Η προσγείωση στην εργασιακή εκμετάλλευση και το φάντασμα του Σαμαρά

Του Τάσου Γιαννόπουλου

Σφοδρές αναταράξεις στα εργασιακά δικαιώματα συνεχίζει να προκαλεί η ΠΥΣ 6 του 2012 (κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου), με την οποία κατακρημνίστηκε ο κατώτατος μισθός και πάγωσαν οι τριετίες.
Κι αυτό διότι αξιοποιείται ακόμα και σήμερα από εργοδότες που ονειρεύονται επιστροφή στην πλήρη απορρύθμιση της αγοράς εργασίας. Πιο πρόσφατο και «τρανταχτό» παράδειγμα, η γνωστή αεροπορική εταιρεία Turkish Airlines.
Σύμφωνα με καταγγελία που έχει φτάσει στην Επιθεώρηση Εργασίας, αλλά και στο υπουργείο Εργασίας, όπου ήδη διεξάγονται συναντήσεις συνδικάτων και εργοδοσίας ενώπιον του γενικού γραμματέα, Ανδ. Νεφελούδη, η Turkish Airlines, ενώ εφαρμόζει τη Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΣΣΕ) των Ξένων Αεροπορικών Εταιρειών (που κηρύχθηκε υποχρεωτική στα τέλη του 2018 από την υπουργό Εργασίας), αρνείται να εφαρμόσει το τμήμα της εν λόγω ΣΣΕ που αφορά τις τριετίες.
Ενώ όλες οι εταιρείες του κλάδου εφαρμόζουν την ΣΣΕ αυτή σε όλο το εύρος της, καταβάλλοντας στους εργαζομένους τους το σύνολο των τριετιών, η Turkish Airlines επικαλείται το μνημονιακό νόμο που προαναφέραμε, στερώντας τα χρήματα αυτά από το προσωπικό της.
Πρόκειται για την κλαδική σύμβαση που επεκτάθηκε τον Νοέμβριο του 2018 και καλύπτει περίπου 400 εργαζόμενους στις ξένες αεροπορικές εταιρείες (British Airways, KLM, Lufthansa, Turkish Airlines, Ryanair κ.α.), οι οποίοι κατά κύριο λόγο εργάζονται στο «Ελευθέριος Βενιζέλος».
Προβλέπει κατώτατο βασικό μηναίο μισθό 660 ευρώ, ο οποίος προσαυξάνεται με τα επιδόματα τριετιών (3% επί του μισθού και ανώτατο ύψος 36 ευρώ), γάμου (10% επί του μισθού και ανώτατο ύψος 111,15 ευρώ), ειδικών συνθηκών (48,07 ευρώ για όλους τους μισθωτούς), τροφής (115,79 ευρώ για όλους τους μισθωτούς) και μεταφοράς.
«Γαλέρες» εδάφους

