΑ), την Τετάρτη 31 Μαΐου, στο ξενοδοχείο Τιτάνια.

zounis-1

Στην ημερίδα συμμετείχαν και έκαναν παρέμβαση ο κ. Σωκράτης Φάμελλος, αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η περιφερειάρχης κ. Ρένα Δούρου, ο γενικός γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του υπουργείου Εσωτερικών, κ. Ευάγγελος Καπετάνιος. Εισηγήσεις–παρεμβάσεις έκαναν η κ. Αφροδίτη Μπιζά, αντιπρόεδρος του ΕΔΣΝΑ και ο κ. Σταύρος Ιατρού, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής του διαβαθμιδιακού συνδέσμου. Επίσης το λόγο πήραν οι πρόεδροι της ΠΕΔΑ και ΕΝΔΑ, Νϊκος Σαράντης και Παύλος Καμάρας αντίστοιχα, δήμαρχοι, όπως της Αίγινας και της Παλλήνης, καθώς και ο πρώην δήμαρχος Ν. Σμύρνης, Γιώργος Κουτελάκης και το μέλος του Δ.Σ. του ΕΔΣΝΑ, Ν. Σακούτης.

Δέσμη μέτρων από την κυβέρνηση

Στην παρέμβασή του ο κ. Φάμελλος εξήγησε πως είναι ανεπίτρεπτο μετά από τόσα χρόνια η χώρα να μην έχει οικολογική διαχείριση των απορριμμάτων, πόσο μάλλον να πληρώνει πρόστιμα. Θύμισε ότι η χώρα βαρύνεται με 70 εκατ. ευρώ πρόστιμο για χωματερές και βιοαπόβλητα κ.λπ., αντί αυτά τα χρήματα να τα χρησιμοποιεί για την αλλαγή αυτής της κατάστασης και κάλεσε την αυτοδιοίκηση να αναλάβει τον κρίσιμο ρόλο της. Τόνισε πως μέχρι το 2021 πρέπει να έχουμε πιάσει τους στόχους για την ανακύκλωση και να αποφύγουμε νέα πρόστιμα. Για να συμβεί αυτό οι φορείς της αυτοδιοίκησης θα πρέπει άμεσα να ξεκινήσουν δράσεις.
«Η κυβέρνηση», τόνισε ο κ. Φάμελλος, «θα ενισχύσει αυτή την προσπάθεια με μια δέσμη ενισχύσεων, όπως 150 εκατομμύρια ευρώ μέσω Κοινής Υπουργικής Απόφασης, που θα υπογραφεί την επόμενη εβδομάδα και θα εκχωρηθούν στο ΠΕΠ Αττικής, προκειμένου η Περιφέρεια να ξεκινήσει έργα για τη διαχείριση των απορριμμάτων». Επίσης εξήγγειλε την χορήγηση 10 εκατ. ευρώ για την επικαιροποίηση των μελετών των τοπικών σχεδίων διαχείρισης απορριμμάτων των δήμων, έτσι ώστε η τοπική αυτοδιοίκηση να μπορεί να υλοποιεί έργα μέσω ΥΜΕ ΠΕΡΑΑ. Τέλος, 24 εκατ. ευρώ για την εγκατάσταση πράσινων σημείων -υποδομής, δηλαδή, για την εναπόθεση των υλικών ανακύκλωσης- εκ των οποίων τα 10 εκατ. θα διατεθούν για την Αττική. Ο υπουργός επίσης θύμισε ότι έχει ανασταλεί για το 2017 η επιβολή τους τέλους ταφής των απορριμμάτων, που θα επιβάρυνε τους δήμους με 35 ευρώ ανά τόνο απόθεσης αποβλήτων στους χώρους υγειονομικής ταφής. «Αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί, οφείλουμε να αλλάξουμε σελίδα», τόνισε.
Εκτός των παραπάνω πόρων, ο υπουργός εξήγγειλε και νομοθετικές παρεμβάσεις ως το τέλος Ιουνίου, όπως την επικαιροποίηση του νόμου για την ανακύκλωση, ο οποίος θα προβλέπει μεταξύ των άλλων και εκχώρηση θεσμικών αρμοδιοτήτων στους δήμους για πώληση υλικών ανακύκλωσης και πάταξη της εισφοροδιαφυγής του ρυπαίνοντος. Επίσης εξήγγειλε την αναμόρφωση των ΦΟΔΣΑ, έτσι ώστε οι δήμοι που στέλνουν μικρότερη ποσότητα για ταφή να πληρώνουν μικρότερη συμμετοχή. Τέλος, ενημέρωσε πως θα δοθεί παράταση μέχρι τις 20 Ιουλίου για εγγραφή παραγωγών αποβλήτων στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ), οι οποίες εγγραφές μέχρι σήμερα ξεπερνούν τις 20.000 και αναμένεται μέσω του ΗΜΑ να αποδοθούν στους δήμους πόροι 15 εκατομμυρίων ευρώ. «Θα πρέπει να ξεκινήσει συζήτηση για τους κανονισμούς καθαριότητας, ευχής έργον να είναι ενιαίος. Πάντως πρέπει να υποχρεώνει τους παραγωγούς βιοαποβλήτων να κάνουν διαλογή στην πηγή. Από το 3% περίπου σήμερα, πρέπει να φθάσουμε στο 40%», επεσήμανε και αυτό χρειάζεται άμεσα δράσεις. Οι εξαγγελίες του υπουργού έτυχαν της αποδοχής των φορέων της αυτοδιοίκησης μηδενός εξαιρουμένου.

