Μουσικές προτάσεις

Επιμέλεια: Λιάνα Μαλανδρενιώτη
lianam@otenet.gr

Δον Κιχώτης

Η παρουσίαση του Δον Κιχώτη του Ρίχαρντ Στράους υπήρξε μία εκκρεμότητα της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, ήδη από πέρυσι, το Μάιο-λόγω της, αναγκαστικής τότε, αναβολής. Με τη σολιστική αρωγή του ταχύτατα ανερχόμενου γερμανού βιολοντσελίστα Γκάμπριελ Σβάμπε και του εξαιρετικού «δικού μας» βιολίστα Πάρι Αναστασιάδη, η Ορχήστρα ανταποκρίνεται στην παρουσίαση του επικού έργου του Στράους. Υπό τη μπαγκέτα του καλλιτεχνικού της διευθυντή Στέφανου Τσιαλή, η Κ.Ο.Α. θα ερμηνεύσει, όμως, και την, πάντα ολόφρεσκη, «Κλασική» Συμφωνία του Σεργκέι Προκόφιεφ καθώς και το ανάλαφρο «Πανηγύρι της Αση-Γωνιάς» του Μίκη Θεοδωράκη.Το συμφωνικό σκέρτσο «Το πανηγύρι της Αση-Γωνιάς» είναι νεανικό έργο του συνθέτη. Γράφτηκε το 1946, όταν ο Μίκης Θεοδωράκης ήταν μόλις 21 έτους και εκτελέστηκε για πρώτη φορά τον Ιούλιο του 1953 από την Κ.Ο.Α. με διευθυντή τον Φιλοκτήτη Οικονομίδη. Από την αρχή έως το τέλος του έργου, «κυριαρχεί το χαρακτηριστικό «κρητικό» θέμα, που ολοκληρώνεται και εμφανίζεται στην κανονική του μορφή μόνο στο τέλος και πάνω στους οργιαστικούς ρυθμούς του κρητικού χορού «πεντοζάλη»».
Tης συναυλίας θα προηγηθεί (στις 7.45μ.μ.) δωρεάν εισαγωγική ομιλία από τον Τίτο Γουβέλη για τους κατόχους εισιτηρίων.
Την Παρασκευή 28 Απριλίου, στις 8.30μ.μ., στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης. Τιμές εισιτηρίων: 25 έως 10 ευρώ, 5 ευρώ (εκπτωτικό).

 

