Μουσικές Προτάσεις

Επιμέλεια: Λιάνα Μαλανδρενιώτη
lianam@otenet.gr

 

“Μάκβεθ”
του Τζουζέπε Βέρντι

Ο Μάκβεθ, η συναρπαστική όπερα του Τζουζέπε Βέρντι, είναι η πρώτη παραγωγή όπερας που θα παρουσιαστεί στη δοκιμαστική περίοδο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Βασισμένη στην ομότιτλη «καταραμένη» τραγωδία του Σαίξπηρ, η σημαντικότερη νεανική όπερα του συνθέτη, μέσα από την έντονα δραματική μουσική της, προσφέρει σπάνια ψυχογραφήματα των βασικών ρόλων. Η υπόθεση αφορά την αναρρίχηση του στρατηγού Μάκβεθ στο θρόνο της Σκωτίας αφού φονεύσει το βασιλιά Ντάνκαν και το στρατηγό Μπάνκο. Συνεργός και υποκινητής των εγκληματικών ενεργειών είναι η σύζυγος του Μάκβεθ. Στη συνέχεια, εκείνη αυτοκτονεί υπό το βάρος των τύψεων κι εκείνος εκτελείται από τον ευγενή Μακντάφ, ο οποίος υπερασπίζεται τα δικαιώματα του Μάλκολμ, γιου του Ντάνκαν. Στον Μάκβεθ, ο Βέρντι υπερβαίνει το συμβατικό πλαίσιο της εποχής του για να συνθέσει ένα έργο με θεατρική δύναμη και με χαρακτήρες που διαθέτουν πρωτόγνωρο ψυχολογικό βάθος και ένταση, ενώ με τη δεξιοτεχνική ενορχήστρωση επιτυγχάνει να σκιαγραφήσει θεαματικά τη βία, τη συνωμοσία, το θάνατο.
Ο Βέρντι, αδιαφορώντας για τα τυπικά γνωρίσματα της όπερας του 19ου αιώνα, έρχεται σε έμμεση ρήξη με την παράδοση της ιταλικής λυρικής τέχνης, προκειμένου να αφομοιώσει και να ενσωματώσει στο έργο του, τη δραματουργία του Σαίξπηρ. Ως αποτέλεσμα αυτής της επιλογής του συνθέτη, στον Μάκβεθ ο τενόρος δεν έχει πρωταγωνιστικό ρόλο, στο έργο δεν υπάρχει ερωτική ιστορία, ούτε και η καθοριστική πατρική φιγούρα. Παράλληλα, ο Βέρντι αναδεικνύει σε βασική πρωταγωνίστρια τη Λαίδη Μάκβεθ, την οποία θεωρεί κύριο υπαίτιο των τραγικών εξελίξεων και η οποία χαρακτηρίζεται ως το «κυρίαρχο δαιμόνιο – demonio dominatore». Όχι τυχαία, ο Μάκβεθ έχει χαρακτηριστεί «η πρώτη γνήσια σαιξπηρική όπερα», στην ιστορία της ιταλικής όπερας.
Ο Βέρντι και ο λιμπρετίστας του Φραντσέσκο-Μαρία Πιάβε ακολούθησαν σε γενικές γραμμές την αφήγηση της σαιξπηρικής τραγωδίας, μπολιάζοντας, ωστόσο, το λιμπρέτο με στοιχεία έντασης και θεατρικότητας που άρμοζαν στο ιλουζιονιστικό θέατρο του 19ου αιώνα. Έτσι, οι τρεις μάγισσες του πρωτοτύπου μετατράπηκαν σε ένα χορό μαγισσών, για τον οποίο ο Βέρντι έγραψε ορισμένες από τις ωραιότερες χορωδιακές του σελίδες, ενώ ο συνθέτης έγραψε συγκλονιστική μουσική για τις σκηνές μεγάλης θεατρικότητας, όπως η σκηνή της υπνοβασίας της Λαίδης Μάκβεθ.
Την παραγωγή, η οποία πρωτοπαρουσιάστηκε από την ΕΛΣ τον Ιανουάριο του 2014 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, διευθύνουν οι δύο διακεκριμένοι αρχιμουσικοί της ΕΛΣ, Λουκάς Καρυτινός (23, 25, 27/4)  και Ηλίας Βουδούρης (29/4 & 3/5). Η σκηνοθεσία του διακεκριμένου ιταλού σκηνοθέτη και θεωρητικού της όπερας Λορέντσο Μαριάνι, εστιάζει στον τρόπο σκέψης των δύο ηρώων και οπτικοποιεί την αντίδραση στο συναίσθημα του φόβου. Οι δύο κεντρικοί ρόλοι του έργου είναι εξαιρετικά απαιτητικοί, καθώς συνδυάζουν τις υψηλές φωνητικές απαιτήσεις με αντίστοιχες υποκριτικές.  Ο ομώνυμος ρόλος αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στο ρεπερτόριο του βαρυτόνου. Το ρόλο του Μάκβεθ, στην παραγωγή, ερμηνεύει ο διεθνώς αναγνωρισμένος Έλληνας βαρύτονος Τάσης Χριστογιαννόπουλος. Τη Λαίδη Μάκβεθ ερμηνεύει η Δήμητρα Θεοδοσίου. Μαζί τους οι μονωδοί της ΕΛΣ Πέτρος Μαγουλάς, Αντωνία Καλογήρου, Δημήτρης Πακσόγλου, Φίλιππος Δελλατόλας, Παύλος Σαμψάκης, Χρήστος Αμβράζης, Παύλος Μαρόπουλος, Βάσω Πετρόγιαννη, Φύλλη Γεωργιάδου.
Συμμετέχουν η Ορχήστρα, η Χορωδία και μέλη του Μπαλέτου της ΕΛΣ. Διεύθυνση χορωδίας: Αγαθάγγελος Γεωργακάτος.
Στα ιταλικά, με ελληνικούς και αγγλικούς υπότιτλους.
Στις 23, 25, 27, 29 Απριλίου και  3 Μαΐου, στις 8μ.μ., στην Κεντρική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (Λεωφόρος Συγγρού 364, Καλλιθέα). Τιμές εισιτηρίων δοκιμαστικής περιόδου: από 15 έως 60ευρώ, φοιτητικό, παιδικό 12 ευρώ, περιορισμένης ορατότητας 10 ευρώ.