Δυσκολότερη η φάση της υλοποίησης

zounis-3

Στη συνέχεια πήρε το λόγο η κ. Ρένα Δούρου, η οποία τόνισε πως η Περιφέρεια ακύρωσε τα έργα ΣΔΙΤ που είχαν ως βάση την εγγυημένη ποσότητα απορριμμάτων και εκπόνησε σε χρόνο ρεκόρ το Περιφερειακό Σχέδιο Διαχείρισης Απορριμμάτων Αττικής και τώρα είμαστε στη φάση υλοποίησης του σχεδίου. «Δεν υπάρχουν πια άλλοθι, πρέπει να επιταχύνουμε τις διαδικασίες υλοποίησης. Ο υπουργός με τις εξαγγελίες του κάλυψε εκκρεμότητες που ήθελα να αναπτύξω. Πρέπει τώρα να κερδίσουμε το χρόνο που χάσαμε από το 2006, να κερδίσουμε τη ζωή των παιδιών μας, που τίθεται σε κίνδυνο από την Ψυτάλλεια και την Φυλή. Η δυσκολότερη φάση είναι η φάση της υλοποίησης. Είμαστε η μοναδική χώρα χωρίς χώρους Υγειονομικής Ταφής Επικίνδυνων Αποβλήτων (ΧΥΤΕΑ) και έχουμε τα πρωτεία στις χωματερές και γι’ αυτό υπάρχουν ευθύνες επώνυμες», επισήμανε η περιφερειάρχης.
Από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης, ο πρόεδρος κ. Δημήτρης Πολιτόπουλος τόνισε πως ο οργανισμός δεν δίνει μόνο κάδους και απορριμματοφόρα, όπως νομίζουν οι δήμοι, αλλά υπάρχουν και πόροι, που σήμερα είναι παρκαρισμένοι στις τράπεζες και προέρχονται από τις φοροεισφορές, που θα φθάσουν τα 15 εκατομμύρια και θα αποδοθούν στους δήμους για την υλοποίηση της ανακύκλωσης.
Η αντιπρόεδρος του ΕΔΣΝΑ, κ. Αφροδίτη Μπιζά, στην παρέμβασή της τόνισε την ανάγκη να προχωρήσει ο σχεδιασμός της Περιφέρειας, θυμίζοντας ότι οι προηγούμενοι σχεδιασμοί έμειναν στα χαρτιά και τίποτα δεν υλοποιήθηκε. Αναφέρθηκε στην ανάγκη να προχωρήσει γρήγορα η χωροθέτηση των μονάδων επεξεργασίας των απορριμμάτων. Από τις έξι μονάδες που αναφέρονται στον ΠΕΣΔΑ, τρεις είναι γνωστές σήμερα: η Φυλή, το Γραμματικό και το Σχιστό. Οι υπόλοιποι τρεις θα χωροθετηθούν μέσα στο καλοκαίρι και θα είναι σε χώρους ανενεργών λατομείων, που είναι στη λίστα του νόμου 3154/2003 και είναι προς ένταξη στον ΠΕΣΔΑ. Όσον αφορά τη Φυλή, η κ. Μπιζά ανέφερε πως «με το προχώρημα της διαλογής στην πηγή, θα αρχίσουν να μειώνονται οι ποσότητες ταφής» και υπολογίζει ότι ο χώρος επαρκεί για τρία χρόνια ακόμα.
Ο γ. γ. του υπουργείου Εσωτερικών για το Συντονισμό Διαχείρισης Αποβλήτων, κ. Ευάγγελος Καπετάνιος, ζήτησε τη συνεργασία των δημάρχων, κυρίως στο θέμα των τοπικών σχεδίων που, όπως τόνισε και ο αναπληρωτής υπουργός, θα πρέπει να τηρηθούν ως ευαγγέλιο. «Είναι φανερό πως η τήρηση των Τοπικών Σχεδίων θα αποτελέσει τον καταλύτη για την περαιτέρω πορεία της ανακύκλωσης. Από τους 66 δήμους της Αττικής, μόνο 38 έχουν καταθέσει Τοπικά Σχέδια και βεβαίως υπάρχουν πολλοί φάκελοι χωρίς χωροθέτηση».