Eπίκυκλος και Project 21  του Γιάννη Χρήστου

Η περφόρμανς του Spinario Ensemble, εμπνευσμένη από το έργο του μεγάλου έλληνα συνθέτη Γιάννη Χρήστου, εμβληματικής μορφής της σύγχρονης μουσικής με διεθνή ακτινοβολία, επικεντρώνεται στη λεγόμενη εννοιολογική περίοδο του σπουδαίου έλληνα συνθέτη και φιλοσόφου και περιλαμβάνει τα έργα Επίκυκλος για κάθε συμμετέχοντα (διασκευή του R. Huber) και Project 21 για 5 περφόρμερ και ηλεκτρονική μουσική των Γιάννη Χρήστου / Rupert Huber. Αξίζει να σημειωθεί ότι το Project 21, στο οποίο κυρίως βασίζεται η περφόρμανς, έχει παρουσιαστεί με επιτυχία στο παρελθόν ελάχιστες φορές, στη Στουτγάρδη, τη Βιέννη και το Σάλτσμπουργκ και αποτελεί ένα σπάνιο γεγονός.
Η δράση εντάσσεται στο πλαίσιο των παράλληλων μουσικών εκδηλώσεων της διεθνούς έκθεσης σύγχρονης τέχνης documenta 14 και αποτελεί συμπαραγωγή της documenta 14 και του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών. Στο πλαίσιο της έκθεσης έχουν προγραμματιστεί συναυλίες –οι περισσότερες θα γίνουν και στο ΜΜΑ–, οι οποίες δεν αποτελούν απλώς μια εισαγωγή στα κυρίαρχα θέματα που απασχολούν την documenta 14, αλλά και προέκταση τόσο του προγράμματός της όσο και του καλλιτεχνικού προγραμματισμού του Μεγάρου.
Στο αρχείο του Γιάννη Χρήστου (Janni Christou, 1926-1970), ο οποίος χάθηκε πρόωρα σε τροχαίο δυστύχημα, ανακαλύφθηκαν πολλές συνθετικές ιδέες που δεν πρόλαβε να αναπτύξει. Στην περίπτωση του Project 21, αυτό έγινε από τον Ρούπερτ Χούμπερ, ο οποίος διασκεύασε επίσης το έργο του μεγάλου δημιουργού Επίκυκλος (επίκυκλος σημαίνει αυτό που συμβαίνει μέσα σε προκαθορισμένο χρονικό διάστημα και τόπο).
Το Εnsemble Spinario αποτελείται από τους περφόρμερ: Κορνέλια Μπίτσνερ, Ντόρις Χούμπερ, Αλεξάντερ Χέρμαν, Τομπίας Σλιρφ και Ντόναλντ Μάνουελ. Από την ίδρυσή της το 1982, η ομάδα έχει δώσει πολλές περφόρμανς σε ολόκληρη την Ευρώπη με ριζοσπαστικά πρότζεκτ και έχει συνεργαστεί με μουσικά σύνολα από εντελώς διαφορετικές κουλτούρες, όπως την αραβική, την περσική, την ιαπωνική ή την αφρικανική (Κονγκό).
Την Τρίτη 25 Απριλίου, στις 8.30μ.μ., στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης. Τιμές εισιτηρίων: από 9 έως 30 ευρώ, φοιτητές, νέοι, άνεργοι, ΑΜΕΑ: 5 ευρώ, πολύτεκνοι, 65+: 8 ευρώ.

 

Αφιέρωμα στον Νίκο Σκαλκώτα

 