Με αφορμή την καταγγελία για τη στάση της Turkish Airlines η «Εποχή» επικοινώνησε με μέλος του Δ.Σ. του Συλλόγου Προσωπικού Εναέριων Μεταφορών (τα στοιχεία του είναι στη διάθεση της εφημερίδας), το οποίο τόνισε ότι το σωματείο δηλώνει έτοιμο να υπερασπιστεί τα δικαιώματα που προέκυψαν από την επαναφορά των βασικών αρχών των συλλογικών διαπραγματεύσεων, το καλοκαίρι του 2018.
«Η εφαρμογή της ΣΣΕ πρέπει και οφείλει να γίνεται κατά τρόπο ενιαίο για το σύνολο των εργαζομένων του κλάδου. Αυτή, άλλωστε, είναι και η έννοια της υποχρεωτικότητας. Στην αντίθετη περίπτωση, αν δηλαδή με διάφορες προφάσεις, κάθε εταιρεία κρίνει ποιους όρους θα εφαρμόσει και ποιους όχι, καταστρατηγείται η ίδια η έννοια της υποχρεωτικότητας», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ωστόσο, προσθέτει, εκτός από τη μάχη αυτή, υπάρχει η ακόμα πιο κρίσιμη για τα δικαιώματα των χιλιάδων εργαζόμενων, που είναι εκτός της ΣΣΕ που προαναφέραμε, διότι εργάζονται στις 3 εργολαβικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον κλάδο (Goldair, Swissport, Skyserv), με αποτέλεσμα να δουλεύουν δίπλα στους συναδέλφους τους των μεγάλων αεροπορικών εταιρειών τους, αλλά με χειρότερες συνθήκες.
«Περίπου το 90% των εργαζομένων που βλέπετε γύρω σας στο “Ελευθέριος Βενιζέλος” είναι εργολαβικοί, με μισθούς των 400 ευρώ για τους 5ωρους και των 600 για τους 8ωρους, σε ένα πολύ στρεσογόνο περιβάλλον και με εξαντλητικά ωράρια», εξηγεί (σ.σ.: το θέμα μας δεν αφορά τους «ιπτάμενους» που εκ φύσεως διαπραγματεύονται με άλλους όρους και διαδικασίες).
«Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι στους εργολαβικούς έχουμε 1 λιποθυμία το μήνα από τις συνθήκες αυτές, οι οποίες διαρκώς χειροτερεύουν, σε βάρος τόσο των εργαζόμενων, όσο και της ασφάλειας των επιβατών, αλλά και της ποιότητας των υπηρεσιών», τονίζει το μέλος του Δ.Σ. του σωματείου.
Στα χρόνια της κρίσης, εργαζόμενοι έχασαν τη δουλειά τους ή έγιναν εργολαβικοί μέσα σε μία νύχτα: η KLM, κράτησε ως προσωπικό 2 άτομα από τα 40, ενώ αντίστοιχη ήταν η «εκκαθάριση» και σε Air France και British Airways. Αποτέλεσμα; Μέσα σε λιγότερο από 20 χρόνια, το μόνιμο προσωπικό των αεροπορικών εταιρειών περιορίστηκε σε μερικές εκατοντάδες, από τα πάνω από 1.500 άτομα στις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Η λογική που οδηγεί στη ραγδαία μείωση του «εργατικού κόστους» μέσω της εργολαβοποίησης συνοδεύεται από την αντίληψη ότι το πτητικό έργο ξεκινάει στη σκάλα του αεροπλάνου, κάτι που σημαίνει απαξίωση υπηρεσιών, όπως το check in ή οι εργασίες στην «πίστα», που είναι κομβικές για την ασφάλεια των πτήσεων.
«Είναι δυνατόν στην αποκαλούμενη και βαριά βιομηχανία της χώρας να απαξιώνεται τόσο η εργασία και οι υπηρεσίες προς το επιβατικό κοινό», το εύλογο ερώτημα.

Έλεγχοι και συνδικαλιστικές αντιστάσεις

Αν κάτι άλλαξε τα τελευταία χρόνια, είναι η διαρκής παρουσία του ΣΕΠΕ, το οποίο έκανε πάνω από 10 ελέγχους μετά το 2015 στο «Ελ. Βενιζέλος», ενώ προηγουμένως «ήταν άφαντο». «Με την επέκταση της ΣΣΕ και τους ελέγχους πήραμε μία ανάσα για να συνεχίσουμε να διεκδικούμε», σημειώνει το μέλος του σωματείου τονίζοντας, ωστόσο ότι, ακόμα και σήμερα, σπάνια τηρούνται οι βάρδιες που είναι αναρτημένες.
«Καλούν εργαζόμενους στη δουλειά σχεδόν άυπνους και σε καθεστώς διαρκούς εκβιασμού, δεδομένου ότι πολλοί εργολαβικοί, μέχρι να υπογράψουν αορίστου χρόνου συμβάσεις, ανανεώνουν διαρκώς για 1 ή 3 μήνες», προσθέτει.
Τουλάχιστον, με τη στήριξη της Ομοσπονδίας Προσωπικού Αεροπορικών Μεταφορών, κάτι «κινείται» συνδικαλιστικά σε μία από τις εργολαβικές, την Swissport, την ώρα που στις άλλες δύο είτε δεν υπάρχει σωματείο (Skyserv), είτε αυτό δεν ανήκει στην Ομοσπονδία (Goldair).
Στα ελπιδοφόρα στοιχεία των τελευταίων ετών, σημειώνουμε επίσης το «μπλόκο», κατόπιν των απεργιακών κινητοποιήσεων που έλαβαν χώρα, στις απολύσεις που σχεδίαζε το 2017 η Lufthansa: αντί της απώλειας θέσεων εργασίας, 2 εργαζόμενοι έφυγαν με εθελούσια.
Όπως βλέπετε, μόνο προνομιούχοι δεν μπορούν να θεωρούνται οι εργαζόμενοι στις αεροπορικές εταιρείες, παρά το σχετικό στερεότυπο (και τη διαφορετική εν μέρει εικόνα) παλαιότερων δεκαετιών.