Ικανοποίηση και ανησυχίες

Από τη μεριά του, ο πρόεδρος της ΠΕΔΑ, Νίκος Σαράντης, και ο πρόεδρος της ΕΝΔΑ, κ. Παύλος Καμάρας εξέφρασαν την αγωνία τους για την πορεία του Περιφερειακού Σχεδίου και ζήτησαν με ευθύνη του καθενός φορέα ξεχωριστά, «διάλογο για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε και καλή πίστη να καταφέρουμε να λύσουμε ένα πρόβλημα που άπτεται της υγείας και του πολιτισμού της χώρας».
Επίσης, εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τις εξαγγελίες του αναπληρωτή υπουργού, αλλά και τις ανησυχίες τους για τον κίνδυνο να βρεθούμε προ εκπλήξεων, αν δεν υπάρξει συνεχής προσπάθεια για συνεργασία μεταξύ των φορέων της αυτοδιαχείρισης.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο δήμαρχος της Αίγινας, κ. Δημήτριος Μούρτζης, ο οποίος ζήτησε να χρηματοδοτηθεί η μεταφορά των απορριμμάτων των νησιών του Αργοσαρωνικού με μίσθωση οχηματαγωγών. «Εισάγουμε νερό και εξάγουμε σκουπίδια», είπε χαρακτηριστικά. Το μέλος του ΔΣ του ΕΔΣΝΑ, Ν. Σακούτης, εξέφρασε την αγωνία του για την κατάσταση. Επεσήμανε ότι πέρυσι ο όγκος των απορριμμάτων που πήγαν στη Φυλή ήταν κατά 50.000 τόνους μεγαλύτερος από το 2015, πράγμα που σημαίνει πως η Φυλή δεν θα αντέξει τρία χρόνια. Αν δεν χωροθετηθούν και δεν λειτουργήσουν γρήγορα οι νέοι ΧΥΤΥ, τότε όχι μόνο θα δοθεί νέα παράταση στη Φυλή, αλλά θα χρειαστεί να επεκταθεί και δεν θα μπορέσουμε να αποφύγουμε μια νέα κρίση στη διαχείριση των απορριμμάτων. «Φοβάμαι», είπε, «πως με τους ρυθμούς που προχωρούμε, ότι δεν θα πετύχουμε τους στόχους».
Ενώ ο πρώην δήμαρχος Ν. Σμύρνης και μέλος της ΕΕ του ΕΔΣΝΑ, Γιώργος Κουτελάκης, τόνισε πως είναι ανάγκη ο νέος ΠΕΣΔΑ να λειτουργήσει, να εφαρμοστεί μέσα στα χρονικά πλαίσια που έχουν προγραμματιστεί. «Τίποτα δεν έχει αλλάξει στην πράξη για τη διαφορετική διαχείριση και φοβάμαι πως αν αλλάξει η σημερινή διοίκηση της Περιφέρειας, πράγμα που δεν εύχομαι, θα έχουμε πισωγυρίσματα σε βάρος των δημοτών».

