Κινηματογράφος

«DEDE»
Η εγκληματική εμμονή στην παράδοση

Του Στράτου Κερσανίδη

Οι λαϊκές παραδόσεις είναι κομμάτι του ανθρώπινου πολιτισμού και ως τέτοιες καλό είναι να διατηρούνται ζωντανές. Τι συμβαίνει όμως όταν υπάρχουν παραδόσεις ή έθιμα που έρχονται σε αντίθεση με το σύγχρονο δίκαιο, την ισότητα, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία; Υπάρχουν παραδόσεις οι οποίες είναι παρωχημένες, αντιδραστικές, ακόμη και εγκληματικές οι οποίες, αντί να διατηρούνται, καλύτερα είναι να περάσουν στη μνήμη απλώς ως ιστορικές πληροφορίες.
Βρισκόμαστε στο 1992. Η Ντίνα είναι μια νεαρή κοπέλα η οποία ζει σε ένα απομακρυσμένο χωριό στην περιοχή Ζβανέτι, στη ΒΔ Γεωργία. Σύμφωνα με την παράδοση, ο παππούς της έχει αποφασίσει να την παντρέψει με τον Ντάβιντ, χωρίς τη θέλησή της. Στο μεταξύ ο Ντάβιντ επιστρέφει από τον πόλεμο μαζί με έναν συμπολεμιστή του, τον Γκέργκι, στον οποίο χρωστά τη ζωή του. Η Ντίνα ερωτεύεται τον Γκέργι και αρνείται να παντρευτεί τον άνδρα που επέλεξε για λογαριασμό της ο παππούς της. Όμως, όπως η παράδοση επιτάσσει, οι γυναίκες δεν έχουν κανένα δικαίωμα και οι άνδρες αποφασίζουν για τις ζωές τους. Από τη στιγμή εκείνη η ζωή της Ντίνα θα είναι ένας διαρκής ανήφορος γεμάτος βάσανα, απώλειες και κατεστραμμένα όνειρα.
Η γεωργιανή σκηνοθέτιδα, Μαριάμ Κατσβάνι, με την ταινία της «Dede» (που στην τοπική διάλεκτο σημαίνει μάνα), αποτίει φόρο τιμής στις βασανισμένες γυναίκες της ιδιαίτερης πατρίδας της, οι οποίες επί αιώνες είναι αναγκασμένες να ακολουθούν την παράδοση. Το τοπίο πανέμορφο αλλά σκληρό, οι άνθρωποι λιγομίλητοι και αποφασιστικοί, προσπαθούν να επιβιώσουν. Σε αυτήν την κλειστή κοινωνία οι γυναίκες υπάρχουν μόνο για να γεννούν και να δουλεύουν. Δεν έχουν κανένα δικαίωμα, κανένα λόγο, ούτε καν για τα παιδιά τους. Οποιαδήποτε παρέκκλιση από τους κανόνες αποτελεί στίγμα στην τιμή της οικογένειας.
Η Ντίνα είναι το θύμα αλλά, εν τέλει, μοναδικός θύτης με θύματα όλα τα μέλη της μικρής κοινωνίας, είναι η παράδοση, φορείς της οποίας είναι τα ίδια της τα θύματα! Εντός αυτού του σχήματος η σκηνοθέτιδα επιχειρεί να κρατήσει ισορροπίες. Από τη μια, είναι η αγάπη που τρέφει για την ιδιαίτερη πατρίδα της και, από την άλλη, η θέση που οφείλει να πάρει ως νέα, μορφωμένη και ιδίως γυναίκα, υπέρ των γυναικών και για την απελευθέρωσή τους.
Η κινηματογραφική της προσέγγιση συνδυάζει το ρεαλισμό με μια τρυφερή, ελαφρώς ποιητική ματιά, ένα χαρακτηριστικό που βλέπουμε στις περισσότερες ταινίες των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών. Το «Dede» είναι μια ελεγεία για την ελευθερία. Θα είναι λάθος να περιοριστούμε και να πούμε πως είναι μια φεμινιστική ταινία. Η ταινία μιλά για την ελευθερία του ανθρώπου, επειδή τα δεσμά των παραδόσεων τους κρατούν όλους δεμένους, άνδρες και γυναίκες, με άμεσα θύματα τις γυναίκες αλλά και με έμμεσα τους άνδρες.
Όλοι οι ηθοποιοί, εκτός από τον Γκεόργκε Μπαμπλουάνι, είναι ερασιτέχνες και μιλούν την τοπική διάλεκτο. Όπως λέει η σκηνοθέτιδα έμπνευση για την ταινία της ήταν η ιστορία της γιαγιάς της.

