Κινηματογράφος

«ΓΟΥΕΣΤΕΡΝ»
Στα δυτικά… της Ανατολής

Του Στράτου Κερσανίδη

Οταν ο Κολόμβος έφτασε στην Αμερική, νόμιζε πως είχε φτάσει στις Ινδίες. Κάπως έτσι, από μια ιστορική… παρεξήγηση ο Νέος Κόσμος ονομάστηκε Δυτικές Ινδίες. Αυτή η σχετικότητα της Γεωγραφίας, ερευνάται από την Ιστορική Γεωγραφία, κλάδο της Ανθρωπογεωγραφίας, η οποία είναι η μελέτη της παλιάς αντίληψης για τη Γεωγραφία και πως αυτή μεταβάλλεται στο χρόνο.
Η ταινία «Άφεριμ!», του ρουμάνου Ράντου Ζούντε, που είδαμε πριν από δύο χρόνια, είχε χαρακτηριστεί ως «βαλκανικό γουέστερν». Κι αυτό επειδή, αν και είναι γυρισμένη σε έναν εντελώς διαφορετικό γεωγραφικό χώρο από το Φαρ Ουέστ, ακολουθεί τους κώδικες του δημοφιλούς αυτού κινηματογραφικού είδους, το οποίο έχει τις ρίζες του στη Βόρεια Αμερική. Η γερμανίδα σκηνοθέτιδα, Βαλέσκα Γκρίζεμπαχ, δεν αφήνει κανένα περιθώριο στην κριτική να χαρακτηρίσει έτσι την ταινία της, αφού το κάνει η ίδια δίνοντάς της τον τίτλο «Γουέστερν» (Western). Αγνοώντας τη Γεωγραφία, στήνει ένα καουμπόικο σκηνικό στη Βουλγαρία και αφηγείται τη δική της ιστορία ακολουθώντας τους κώδικες του γουέστερν.
Βέβαια η δική της εκδοχή, σε αντίθεση με του Ζούντε που μας μετέφερε στο 1835, εκτυλίσσεται στο παρόν. Μια γερμανική εταιρεία αναλαμβάνει ένα έργο στη Βουλγαρία και μια ομάδα γερμανών εργατών εγκαθίσταται σε μια απόμερη περιοχή, κοντά στα σύνορα με την Ελλάδα. Δύο διαφορετικοί κόσμοι συναντώνται, με διαφορετικές νοοτροπίες και διαφορετική αντίληψη της πραγματικότητας, με αποτέλεσμα σύντομα να βρεθούν αντιμέτωποι.
Από τη μια μεριά, είναι οι Γερμανοί, οι οποίοι έρχονται ως φορείς του «πολιτισμού» κι από την άλλη, είναι οι Βούλγαροι, οι οποίοι ζουν με τους δικούς τους ρυθμούς και κανόνες. Οι μεν νιώθουν ανώτεροι και θεωρούν πως οι δε οφείλουν να τους ακολουθήσουν. Στη σύγχρονη εκδοχή των καουμπόηδων και των Ινδιάνων, οι περισσότεροι χαρακτήρες είναι άνδρες, υπάρχει όμως και γυναικεία παρουσία και ένας μοναχικός πρωταγωνιστής, ο γερμανός εργάτης Μάινχαρντ, ο οποίος παρατηρεί, προσπαθεί να αντιληφθεί, ταλαντεύεται, αναζητά κι ανακαλύπτει.
Τα λόγια δεν είναι πολλά, περισσότερο «μιλούν» τα μάτια, οι κινήσεις των σωμάτων. Σημαντικό ρόλο παίζει ο χώρος και ο τρόπος που η κάμερα τον «κοιτάζει». Κάδρα γεωμετρικά, που ανοίγουν στο χώρο, στο τοπίο και κλείνουν στα πρόσωπα. Απειλητική ηρεμία και υπόγεια ένταση, όπως ταιριάζει σε ένα γουέστερν που σέβεται τον εαυτό του. Αν η αμερικάνικη εκδοχή ήταν μια μυθιστορηματική και συχνά μυθολογική αφήγηση των απαρχών της αμερικανικής ιστορίας, το «Γουέστερν» της Γκρίζεμπαχ είναι μια ματιά, ένα σχόλιο για την Ευρώπη και το μέλλον της. Για την αβεβαιότητα των κατοίκων της ηπείρου μας, για τις κοινωνικές, πολιτιστικές και οικονομικές αντιθέσεις, για την ανάγκη των ανθρώπων να ανήκουν κάπου και να θέλουν να κρατηθούν από τις ρίζες τους, για τις συχνά βίαιες αλλαγές αλλά και για τις σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα σε διαφορετικούς ανθρώπους, την ανάγκη για επικοινωνία, κατανόηση και αποδοχή. Τρυφερή, συχνά συγκινητική και οπωσδήποτε ανθρώπινη ματιά για τον πλούτο της διαφορετικότητας και την ένδεια της ισοπεδωτικής ομοιομορφίας.

