Η ελευθερία της Καταλονίας δεν είναι μόνο καταλανική

teleytaia1

Του Γιώργου Κωνσταντίνου

Οταν μέχρι πριν από λίγες βδομάδες ακουγόταν η άποψη ότι το κίνημα της ανεξαρτησίας στην Καταλονία δεν αφορά μόνο την ίδια, αλλά ότι ουσιαστικά μπορεί να λειτουργήσει σαν καταλύτης για μια ριζική αλλαγή της πολιτικής κατάστασης στην Ισπανία, συχνά η απάντηση της ισπανικής, και μέρους της καταλανικής αριστεράς ήταν θυμηδία, ένας συνδυασμός απαξίωσης και αντίδρασης σε μια κίνηση που πολλοί τη θεωρούσαν έκφραση εγωισμού μιας πλούσιας περιοχής που δεν θέλει να φανεί αλληλέγγυα στους υπόλοιπους  λαούς του ισπανικού κράτους, μια πρωτοβουλία που εκφράζει τα συμφέροντα του καταλανικού κεφαλαίου, με εθνοτικά χαρακτηριστικά και έλλειψη προοπτικής.
Οι εξελίξεις όμως των τελευταίων δυο βδομάδων έχουν προκαλέσει μια καινούργια αντιμετώπιση, και όχι μόνο λόγω της αλληλεγγύης  που προκάλεσε η αλόγιστη βία των αστυνομικών δυνάμεων σε βάρος ειρηνικών πολιτών.  Ήδη πριν το δημοψήφισμα η αδιαλλαξία της κυβέρνησης της Μαδρίτης, η κάθετη άρνηση διαλόγου, οι απαγορεύσεις δημοσιεύσεων και εκδηλώσεων, οι επιδρομές της αστυνομίας σε κυβερνητικά γραφεία, υπηρεσίες, εφημερίδες,  περιοδικά και τυπογραφεία, είχαν προκαλέσει την αλλαγή στάσης της δημάρχου της Βαρκελώνης και της αριστερής δημοτικής παράταξης που πλέον συμφώνησαν να παραμερίσουν τις αναστολές τους και να προσφέρουν την υλική υποστήριξη για τη διενέργεια του δημοψηφίσματος.
Η ανήκουστη βία της περασμένης  Κυριακής, συνδυασμένη με το εξόφθαλμο θράσος του υπουργείου Εσωτερικών να αναγνωρίσει την αυθεντικότητα των εικόνων κρατικής τρομοκρατίας και τον αριθμό των θυμάτων της, επιστέφθηκε από την τηλεοπτική παρέμβαση του αρχηγού του κράτους , του βασιλιά Φελίπε που έδωσε πλήρη θεσμική κάλυψη στην κυβέρνηση του βασιλείου, αποφεύγοντας να αναφέρει έστω και μια φορά στο διάγγελμά του τη λέξη διάλογος. Το ισπανικό βασίλειο δεν κρατάει πλέον ούτε τα προσχήματα δημοκρατικότητας, σκοπός του είναι κατάπνιξη των καταλανικών διεκδικήσεων, και για να πετύχει τα σχέδιά του, δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει ακόμα και φασιστικές ομάδες κρούσης, που αμολύθηκαν «ανεξέλεγκτα» την τελευταία βδομάδα στην καταλανική επικράτεια με σημαίες και σύμβολα του φρανκισμού, φασιστικούς  χαιρετισμούς  και τρομοκράτηση αντιφρονούντων.

Κορυφή του παγόβουνου

Το πρόβλημα με την Καταλονία δεν είναι παρά η ορατή κορυφή του παγόβουνου του ισπανικού προβλήματος. Το βασιλικό πολίτευμα που επιβλήθηκε το ‘75 από τον δικτάτορα ως διάδοχος κατάσταση του φασισμού, είναι ο εγγυητής της ατιμωρησίας των εγκλημάτων του καθεστώτος του Φράνκο και της διατήρησης των προνομίων της οικονομικής  ολιγαρχίας που πλούτισε στα χρόνια της δικτατορίας και εξακολουθεί να πλουτίζει σε βάρος του ισπανικού λαού. Ο εθνικισμός είναι ειδοποιό χαρακτηριστικό του κεντρικού κράτους, και η έμπρακτη άρνηση αποδοχής της όποιας αυτονομίας που προσέφερε στις επαρχίες το σύνταγμα του ‘78 είναι εργαλείο της πολιτικής του επιβολής. Κάπως έτσι κατανοούμε την κατάργηση μέσω συνταγματικού δικαστηρίου 32 νόμων της καταλανικής κυβέρνησης μέσα σε δύο χρόνια! Νόμοι που θα μπορούσαν να προσφέρουν λύσεις για τη χρηματοδότηση της δημόσιας υγείας, την καταπολέμηση της φτώχειας, την προστασία του εμπορίου από τις αλυσίδες μεγαλοκαταστημάτων, καταργήθηκαν σαν αντισυνταγματικοί.
Οι ανακοινώσεις των δύο μεγαλύτερων τραπεζών της Καταλονίας και μιας πολυεθνικής  κατασκευαστικής εταιρίας  ότι έχουν την πρόθεση  να μεταφέρουν  τις έδρες τους σε «ισπανικό» έδαφος, έδειξε ότι η ανεξαρτησία σίγουρα δεν εξυπηρετεί, πόσο μάλλον δεν καθοδηγείται από το μεγάλο κεφάλαιο. Η καταδίκη του δημοψηφίσματος από την ΕΕ, και η άρνησή της να παίξει κάποιον έστω διαμεσολαβητικό ρόλο στην κρίση, είναι η επιβράβευση της πειθήνιας εφαρμογής των οικονομικών πολιτικών  λιτότητας από την  κυβέρνηση Ραχόι.
Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών  είναι ραγδαίες και οι επόμενες εβδομάδες υπόσχονται εκπλήξεις.