strakersan@gmail.com
kersanidis.wordpress.com

 

«Ο ΣΤΟΧΟΣ»
Ένας δήμιος δολοφονείται

Ο Ράινχαρτ Χάιντριχ υπηρετεί στο γερμανικό ναυτικό. Έχει υποσχεθεί γάμο σε μια κοπέλα αλλά στο μεταξύ γνωρίζεται με τη γοητευτική Λίνα και την ερωτεύεται. Εξαιτίας «ανήθικης» συμπεριφοράς διώχνεται από το ναυτικό αλλά η Λίνα, η οποία είναι μέλος στο ναζιστικό κόμμα, τον μυεί στο ναζισμό. Ο Ράινχαρτ σύντομα θα ενταχθεί στα Ες Ες, θα αναρριχηθεί στην ιεραρχία, θα γίνει στενός συνεργάτης του Χίτλερ. Αρχιτέκτονας της «τελικής λύσης» σχεδιάζει την «επιστημονική» εξόντωση των «κατώτερων» φυλών και ιδίως των Εβραίων. Σκληρός και αμείλικτος ο Ράινχαρτ έχει αναλάβει να «καθαρίσει» την Πράγα. Στο μεταξύ, δυο νεαροί Τσεχοσλοβάκοι ο Γιόζεφ Γκάμπσικ και ο Γιάν Κούμπις, εκπαιδεύονται στη Σκωτία και στέλνονται στην πατρίδα τους με σκοπό να τον δολοφονήσουν. Φτάνουν στην Πράγα, συνδέονται με την τσεχοσλοβακική αντίσταση και βάζουν σε ενέργεια το σχέδιό τους.
Η ταινία «Ο στόχος» (The man with the iron heart) του Σεντρίκ Χιμένεζ, βασίζεται στο πραγματικό γεγονός της δολοφονίας του Ράινχαρτ Χάιντριχ. Ο σκηνοθέτης ξεκινά με τον Χάιντριχ και το πώς αναρριχήθηκε στα ηγετικά κλιμάκια των Ες Ες και στη συνέχεια μας συστήνει τους δύο τσεχοσλοβάκους αντιστασιακούς οι οποίοι ανέλαβαν να τον δολοφονήσουν. Αρκετά ενδιαφέρουσα η προσέγγιση του Χιμένεζ, ο οποίος προσπαθεί να καταγράψει το χαρακτήρα του στυγνού ναζί. Περιγράφει με αδρό τρόπο τα ναζιστικά εγκλήματα και τα βασανιστήρια, κρατά σταθερό σκηνοθετικό ρυθμό και αποσπά σημαντικές ερμηνείες από τους πρωταγωνιστές του.
Ένα χρόνο πριν, ο Σον Έλις σκηνοθέτησε την ταινία «Επιχείρηση ανθρωποειδές» (Anthropoid), η οποία είναι βασισμένη στα ίδια γεγονότα.
Όμως η ίδια αληθινή ιστορία είχε μεταφερθεί στον κινηματογράφο και το 1975, από τον Λιούις Γκίλμπερτ με την ταινία «Ο ένας από τους 7 ήταν προδότης» (Operation: Daybreak). Η ίδια υπόθεση είχε συγκινήσει και το μεγάλο Φριτς Λανγκ, ο οποίος είχε γυρίσει το 1943 (λίγο μετά τη δολοφονία του Χάιντριχ), την ταινία «Και οι δήμιοι πεθαίνουν» (Hangmen also die).

Στρά. Κερ.

 

 

ΟΙ ΝΕΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ

Επίσης προβάλλονται οι ταινίες:

«Όλα τα λεφτά του κόσμου» (All the money in the world) του Ρίντλεϊ Σκοτ: Το Μάιο του 1973 στη Ρώμη, μια ομάδα κουκουλοφόρων απάγει τον 16χρονο Τζον Πολ Γκετί Γ΄. Ο νεαρός ήταν εγγονός του δισεκατομμυριούχου μεγιστάνα των πετρελαίων, Τζον Πολ Γκετί Α΄, ο οποίος εθεωρείτο ως ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο. Οι απαγωγείς ζήτησαν 17 εκατομμύρια δολάρια, τα οποία ο απόμακρος και σφιχτοχέρης παππούς του αρνήθηκε αρχικά να καταβάλει. Μάλιστα οι απαγωγείς, για να πιέσουν την οικογένεια του 16χρονου, του έκοψαν το δεξί αυτί, το οποίο έστειλαν σε μια εφημερίδα ζητώντας τώρα 3,2 εκατομμύρια δολάρια για να τον απελευθερώσουν. Ενώ ο παππούς προσπαθεί να μειώσει κι άλλο το ποσό, η μητέρα του Ζαν Πολ, προσπαθεί να τον μεταπείσει για να σώσει τη ζωή του γιου της. Αρωγός στην προσπάθειά της γίνεται ο Φλέτσερ Τσέις, σωματοφύλακας του μεγιστάνα. Η ταινία είναι βασισμένη σε πραγματικό γεγονός.

«The Florida project» του Σον Μπέικερ: Η 6χρονη Μούνεϊ ζει με τη μητέρα της Χάλεϊ σε ένα μοτέλ, στα περίχωρα του Ορλάντο. Η καθημερινότητά της είναι διασκεδαστική αφού όλη τη μέρα μαζί με την παρέα της σκαρφίζονται διάφορες φάρσες. Όμως η Χάλεϊ, καθώς και οι υπόλοιποι ένοικοι του μοτέλ, αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα. Όταν η μητέρα της για να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες αναγκάζεται να μπει στην πορνεία, η ζωή τους αλλάζει.

«Τζάνγκο – Ο βασιλιάς του σουίνγκ» (Django) του Ετιέρ Κομάρ: Ο Τζάνγκο Ράινχαρτ είναι ένας βιρτουόζος τσιγγάνος κιθαρίστας ο οποίος με τη σουίνγκ μουσική του διασκεδάζει το Παρίσι. Όμως βρισκόμαστε στο 1943 και οι τσιγγάνοι της Ευρώπης καταδιώκονται από τους ναζί. Όταν ο Τζάνγκο καλείται στο Βερολίνο για συναυλίες, διαισθάνεται τον κίνδυνο και αποφασίζει να διαφύγει στην Ελβετία μαζί με την έγκυο γυναίκα του και τη μητέρα του. Η απόδρασή του όμως αποδεικνύεται ιδιαίτερα δύσκολη και η γαλλίδα φίλη του, Λουίζ ντε Κλερκ αναλαμβάνει να τον βοηθήσει.  Βιογραφική ταινία η οποία παρουσιάζει έναν από τους πρωτοπόρους της τζαζ και του τσιγγάνικου σουίνγκ στην Ευρώπη. Ταυτόχρονα μιλά και για το σχεδόν άγνωστο και ελάχιστα κινηματογραφημένο πογκρόμ των ναζί εναντίον των τσιγγάνων.

«Φερδινάνδος» (Ferdinand) του Κάρλος Σαντάνια: Η θαυμάσια αυτή ταινία κινουμένων σχεδίων, είναι διασκευή του παιδικού βιβλίου «Η ιστορία του Φέρντιναντ» που γράφτηκε το 1936. Αφηγείται την ιστορία ενός ταύρου, ο οποίος ρίχτηκε στην αιχμαλωσία επειδή θεωρήθηκε επικίνδυνος. Εκείνος όμως προσπαθεί να επιστρέψει στην οικογένειά του.

«Τζαμάικα» του Ανδρέα Μορφονιού: Ο Τίμος και ο Άκης, δύο αδέλφια που έχουν χρόνια να μιλήσουν, συναντιούνται στην κηδεία της μητέρας τους. Ο Άκης, δημόσιος υπάλληλος, χρωστά πολλά χρήματα στην τράπεζα. Η γυναίκα του, η Πόπη, τον πιέζει να ζητήσει τη βοήθεια του αδελφού του, ο οποίος είναι διάσημος τηλεπαρουσιαστής. Και ενώ δέχεται να δουλέψει για τον Τίμο, μαθαίνει πως ο αδελφός του είναι πολύ σοβαρά άρρωστος. Ο Άκης θα τα παρατήσει όλα για να σταθεί στο πλευρό του Τίμου.

«The bachelor 2» του Γιάννη Παπαδάκου: Ο γάμος ενός φίλου είναι ευκαιρία για μπάτσελορ πάρτι. Μόνο που ο γάμος θα γίνει στα Σφακιά. Κωμωδία.

Σινεφίλ