Με ένα διήμερο συμπόσιο και με μια μεγάλη συναυλία με όλα τα έργα για ορχήστρα εγχόρδων του Νίκου Σκαλκώτα (1904-1949), ολοκληρώνεται το ετήσιο Αφιέρωμα του Μεγάρου στον σπουδαίο πρωτοπόρο της σύγχρονης μουσικής.
Διήμερο συμπόσιο: «Οι Ελληνικοί Χοροί του Ν. Σκαλκώτα». Οι «36 Ελληνικοί Χοροί» του Σκαλκώτα είναι αναμφίβολα, ως τίτλος, το πιο γνωστό και εμβληματικό έργο της ελληνικής μουσικής. Ωστόσο, οι περισσότεροι από τους «36 Χορούς» είναι ουσιαστικά άγνωστοι στο κοινό, ενώ από την άλλη πλευρά πολύ λίγοι «Χοροί» είναι πασίγνωστοι, όχι μόνο από τις συχνές εκτελέσεις τους στην Ελλάδα και το εξωτερικό, αλλά και από τη χρήση τους στον κινηματογράφο (ως σήμα στα παλιά κινηματογραφικά επίκαιρα από τη δεκαετία του 1960), στην τηλεόραση (π.χ. ως σήμα του Καναλιού της Βουλής) κ.λπ. Μια από τις αιτίες αυτού του παράδοξου είναι ότι δεν υπάρχει πλήρης και έγκυρη έκδοση του έργου. Το έργο αποτελεί δημιουργικό και ιστορικό αίνιγμα, με το ασυνήθιστο μέγεθος, με την αρχική του γραφή για ορχήστρα και την πολύ μεταγενέστερη αναθεώρησή του σε 20 «Χορούς», με τις ποικίλες μεταγραφές από τον συνθέτη για διάφορα σύνολα και όργανα και με το πλήθος των σωζόμενων χειρογράφων του. Οι «36 Ελληνικοί Χοροί», ως προς τη μορφή και ως προς τη χρήση του δημοτικού υλικού, είναι έργο ριζικά πρωτότυπο. Είναι μια αυτόνομη, οραματική, εξερευνητική και μεγάλη δημιουργία, η οποία, σε αντίθεση με ομοειδή έργα άλλων συνθετών, δεν είναι ποτέ συμφωνική «ανάπλαση» δημοτικών πρωτοτύπων. Είτε με την ατονική-δωδεκαφθογγική, είτε με την τονική δημιουργία του, όπως οι «Ελληνικοί Χοροί», ο πολυσχιδής Σκαλκώτας αποτελεί σημαντική μορφή στον ευρωπαϊκό μοντερνισμό του 20ού αιώνα.
Δεκαέξι γνωστοί μουσικολόγοι, ερευνητές, συνθέτες και ερμηνευτές συμμετέχουν στο διήμερο συμπόσιο, το οποίο στοχεύει να φωτίσει πλευρές του μεγάλου αυτού έργου του Σκαλκώτα, κρίσιμου για την ελληνική μουσική ως προς τη σύνθεση, τις διάφορες γραφές και πηγές, την ιστορική και αισθητική προσέγγιση, τη σχέση με τη δημοτική παράδοση, την εκτέλεση και την υποδοχή του.
Παρασκευή 28 (4 – 9.30μ.μ.) και Σάββατο 29 Απριλίου (10π.μ. – 1.30μ.μ. και 4 – 7.30μ.μ.), στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος. Είσοδος ελεύθερη.
Στη συναυλία, «Σκαλκώτας για Ορχήστρα Εγχόρδων» το μουσικό επίλογο της διημερίδας, τις συνθέσεις –ανάμεσά τους και οι περίφημοι πέντε «Ελληνικοί χοροί» για έγχορδα, το δημοφιλέστερο ελληνικό κλασικό έργο διεθνώς– ερμηνεύουν οι μουσικοί της Καμεράτα-Ορχήστρας των Φίλων της Μουσικής υπό τον μαέστρο και συνθέτη Νίκο Χριστοδούλου, ο οποίος έχει αναλάβει επίσης την επιστημονική επιμέλεια του συμποσίου. Μάλιστα, στη συναυλία αυτή, το κοινό θα έχει τη σπάνια ευκαιρία να ακούσει σε πρώτη εκτέλεση τις μεταγραφές για έγχορδα δύο «Ελληνικών Χορών», τον Σιφνέικο και τον Καλαματιανό, που ανακαλύφθηκαν σχετικά πρόσφατα. Το πρόγραμμα της συναυλίας περιλαμβάνει τα «Δέκα σκίτσα» και τη «Μικρή Σουίτα» που ανήκουν στην ατονική δημιουργία του Σκαλκώτα καθώς και τους περίφημους «Ελληνικούς Χορούς» (Ηπειρώτικος, Κρητικός, Τσάμικος [αρ. Α/1], Θεσσαλικός, Μαριορή μου–Μαριορή μου, Αρκαδικός, Σιφνέικος, Καλαματιανός, Παιδιά και ποιος το πέταξε, Κλέφτικος, Νησιώτικος, Τσάμικος [αρ. Β/9], Μαζωχτός). Ο κορυφαίος συνθέτης του 20ού αιώνα μετέγραψε για κουαρτέτο εγχόρδων δεκατρείς από τους τριάντα έξι «Ελληνικούς Χορούς» για ορχήστρα, μεταγραφές που παίζονται συνήθως από ορχήστρα εγχόρδων.
Το Σάββατο 29 Απριλίου, στις 8.30μ.μ., στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος. Tιμές εισιτηρίων: 10 και 15 ευρώ, ειδικές τιμές 4 ευρώ (φοιτητές, νέοι, άνεργοι), 6 ευρώ (πολύτεκνοι, 65+).