Με ηχηρές φωνές,οι γυναίκες της Παλαιστίνης και του Ισραήλ απαιτούν ειρήνη

Με αφορμή την προβολή του ντοκιμαντέρ «Peace vs Piece»

Το ντοκιμαντέρ δημιουργήθηκε μετά τις αποστολές του Μωβ στην Παλαιστίνη και στο Ισραήλ το 2018, για τα 70 χρόνια από τη Νάκμπα (τη Μεγάλη Καταστροφή για τους Παλαιστίνιους το 1948). Σε συνεργασία με την FemArtAct. Η σκηνοθεσία και η έρευνα είναι της Αλεξίας Τσούνη, η φωτογραφία και το μοντάζ του Γιώργου Γιαννόπουλου. Το ντοκιμαντέρ παρουσιάζει την αντίσταση των παλαιστινίων γυναικών στη Χεβρώνα: Τη σκληρή πραγματικότητα στην κατακερματισμένη και ιστορική πόλη με τους παράνομους ισραηλινούς εποικισμούς, τον αγώνα των γυναικών που έχουν ένα διπλό μέτωπο απέναντί τους, όχι μόνο την κατοχή αλλά και την πατριαρχία. Την ενδυνάμωσή τους μέσω της συμμετοχής τους στις οργανώσεις Youth Against Settlements (Νεολαία Ενάντια στους Εποικισμούς) και Roles Change AssociationADWAR (Ρόλοι για την Κοινωνική Αλλαγή).

Sahar Yousef Al-Kwasmeh

«ADWAR σημαίνει ρόλοι στα αραβικά» λέει η δρ Sahar Yousef Al-Kwasmeh, η φεμινίστρια διευθύντρια της οργάνωσης. «Η οργάνωση ADWAR ιδρύθηκε το 2010 από φοιτήτριες του Πανεπιστημίου της Χεβρώνας που πιστεύουν ότι οφείλουμε να βελτιώσουμε την κατάσταση της γυναίκας γενικά, καθώς και οι οργανώσεις που δραστηριοποιούνται σε θέματα φύλου αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα. Κατά τη γνώμη μας, η ανάπτυξη με γυναικεία συμμετοχή αποτελεί τη μοναδική προσέγγιση για την επίτευξη της κοινωνικής δικαιοσύνης. Εγώ σπούδασα κοινωνική λειτουργός, το μεταπτυχιακό μου είχε θέμα “Φύλο και ανάπτυξη” και το διδακτορικό μου “Τα γυναικεία κινήματα”. Κατά τη διάρκεια των προπτυχιακών σπουδών μου, ήμουν εθελόντρια σε όλες τις γυναικείες οργανώσεις. Όταν ήμουν παιδί και διάβαζα στην εφημερίδα για μια ξεχωριστή γυναίκα, έκοβα τις φωτογραφίες της και τις κρατούσα στο φάκελό μου. Πάντα ήθελα να αλλάξω προς το καλύτερο τη ζωή των γυναικών. Γιατί έχω υποφέρει. Μου είχαν απαγορεύσει ακόμη και το ποδήλατο. Μου έλεγαν “μην ταξιδεύεις” ή “πρέπει να παντρευτείς αυτόν”. Μου επέβαλλαν αυτές τις συνθήκες και τους περιορισμούς. Οπότε, εξαιτίας τέτοιων διακρίσεων έπρεπε να αγωνιστώ για τα δικαιώματά μου. Τώρα είμαι δυνατή, κι έτσι μπορώ να ενδυναμώσω και άλλες γυναίκες. Πιστεύω ότι η ADWAR ανοίγει ευκαιρίες σε όλες τις γυναίκες και τα κορίτσια που έχασαν τα δικαιώματά τους και θέλουν να δημιουργήσουν ένα ευνοϊκό περιβάλλον για να συνεχίσουν τη ζωή τους».

