Κινηματογράφος

«MOONLIGHT»
Ήρθε η ώρα για το Όσκαρ των αποκλεισμένων;

Επιμέλεια: Στράτος Κερσανίδης

Αν και πιστεύω ακράδαντα πως ο θόρυβος που γίνεται κάθε χρόνο γύρω από τα βραβεία Όσκαρ δεν είναι παρά ένα μεγάλο διαφημιστικό σόου στο οποίο η ίδια η καλλιτεχνική αξία των ταινιών περνά σε δεύτερη μοίρα, νομίζω πως η περίπτωση του «Moonlight» αξίζει να μας απασχολήσει. Επειδή η υποψηφιότητά του για οκτώ αγαλματίδια ίσως να αποτελέσει την απάντηση της «μαύρης» Αμερικής στη σχεδόν αποκλειστικά «λευκή» αυτή υπόθεση. Στο παρελθόν μόνον 14 μαύροι ηθοποιοί έχουν κερδίσει Όσκαρ, με πρώτη τη Χάτι Μακ Ντάνιελ το 1939 για την ερμηνεία της στο «Όσα παίρνει ο άνεμος» (Β΄ γυναικείου ρόλου). Όσον αφορά τη σκηνοθεσία υπήρξαν στο παρελθόν τρεις μόνον υποψηφιότητες με το βρετανό Στιβ Μακ Κουίν να κερδίζει το Όσκαρ το 2013 με την ταινία «12 χρόνια σκλάβος».
Βέβαια ο ήρωας της ταινίας του Μπάρι Τζέκινς, εκτός από μαύρος είναι ομοφυλόφιλος και μεγαλώνει πλάι σε μια εξαρτημένη μητέρα και έναν έμπορο ναρκωτικών. Ένας άνθρωπος ο οποίος ανήκει στην αθέατη πλευρά της ζωής, στην πλευρά των αποκλεισμένων. Ο Σάιρον μεγαλώνει στη σκληρή γειτονιά Μουνλάιτ, στο Μαϊάμι. Η μητέρα του είναι ναρκομανής και στα 10 του χρόνια τον παίρνει υπό την προστασία του ο Χουάν, ένας έμπορος ναρκωτικών. Μεγαλώνοντας ανακαλύπτει τη διαφορετικότητα στο σεξουαλικό του προσανατολισμό, καθώς ερωτεύεται το συμμαθητή του Κέβιν και γίνεται γνωστός με το παρατσούκλι Μπλακ.  Αυτήν είναι η ιστορία ενός ανθρώπου ο οποίος αγωνίζεται να ανακαλύψει την ταυτότητά του και να επιβιώσει με τη διαφορετικότητά του μέσα σε ένα σκληρό κόσμο.
Όπως λέει ο σκηνοθέτης, Μπάρι Τζέκινς: ««Η κοινωνία γνωρίζει πράγματα για εκείνον που ο ίδιος ακόμη δεν έχει μάθει. Οι άνθρωποι επιθυμούν να τον κατηγοριοποιήσουν πριν καν μάθει τι σημαίνει αυτό. Αυτό συμβαίνει σε όλους μας, είτε είμαστε λευκοί, μαύροι, άνδρες, γυναίκες, ετερόφυλοι ή ομοφυλόφιλοι. Υπάρχουν στιγμές που η κοινωνία αποφασίζει να μας ανακοινώσει ως τι μας βλέπει. Ο τρόπος που ανταποκρινόμαστε κάνει τη μάχη αληθινή, καθορίζει τη ζωή μας».
Η υποψηφιότητά της ταινίας για 8 Όσκαρ απλώς έρχεται να επιβεβαιώσει τις θριαμβικές κριτικές που την συνοδεύουν αλλά και την τεράστια εισπρακτική της επιτυχία στις ΗΠΑ. Η επιτυχία αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν αναλογιστούμε πως πρόκειται για ταινία χαμηλού κόστους, το οποίο ήταν μόνον 1 εκατομμύριο δολάρια.
Η ταινία βασίστηκε στο θεατρικό έργο του Ταρέλ Άλβιν ΜακΚρέινι, «Στο Μουνλάιτ τα μαύρα αγόρια βλέπουν μπλε» (In Moonlight black boys look blue). «Ο Ταρέλ συνέλαβε με εκπληκτικό τρόπο τι σημαίνει να είσαι ένα φτωχό μαύρο παιδί που μεγαλώνει στα προάστια του Μαϊάμι», λέει ο Τζέκινς.
Αυτό που πετυχαίνει ο σκηνοθέτης είναι πως αν και ο ήρωας της ταινίας είναι συγκεκριμένος και ζει σε συγκεκριμένο τόπο, κατορθώνει να την κάνει οικουμενική. Δηλαδή ο ομοφυλόφιλος μαύρος άνδρας που ζει στη γειτονιά του Μαϊάμι, μπορεί να είναι ένας οποιοσδήποτε άνθρωπος που ζει σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου. Χαρακτηριστικά η παραγωγός Αντέλ Ρομάνσκι, λέει: «Η ιστορία του Σάιρον ήταν κάτι με το οποίο μπορούσα να ταυτιστώ, παρόλο που είμαι γυναίκα και λευκή. Ο πυρήνας της ιστορίας είναι η διαφορετικότητα».