strakersan@gmail.com
kersanidis.wordpress.com

 

 

 

«Ο ΔΙΠΛΟΣ ΕΡΑΣΤΗΣ»
Παιχνίδια του μυαλού

Θυμίζει του «Διχασμένους» (1988) του Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ, αλλά δεν είναι. Είναι το τρομερό παιδί -αν και έχει καβατζάρει τα 50- του γαλλικού σινεμά, ο Φρανσουά Οζόν και η ταινία είναι «Ο διπλός εραστής» (L’ amant double).
Η Κλοέ, μια όμορφη κοπέλα πρώην μοντέλο, επισκέπτεται έναν ψυχίατρο, τον Πολ Μεγιέρ, επειδή νιώθει έναν πόνο στην κοιλιά και όλοι οι γιατροί έχουν καταλήξει πως πρόκειται για ψυχοσωματικό σύμπτωμα. Η κοπέλα νιώθει μια δυνατή έλξη για τον Πολ, τον ερωτεύεται και μετά από λίγο καιρό μετακομίζει στο διαμέρισμά του. Πολύ σύντομα όμως ανακαλύπτει πως ο Πολ κάτι της κρύβει, όταν βρίσκει ένα διαβατήριο στο οποίο όμως το επίθετό του δεν είναι Μεγιέρ αλλά Ντελόρ. Δέχεται τις αρχικές του εξηγήσεις αλλά όταν μια μέρα τον βλέπει κάπου αλλού από εκεί που έπρεπε να βρίσκεται, αποφασίζει να ψάξει για την αλήθεια.
Ο Οζόν, αφού βάζει το θεατή μέσα σε ένα μυστήριο, στη συνέχεια με τρόπο υπνωτικό τον παρασέρνει και τον βυθίζει ακόμη περισσότερο, καθώς αντί να απαντά στα ερωτήματα, προσθέτει όλο και περισσότερα. Ένα σαγηνευτικό ερωτικό, ψυχολογικό θρίλερ, το οποίο παγιδεύει με τη γοητεία του. Ο θεατής χωρίς να το καταλάβει, φτάνει στο σημείο να αποζητά ακόμη περισσότερα δυσεπίλυτα ερωτήματα, ακόμη περισσότερη καταβύθιση στο σκοτεινό κόσμο των πρωταγωνιστών. Προκλητικός, όπως πάντα, ο γάλλος σκηνοθέτης, δεν διστάζει να αναμετρηθεί με τις αντοχές και τις ανοχές του κοινού. Φλερτάρει με ακραίες καταστάσεις, αγγίζει τα όρια της διαστροφής, τις σκοτεινές πτυχές του νου και της συνείδησης, τις φαντασιώσεις, τη σεξουαλικότητα. Με ψυχαναλυτικούς διαλόγους, συμμετρικές, καθαρές λήψεις και μεστούς χαρακτήρες -που ερμηνεύουν ιδανικά η Μαρίν Βαχτ και ο Ζερεμί Ρένερ-, ο Οζόν δεν αφήνει ούτε αυτήν την ευκαιρία να πάει χαμένη.
Η ταινία είναι βασισμένη σε βιβλίο της αμερικανίδας συγγραφέως Τζόις Κάρον Όουτς. Ο σκηνοθέτης σε συνέντευξή του λέει: « Ήθελα να ασχοληθώ με το θέμα των διδύμων ως κάτι συναρπαστικό, τερατώδες και καλλιτεχνικό. Είχα την ιδέα να έχω την Κλοέ να δουλεύει σε ένα μουσείο. Έχει μολυνθεί από τα έργα τέχνης που φυλάει. Στην αρχή της ταινίας, τα έργα στο μουσείο είναι αρκετά ευχάριστα αισθητικά, αλλά όσο η ταινία προοδεύει γίνονται πιο σωματικά και τερατώδη, αντικατοπτρίζοντας την εσωτερική της θύελλα. Υποψιάζομαι ότι η Όουτς έγραψε το βιβλίο αφού είδε την ταινία του Κρόνενμπεργκ, που ήταν επίσης σωματική και σχετική με τη γυναικολογία. Παρ’ όλα αυτά, στην περίπτωση του, η ιστορία αφηγείται από την οπτική των διδύμων, ενώ η Όουτς επικεντρώνεται στη νεαρή γυναίκα αιχμάλωτη ανάμεσα σε δύο αδέλφια. Ήταν σημαντικό για μένα να τοποθετήσω την Κλοέ στο κέντρο της ιστορίας και να απεικονίσω τη σύγχυση της».

Στρα. Κερ.