Τόσο η Sahar όσο και η Lama Qattush που είναι διοικητική υπεύθυνη στην ADWAR, επισημαίνουν την πίεση που άσκησε η οργάνωση στο υπουργείο Παιδείας προκειμένου να δημιουργηθεί στην περιοχή των Βεδουίνων ένα σχολείο μόνο για κορίτσια, έτσι ώστε να μπορούν να παρακολουθήσουν και αυτά που, λόγω παράδοσης και κανόνων, δεν επιτρεπόταν να συμμετέχουν στα μεικτά σχολεία.

Sundus Azza

Τα μέλη της οικογένειας της Sundus Azza είναι πρόσφυγες, από μια περιοχή που ονομάζεται Azur, ισραηλινό έδαφος από το 1948. «Έχω δει μόνο μια φωτογραφία του παππού μου, όταν ήταν εκεί, μπροστά στο σπίτι τους. Είναι πραγματικά δύσκολο να γνωρίζεις ότι είσαι πρόσφυγας και ότι έχεις μια γη στα εδάφη εκείνα και δεν μπορείς να πας εκεί», λέει η Sundus. Τώρα μένουν στη Χεβρώνα. «Το 1997, διαίρεσαν τη Χεβρώνα σε δύο τμήματα, το H1 και το H2. Το Η1 είναι υπό τον έλεγχο της Παλαιστινιακής Αρχής, και το Η2 υπό τον έλεγχο της ισραηλινής κυβέρνησης. Εγώ τώρα ζω σε μια περιοχή που είναι στο H2 υπό τον έλεγχο της ισραηλινής κυβέρνησης, σε μια περιοχή που ονομάζεται Tel Rumeida. Το σπίτι μας ήταν άδειο, έτσι ήρθαμε εδώ επειδή δεν θέλουμε οι έποικοι να μας πάρουν το σπίτι». Η Sundus είναι τώρα μία από τις συντονίστριες της Νεολαίας ενάντια στους Εποικισμούς (Youth Against Settlements), η οποία βοηθά τους Παλαιστίνιους που ζουν στις περιοχές Η2, αναπτύσσοντας διάφορες δραστηριότητες, όπως παρέχοντας δωρεάν μαθήματα, για παράδειγμα αγγλικών ή επεξεργασίας βίντεο, ενώ με κάμερες καταγράφουν τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην περιοχή Η2.

Η Kefaya Al-Hathalin, μέλος του Τοπικού Συμβουλίου Βεδουίνων αναφέρεται στη σημασία της απόφασης -για την οποία είχαν εργαστεί σκληρά- να ενταχθούν και οι γυναίκες στα Τοπικά Συμβούλια, καθώς αυτές προωθούν σημαντικά αιτήματα στις συνεδριάσεις, για παράδειγμα, για τις παροχές ηλεκτρικού ή νερού, που για τους άντρες δεν αποτελούν προτεραιότητα, αφού αυτοί λείπουν πολύ από το σπίτι.

«Η κυβέρνησή μας δεν θέτει τα θέματα των γυναικών ως προτεραιότητα. Πάντα επικεντρώνεται σε εθνικά ζητήματα, όχι γυναικεία, ούτε κοινωνικά» επισημαίνει η Sahar. Αυτό είναι ιδιαίτερα προβληματικό με ζητήματα που άπτονται, λόγου χάρη, του οικογενειακού δικαίου. Επίσης, κι όταν ακόμη έχει δικαιωθεί η γυναίκα στο δικαστήριο, είναι δύσκολη η εφαρμογή των αποφάσεων, ειδικά σε ό,τι αφορά το διαζύγιο και την επιμέλεια των παιδιών. Πάντως, τελευταία ψηφίστηκε ένας νόμος σύμφωνα με τον οποίο, όταν ένας παλαιστίνιος άντρας θέλει να παντρευτεί μια ακόμη γυναίκα (έχει δικαίωμα μέχρι τέσσερις) πρέπει να το ανακοινώσει στις προηγούμενες».