Στόχος η ανταπόκριση στις απαιτήσεις των πολιτών

zounis-2

Με ανακοίνωσή τους οι φορείς που διοργάνωσαν την ημερίδα καταλήγουν στα παρακάτω συμπεράσματα: «Όλες οι πλευρές αξιολόγησαν ως εξαιρετικά θετική την έναρξη, εκ νέου, του διαλόγου μεταξύ των αρμόδιων φορέων. Ενός διαλόγου που οδηγεί σε αποτελεσματικές λύσεις. Η αυτοδιοίκηση χαιρέτισε τις ανακοινώσεις του αναπληρωτή υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σωκράτη Φάμελου, για την χρηματοδότηση των δήμων με τρία προγράμματα που αφορούν δράσεις διαχείρισης των απορριμμάτων. Το 1ο πρόγραμμα είναι το μεγαλύτερο, 150 εκατομμυρίων, και τα άλλα δύο μικρότερα των 10 εκατ. έκαστο. Αποτέλεσε κοινή παραδοχή η επιτακτική ανάγκη να υλοποιηθεί άμεσα ο ΠΕΣΔΑ εντός της επόμενης διετίας, χωρίς να υπάρξουν χρονοτριβές και περαιτέρω παρατάσεις της υφιστάμενης λειτουργίας. Είναι ξεκάθαρη η βούληση όλων να μην παραταθεί η λειτουργία του ΧΥΤΑ Φυλής. Ήταν εξαιρετικά χρήσιμη η ενημέρωση σε πρώτο επίπεδο για το σχεδιασμό των εργοστασίων διαχείρισης υπό τον ΕΣΔΝΑ. Ωστόσο, υπάρχει η ανάγκη να αποσαφηνιστεί περαιτέρω ο εν λόγω σχεδιασμός και να αναπτυχθεί με σαφήνεια σε λεπτομερή βάση. Δεν υπάρχει καμία δυνατότητα από την πλευρά των δήμων να χρηματοδοτήσουν μόνοι τους τα πράσινα σημεία και τις υποδομές, όπως επίσης δεν δύνανται να επωμισθούν τα πρόσθετα βάρη από τη διακίνηση των απορριμμάτων. Επιπροσθέτως, δεν υπάρχει κανένα περιθώριο να επιβαρύνουν τους πολίτες περαιτέρω με τυχόν πρόσθετα βάρη μέσω των δημοτικών τελών. Με τη διασφάλιση των απαραίτητων χρηματοδοτήσεων, τα αρμόδια υπουργεία, η περιφέρεια και οι δήμοι προχωρούν με αποτελεσματικές συνέργειες, όπου απαιτείται, με λύσεις και θεσμικές παρεμβάσεις, για να αντιμετωπίζονται τα όποια προβλήματα προκύπτουν. Στόχος όλων να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες των κατοίκων για την προστασία του περιβάλλοντος της Αττικής με ένα βιώσιμο μοντέλο διαχείρισης απορριμμάτων που δεν θα επιβαρύνει υπέρμετρα τους πολίτες».
Με δελτίο Τύπου που εξέδωσε ο πρώην περιφερειάρχης, κ. Γ. Σγουρός, χαρακτηρίζει την ημερίδα που οργάνωσαν οι παραπάνω φορείς σαν «αποτυχημένη θεατρική παράσταση» και κατηγορεί την κ. Δούρου ότι «αντί έργων ανακυκλώνει διακηρύξεις». Επίσης, την κατηγορεί πως έθεσε στις καλένδες τη βασική της προεκλογική δέσμευση για κλείσιμο της Φυλής και πως τρία χρόνια τώρα δεν έχει κάνει απολύτως τίποτα.