 

Ηλεκτρονική μουσική  από την Ελλάδα και τη Σουηδία

 

Η  documenta 14, είναι η πιο πολυσυζητημένη διεθνής έκθεση σύγχρονης τέχνης, η οποία παρουσιάζει κάθε πέντε χρόνια νέες κατευθύνσεις σε ένα διεθνές κοινό και πραγματοποιείται  φέτος για πρώτη φορά και στην Αθήνα (8/4-16/7), εκτός από το Κάσελ της Γερμανίας (10/6-17/9). Οι μουσικές εκδηλώσεις της διεθνούς έκθεσης σύγχρονης τέχνης documenta 14 συνεχίζονται με τη συναυλία «ΚΣΥΜΕ και ΕMS: ηλεκτρονική μουσική από την Ελλάδα και τη Σουηδία». Θα ακουστούν τέσσερα σόλο έργα σε ανάθεση της documenta 14, με τη χρήση του σπάνιου EMS Synthi 100, ενός συλλεκτικού πλέον αναλογικού συνθεσάιζερ μεγάλων διαστάσεων που κατασκευάστηκε στο Λονδίνο από την Electronic Music Studios Ltd. σε περιορισμένο αριθμό, καθώς το 1971, διατέθηκαν στο εμπόριο μόνο 40 κομμάτια. Στην Ελλάδα το όργανο αγοράστηκε από τον Ελληνικό Σύνδεσμο Σύγχρονης Μουσικής, την ίδια χρονιά, με χρηματοδότηση του Ιδρύματος Ford, λειτούργησε στο Εργαστήριο Ηλεκτρονικής Μουσικής-ΕΡΓΗΜ και μεταφέρθηκε στο Κέντρο Σύγχρονης Μουσικής Έρευνας-ΚΣΥΜΕ το 1986.
Η αποκατάσταση του ιστορικού EMS Synthi 100 είναι ένα πρότζεκτ της documenta 14 που οδήγησε στην ανάθεση νέων συνθέσεων με βάση το συγκεκριμένο όργανο. Τα έργα παρουσιάζονται για πρώτη φορά από δύο έλληνες και δύο σουηδούς καλλιτέχνες, τον Μαρίνο Κουτσομιχάλη, τον Πάνο Αλεξιάδη, τη Lisa Stenberg και τον Jonas Broberg, οι οποίοι θα κάνουν μια αναδρομή στην ιστορία της ηλεκτρονικής μουσικής της χώρας τους, μέσα και από αρχειακές ηχογραφήσεις των κέντρων ΚΣΥΜΕ (Κέντρο Σύγχρονης Μουσικής Έρευνας- Contemporary Music Research Center) της Αθήνας και EMS (Electronmusikstudion) της Στοκχόλμης.
Θα προηγηθεί  παρουσίαση και συζήτηση για την εξέλιξη του EMS Synthi 100 με τους Marie Gavois (Fylkingen), Μαρίνο Κουτσομιχάλη (KΣΥΜΕ-CMRC), Mats Lindström (EMS), Frances Morgan (PhD, Royal Academy of Art) και Paolo Thorsen-Nagel (documenta 14). Η συζήτηση θα γίνει στα αγγλικά.
Τετάρτη 19 και Πέμπτη 20 Απριλίου, στις 7μ.μ., στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος. Τιμές εισιτηρίων: 10 και 15 ευρώ, ειδικές τιμές 4 ευρώ (φοιτητές, νέοι, άνεργοι, ΑΜΕΑ), 6 ευρώ (πολύτεκνοι, 65+).