Η Sahar τονίζει πόσο σημαντική είναι η ενδυνάμωση των γυναικών. Η Abunuar, λόγου χάρη, είναι μια περιθωριοποιημένη κοινότητα, την οποία περιβάλλουν τέσσερεις εποικισμοί. Οι άνθρωποι εκεί δεν έχουν τίποτα. Έτσι, όταν οι γυναίκες της κοινότητας αποφάσισαν ότι έπρεπε να παράγουν προϊόντα και στη συνέχεια να τα πωλούν, η Sahar τους πρόσφερε την κατάλληλη τεχνογνωσία προκειμένου να στήσουν μια επίσημη εταιρεία. Με αυτόν τον τρόπο, άλλαξαν και οι σχέσεις εξουσίας: οι γυναίκες από την παραδοσιακή, οικιακή, ανεπίσημη ενασχόληση πέρασαν στην επαγγελματική, απέκτησαν δύναμη και αυτοπεποίθηση, έγιναν γυναίκες με επιρροή.

Η Zleikha Muhtaseb είναι από την παλιά πόλη της Χεβρώνας και το σπίτι της βρίσκεται στην οδό Σουχάντα που παλιά ήταν ο πιο σημαντικός δρόμος στη Χεβρώνα και έσφυζε από ζωή αλλά τώρα είναι νεκρός. «Για μένα δεν είναι peace (ειρήνη). Είναι piece (κομμάτι)» λέει. « Ένα κομμάτι του Ισραήλ εδώ, ένα κομμάτι του Ισραήλ εκεί, ένα κομμάτι της Παλαιστίνης εδώ κι εκεί. Τεμαχισμός της Δυτικής Όχθης. Αυτή είναι η ειρήνη για την οποία μιλούσαν οι Ισραηλινοί, και άλλη η ειρήνη για την οποία μιλούσαν οι Παλαιστίνιοι. Επομένως μιλούσαν για διαφορετικά κομμάτια ειρήνης».

Atalia Ben-Abba

Στο φόβο που προκαλούν αυτά τα διαφορετικά κομμάτια ειρήνης είχε αναφερθεί πέρυσι τον Μάιο και η Atalia Ben-Abba, Ισραηλινή Αντιρρησίας Συνείδησης, που συμμετέχει με άλλους στην οργάνωση Mesarvot, και είχε έρθει στην Αθήνα με αφορμή την εκδήλωση που είχε διοργανώσει το Μωβ για τα 70 χρόνια από τη Νάκμπα. Γεννημένη στην Ιερουσαλήμ, πριν από 21 χρόνια, όταν ήταν μικρή απολάμβανε τις βόλτες με τη μητέρα της στην Παλιά Πόλη. Σε ηλικία 6 ετών, είδε να σκοτώνεται, σε τρομοκρατική επίθεση, εργαζόμενος στο σχολείο της, και κατάλαβε ότι όλοι, Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι ζουν πάντα με το φόβο. Πέρυσι, σχολιάζοντας, παράλληλα, και την ταινία που είχε προβληθεί στην εκδήλωση για την καθημερινότητα των Παλαιστινίων και τα εφιαλτικά τσεκ πόιντς, είχε αναφερθεί στην κυβερνητική πολιτική και την απόφασή της να αρνηθεί να υπηρετήσει. Έχοντας αρνηθεί τρεις φορές, είχε ήδη εκτίσει ποινή 80 ημερών, μαζί με άλλες και άλλους συντρόφους της.

«Εύκολα παρασύρεσαι από το μίσος» έχει πει αλλού. «Είναι εύκολο να σκέφτεσαι με όρους “εμείς”, “αυτοί”, “καλοί”, “κακοί”. Οι σύντροφοι μου στον αγώνα κι εγώ δεν μπορούμε να τερματίσουμε την κατοχή αλλά οι πράξεις μας είναι μια αρχή. Για να αλλάξουν στ’ αλήθεια τα πράγματα, πρέπει να κάνουμε τα πρώτα βήματα – και γι’ αυτό αποφασιστικά λέω “Όχι!”. Ο μόνος τρόπος, τώρα, για να υπερασπιστούμε τη δημοκρατία είναι να μη συνεργαστούμε…»

Σοφία Ξυγκάκη