 

ΟΙ ΝΕΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ

«The Post: Απαγορευμένα μυστικά» (The Post) του Στίβεν Σπίλμπεργκ: Το 1971, στις ΗΠΑ, οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης» συνεργάζονται με την «Ουάσιγκτον Ποστ» για να δημοσιεύσουν τους Φακέλους του Πενταγώνου. Τα στοιχεία αναφέρονται σε μια περίοδο τριάντα περίπου χρόνων με σκάνδαλα και συνωμοσίες με επίκεντρο τον πόλεμο στο Βιετνάμ. Η Κέι Γκράχαμ, εκδότρια της «Ουάσιγκτον Ποστ» και ο αρχισυντάκτης Μπεν Μπράντλι, συγκρούονται με την κυβέρνηση και η Γκράχαμ, ρισκάρει την περιουσία της προκειμένου να προασπίσει την αλήθεια και τη δημοκρατία. Με τον κίνδυνο να κατηγορηθούν ακόμη και για προδοσία κατά της χώρας, ο Μπράντλι και οι συνεργάτες του αποφασίζουν να ακολουθήσουν τη συνείδησή τους. Συγκλονιστική ταινία και ο καθηλωτικός, όπως πάντα, Σπίλμπεργκ σκηνοθετεί ένα εξαιρετικό δραματικό φιλμ, γεμάτο νεύρο και ένταση. Μια ταινία-γροθιά στις σκοτεινές πτυχές της αμερικάνικης πολιτικής, ένας ύμνος στον αγώνα για την ελευθερία του Τύπου. Ο Τομ Χανκς και η Μέριλ Στριπ προσθέτουν από ακόμη μία μεστή ερμηνεία στην πλούσια καριέρα τους.

«Του Θεού η χώρα» (God’ s own country) του Φράνσις Λι: Κάπου στη βόρεια Αγγλία, στην οικογενειακή φάρμα, εργάζεται ο Τζόνι Σάξμπι. Τις ελεύθερες αλλά μοναχικές ώρες του τις περνά πίνοντας και αναζητώντας περιστασιακές ερωτικές συντρόφους. Η άφιξη του Γκεόργκε, ενός ρουμάνου εργάτη, θα αλλάξει τα πάντα. Ο Τζόνι για πρώτη φορά στη ζωή του θα βρεθεί αντιμέτωπος με συναισθήματα που δεν είχε ξανανιώσει. Έτσι η ζωή του Τζόνι εξαιτίας του Γκεόργκε θα αλλάξει για πάντα. Θαυμάσια ταινία η οποία έχει χαρακτηριστεί ως η βρετανική εκδοχή του «Brokeback Mountain» (2005).
«Το δωμάτιο των θαυμάτων» (Wondrstruck) του Τοντ Χέινς: Βασισμένη στο μυθιστόρημα του Μπράιαν Σέλζνικ, η ταινία συνδέει δύο εποχές οι οποίες απέχουν 50 χρόνια η μία από την άλλη. Το 1927, η Ρόουζ, ένα κουφό κορίτσι, φεύγει από το σπίτι της στο Νιου Τζέρσεϊ για να πάει στη Νέα Υόρκη. Μοναδικός της σκοπός είναι να γνωρίσει το είδωλό της, τη Λίλιαν Μέιχιου, σταρ του βωβού κινηματογράφου. Το 1977, ένα παιδί, ο Μπεν, ο οποίος έχει χάσει τη μητέρα αλλά και την ακοή του σε ένα ατύχημα, ταξιδεύει ως τη Νέα Υόρκη για να βρει τον πατέρα του χωρίς όμως να διαθέτει κανένα στοιχείο.

«Ο επιβάτης» (The commuter) του Ζομ Κολέ Σερά: Ένας άνδρας επιστρέφει στο σπίτι με το τρένο. Μια επιβάτις, του προτείνει ένα τεράστιο χρηματικό έπαθλο εάν καταφέρει να βρει ποιος από τους επιβάτες δεν είναι τακτικός. Δέχεται την πρόκληση, όταν όμως οι επιβάτες του τρένου αρχίσουν να δολοφονούνται θα καταλάβει πως μπλέχτηκε σε μια θανάσιμη συνωμοσία.

«Jumanji: Καλώς ήρθατε στη ζούγκλα» (Jumanji: Welcome to the jungle) του Τζέικ Κάνσταν: Τέσσερις νεαροί φίλοι ανακαλύπτουν ένα παλιό βιντεοπαιχνίδι, το Τζουμάντζι. Χωρίς να το καταλάβουν παγιδεύονται στον κόσμο του, μια ζούγκλα με άγρια θηρία και παγίδες. Ριμέικ της ταινίας του 1995.

«Bitter harvest» του Τζοντζ Μεντελούκ:1933, στη Σοβιετική Ένωση, η Νατάλκα και ο Γιούρι παλεύουν στο πλευρό των κουλάκων γονιών τους, εναντίον της κολεκτιβοποίησης του Στάλιν. Κακόγουστη προπαγανδιστική ταινία.

Σινεφίλ