 

Καλλιόπη Βέττα & Χάικ Γιαζιτζιάν

Η μουσική συνύπαρξη της Καλλιόπης Βέττα με τον Χάικ Γιαζιτζιάν είναι ένα μουσικό ταξίδι χωρίς διαβατήρια. Ένα ταξίδι που περνά μέσα από οικείες μνήμες, αλλά και από πρωτόγνωρα και ασυνήθιστα ηχητικά μονοπάτια. Σε αυτή τη μουσική παράσταση η Καλλιόπη και ο Χάικ αναζητούν τη μουσική τους έκφραση, επιδιώκοντας την κατάργηση του χρόνου και των γεωγραφικών συνόρων. Συγκινήσεις και αισθήματα που κατακλύζουν την ατμόσφαιρα, ήχοι φυσικοί και ηλεκτρικοί, φωνές ιδιαίτερες και αισθαντικές, συναντιούνται σε μια  παράσταση γεμάτη ευρήματα που θα μαγέψει το κοινό.
Η Καλλιόπη Βέττα με τη μαγική φωνή της, που πάλλεται με έναν ιδιαίτερο, συγκινησιακό τρόπο και τις βαθιά συναισθηματικές της ερμηνείες, καθηλώνει και συγκινεί το κοινό της. Ο Χάικ Γιαζιτζιάν, γεννημένος στην Συρία από γονείς Αρμένιους, ζει και εργάζεται στην Ελλάδα τα τελευταία είκοσι χρόνια. Η καταγωγή του, οι καταβολές και οι παιδικές του μνήμες, μπολιασμένες από τον πολιτισμό της Ανατολικής Μεσογείου, οδήγησαν τον Χάικ στο να υφάνει την τεράστια μουσική παράδοση της Αρμενίας και της Μέσης Ανατολής με τους μουσικούς ιδιωματισμούς της Δύσης και διαλέγοντας τα πιο δυνατά στοιχεία των δύο κόσμων, φτάνει τη μουσική του σε υψηλά επίπεδα δημιουργικότητας. Για πρώτη φορά μαζί θα παρουσιάζουν το εξαιρετικό πρόγραμμα «Στις γειτονιές του κόσμου…», για δύο μόνο παραστάσεις.
Παρασκευή 21 και Σάββατο 22 Απριλίου, στις  10.30μ.μ., στο Half Note Jazz Club. Tιμή εισιτηρίων: 10 ευρώ (μπαρ), 15 ευρώ (Β’ ζώνη), 20 ευρώ (Α’ ζώνη).