Μπροστά στην ανάγκη λύσεων

teleytaia2

«Δεν υπάρχει τίποτα που να νεκρώνει περισσότερο τις ψυχές, απ΄ό,τι η υποταγή της εσωτερικής μας αίισθησης δικαίου σε μια έξωθεν δικαιοσύνη»

Η Καταλονία απέδειξε ότι είναι το μόνο πολιτικό υποκείμενο που μπορεί να προκαλέσει ανακατατάξεις στη χώρα. Μπροστά στην ανάγκη λύσεων οι Ποδέμος καταθέσαν επιτέλους στα κόμματα πρόσκληση κοινής δράσης  για τη ριζική αναθεώρηση του συντάγματος και την επανεγκαθίδρυση της Αβασίλευτης Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Ισπανίας.  Για πρώτη φορά συλλογικότητες  της Ισπανίας, το συνδικάτο αγροτών της Ανδαλουσίας, αλλά και πολλοί πολίτες που μέχρι τότε έβλεπαν την αποσχιστική τάση σαν άσκοπο και επικίνδυνο πείραμα βγήκαν στο δρόμο για να στηρίξουν το δίκαιο των καταλανών στην αυτοδιάθεση! Το ισπανικό βασίλειο αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το προσωπείο δημοκρατικότητας και πλέον δείχνει αποφασισμένο να χρησιμοποιήσει το οποιοδήποτε μέσο χρειαστεί: Αστυνομία, στρατό, εκβιασμούς, ωμή  βία. Στην απόφασή του αυτή το Παρτίδο Ποπουλάρ βρίσκει πιστό σύμμαχο το  τάχα μου φιλελεύθερο κόμμα των Σιουταδάνος, που είναι ίσως ακόμη πιο καταλανοφοβικό κι από τη δεξιά του Ραχόι, αλλά και μια μεγάλη μερίδα του Πεσόε, πρόθυμων να στηρίξουν με κάθε μέσο το πολιτικό καθεστώς και τα προνόμια των βαρόνων του.
Αυτή τη στιγμή αυτό που προέχει στο εσωτερικό μέτωπο είναι η ενότητα των δυνάμεων της ανεξαρτησίας. Παρά την απογοήτευση που προκάλεσε η ευρωπαϊκή απόρριψη και την αβεβαιότητα που προξενούν οι απειλές οικονομικής απομόνωσης της χώρας, το κίνημα της ανεξαρτησίας έχει  εντυπωσιακή ενότητα και μια ωριμότητα που πηγάζει από τη βάση. Παρά τον ετερόκλητο χαρακτήρα των δυνάμεων που στηρίζουν την ανεξαρτησία, η κοινή δράση έχει δημιουργήσει δεσμούς που δεν απειλούνται από εξωτερικούς παράγοντες. Εδώ ακριβώς είναι ίσως και τι πιο  σημαντικό μήνυμα που έρχεται από την Καταλονία. Η ειλικρινής στρατηγική συνύπαρξη με ξεκάθαρους στόχους, που ξέρει να εκμεταλλεύεται τη διαφορετικότητα χωρίς να την αρνείται, που ξέρει να διαλέγεται και να βρίσκει κοινό τόπο.  Ο στόχος τους είναι η δημιουργίας ενός κράτους αντάξιου μιας σύγχρονης,ανοικτής και δημοκρατικής κοινωνίας, που θέλει να αφήσει πίσω της το άχθος της αυταρχικής κληρονομιάς του φρανκισμού.
Για αυτό  είναι πολύ σημαντικό να στείλουμε μηνύματα αλληλεγγύης. Δεν πρόκειται για επανάσταση με ταξικό χαρακτήρα, αλλά η ανυποταξία της Καταλονίας είναι  έναυσμα ελπίδας για τη Μεσόγειο, την Ευρώπη και τον κόσμο. Ο σεβασμός στη  διαφορετικότητα των λαών και στη θέληση των πολιτών, είναι η ελπίδα για να ανακτηθεί η εμπιστοσύνη στη  δημοκρατία και τη δύναμη των κινητοποιήσεων από τη βάση, είναι η απαραίτητη  προϋπόθεση για να μεταλλαχτεί  η σημερινή ταυτότητα της Ευρώπης από  καιροσκοπικό οργανισμό οικονομικών συμφερόντων σε μια ένωση βασισμένη σε αξίες.

* Ο Γ. Κωνσταντίνου είναι  σκιτσογράφος, μηχανικός οπτικής επικοινωνίας, δημιουργός εκπαιδευτικών παιχνιδιών και ακτιβιστής. Ζει από κοντά τις εξελίξεις και ανταποκρίθηκε πολύ πρόθυμα στην πρότασή μας να γράψει την τελευταία μας σελίδα και να τη φιλοτεχνήσει με σκίτσα του και τον ευχαριστούμε πολύ.