strakersan@gmail.com
kersanidis.wordpress.com

 

 

«ΣΙΩΠΗΛΟΣ ΜΑΡΤΥΡΑΣ»
Μνήμες εγκλεισμού

 

Το 2006, μετά από 110 χρόνια λειτουργίας, έκλεισε η φυλακή των Τρικάλων, η οποία βρισκόταν στο κέντρο της θεσσαλικής πόλης. Όλα αυτά τα χρόνια χιλιάδες άνθρωποι «φιλοξενήθηκαν» στους χώρους της, αμέτρητες μνήμες και ιστορίες «κυκλοφορούν» μέσα σε αυτούς.
Με το ντοκιμαντέρ «Σιωπηλός μάρτυρας», ο σκηνοθέτης Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος επισκέπτεται τη φυλακή, χρησιμοποιεί την κάμερά του και, χωρίς να μιλά, αφήνει την ίδια τη φυλακή αλλά και ανθρώπους που έζησαν εκεί να ανασκευάσουν τις μνήμες τους. Έτσι μέσα από τις αφηγήσεις 7 ανθρώπων φωτίζεται το παρελθόν και η ιστορία.
Οι αφηγητές είναι ένα πρώην ποινικός κρατούμενος, ένας σωφρονιστικός υπάλληλος, ένας πρώην διευθυντής, μία εκπαιδευτικός, μία συγγραφέας ερευνήτρια και δύο πρώην πολιτικοί κρατούμενοι. Αυτοί είναι οι άνθρωποι οι οποίοι έχουν αναλάβει να μας ξεναγήσουν ανάμεσα στους τοίχους, τις σιδερένιες πόρτες, τα κρεβάτια, το προαύλιο. Ξεναγούν και ανασκαλεύουν τις μνήμες αφηγούμενοι φωναχτά.
Όμως η ιστορία της φυλακής δεν είναι αποκομμένη από την ίδια την ιστορία των Τρικάλων. Καθώς η φυλακή αλλάζει χρήση, αναπαλαιώνεται και πραγματοποιούνται κάποιες αρχαιολογικές έρευνες, έρχεται στο φως ένα κρυμμένο μυστικό. Ένα μυστικό που ο σκηνοθέτης δεν γνώριζε αλλά για καλή του τύχη (και δική μας) βρέθηκε την κατάλληλη ώρα στο κατάλληλο μέρος.
Ο Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος δεν χρήζει ιδιαίτερων συστάσεων. Η ταινία του επιχειρεί μια σε βάθος έρευνα μέσα από την οποία αναδύονται οι ανθρώπινες ιστορίες αλλά και η ιστορία αυτή καθαυτή. Μάλιστα μέσα από αφηγήσεις ανθρώπων με εντελώς διαφορετικές ιδιότητες, διαδρομές και απόψεις. Μια ακόμη ταινία – προσφορά του Κουτσιαμπασάκου στην καταγραφή και τη διατήρηση της μνήμης με εργαλείο τον κινηματογράφο, το μέσο που τόσο καλά κατέχει ο σκηνοθέτης.
Ο «Σιωπηλός μάρτυρας» είναι μια καθαρά διαλεκτική προσέγγιση της ιστορίας με την πολιτική ματιά να βρίσκεται παντού, να παρακολουθεί και να σχολιάζει αόρατη, διακριτική. Για φυλακή πρόκειται, δεν είναι δυνατόν να περάσουμε τους χοντρούς τοίχους και τις σιδεριές και να σταθούμε αποστασιοποιημένοι μπροστά στην ιστορική μνήμη. Πρέπει κάπως να την διαχειριστούμε και αυτό κάνει ο Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος. Είναι αιχμηρά ευαίσθητος και αμερόληπτα… μεροληπτικός! Πώς θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά αφού μιλάμε για εγκλεισμό; Δείτε την ταινία και θα καταλάβετε.
Από σήμερα στο Δαναό.