Ώρα ευθύνης, αλήθειας, ετοιμότητας

zounis-4

«Για ώρα ευθύνης», μιλούσαν στην πρόσκληση που έστειλαν οι οργανωτές της ημερίδας, «και ώρα της αλήθειας», πρόσθεσε στην εισήγησή της η κ. Δούρου. Όντως στην ημερίδα και ευθύνη υπήρξε και αλήθειες ειπώθηκαν. Πρώτη αλήθεια είναι ότι το χρονικό πλαίσιο είναι ασφυκτικό. Για να αποφευχθεί οποιοδήποτε «ατύχημα», χρειάζεται να δράσουν γρήγορα με πράξεις.
Οι δήμαρχοι πρέπει να αδράξουν την ευκαιρία και να επικαιροποιήσουν τις μελέτες των τοπικών σχεδίων και όσοι δεν έχουν σοβαρά τοπικά σχέδια, ή δεν έχουν καθόλου, να προχωρήσουν άμεσα στην εκπόνηση τοπικών σχεδίων για την αποκομιδή των απορριμμάτων. Οι δήμαρχοι πρέπει να υλοποιήσουν άμεσα ότι προκύπτει, για κάθε έναν ξεχωριστά, από τον νέο ΠΕΣΔΑ. Η Περιφέρεια πρέπει άμεσα να χωροθετήσει που θα γίνουν τα νέα ΧΥΤΥ και να προχωρήσει στην υλοποίηση έργων για τη διαχείριση των απορριμμάτων.
Το υπουργείο να κοστολογήσει το συνολικό κόστος και να μεριμνήσει ώστε να βρεθούν τα χρήματα που θα χρειαστούν. Τα 408 εκατομμύρια μάλλον είναι λίγα, αν σκεφτεί κανείς ότι δεν έχουν κατατεθεί από πολλούς δήμους τοπικά σχέδια. Επίσης, να φανεί συνεπής ο υπουργός με την κατάθεση του νόμου για την ανακύκλωση. Δήμοι που έχουν πλεόνασμα εσόδων από ανταποδοτικό τέλος, να βάλουν και αυτοί το χέρι στην τσέπη. Οι δημότες τους αξίζουν μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Εάν όλα τα παραπάνω δεν προχωρήσουν άμεσα, είναι φανερό πως η Φυλή είναι σε οριακό σημείο και πάντα υπάρχει κίνδυνος «ατυχήματος». Επίσης, πρέπει να αποφευχθούν εμπλοκές με ενστάσεις και κυρίως ρήξεις με τις τοπικές κοινωνίες.
Το στοίχημα στην Περιφέρεια Αττικής είναι μεγάλο. Είναι, αν δεν κάνω λάθος, η μοναδική περιφέρεια όπου απετράπει η λειτουργία ΣΔΙΤ και θα εφαρμοστεί η πολιτική ΣΥΡΙΖΑ έτσι όπως είχε εξαγγελθεί προεκλογικά. Αρκεί να υπάρχει υπευθυνότητα, ετοιμότητα και συνέργεια μεταξύ των δήμων. Επίσης καθοριστικής σημασίας θα είναι και η ωριμότητα που θα δείξει η κοινωνία. Τα απόβλητα είναι αποτέλεσμα εξυπηρέτησης δικών μας αναγκών και οφείλουμε να τα διαχειριστούμε με σεβασμό στους εαυτούς μας, τους γείτονες μας και τα παιδιά μας.

Πέτρος Ζούνης