Στρά. Κερ.

 

 

ΟΙ ΝΕΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ

 

«Έξοδος 1826» του Βασίλη Τσικάρα: Ελληνική ταινία εποχής η οποία αναφέρεται στους 120 πολεμιστές από τη Σαμαρίνα, οι οποίοι το 1826 έσπευσαν, υπό τον καπετάνιο Μίχο Φλώρο, να βοηθήσουν τους πολιορκημένους Μεσολογγίτες. Βασισμένη στο γνωστό δημοτικό τραγούδι, «Παιδιά της Σαμαρίνας».

«Διχασμένος» (Split) του Μ. Νάιτ Σιάμαλαν: Η Κλερ, η Μάρσια και η Κάσει ενώς επιστρέφουν από ένα πάρτι απάγονται και κλείνονται σε ένα δωμάτιο. Ο απαγωγές, ο Κέβιν, είναι ένας άνδρας ο οποίος πάσχει από διασχιστική διαταραχή, δηλαδή έχει πολλές προσωπικότητες. Οι κοπέλες προσπαθούν να εκμεταλλευτούν κάποιες από τις προσωπικότητές του για να δραπετεύσουν.

«Ο καλύτερός μου φίλος» (A dog’s purpose) του Λάσε Χάλστρομ: Ένας σκύλος βρίσκει νόημα στη ζωή, ζώντας μέσα από τους ανθρώπους με τους οποίους συνδέεται τους οποίους επηρεάζει θετικά. Ιδιαίτερη όμως σχέση αναπτύσσει με ένα αγόρι, τον Ίθαν, και προσπαθεί να δώσει νόημα στη ζωή του.

«Resident evil: Το τελευταίο κεφάλαιο» (Resident evil: The final chapter) του Πολ Γ. Σ. Άντερσον: Σε μια κούρσα ενάντια στο χρόνο, η Άλις ενώνει δυνάμεις με παλιούς φίλους και έναν απίθανο σύμμαχο για να πολεμήσουν τα ζόμπι και τα νέα μεταλλαγμένα τέρατα.

«Τζάκι» (Jackie) του Πάμπλο Λαρέν: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζον Κένεντι, δολοφονείται στο Ντάλας στις 22 Νοεμβρίου 1963. Η γυναίκα του, Τζάκι, βρίσκεται δίπλα του όταν δέχεται τις σφαίρες. Στην πρώτη του αγγλόφωνη ταινία ο χιλιανός σκηνοθέτης μιλά για την γυναίκα αυτή, που μέσα στη μεγάλη της θλίψη για το θάνατο του συζύγου της, πρέπει να σταθεί στο ύψος της. Να φροντίσει για τα παιδιά της, να οργανώσει την κηδεία και τη μετακόμιση από το Λευκό Οίκο, αλλά κυρίως να καθορίσει την ιστορική κληρονομιά του συζύγου της (βλ. «Εποχή», 8 Ιανουαρίου 2017).
Σινεφίλ