Οι επιλογές για να έχουν νόημα, έχουν κόστος

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΚΩΣΤΗ ΚΑΡΠΟΖΗΛΟΥ «ΚΟΚΚΙΝΗ ΑΜΕΡΙΚΗ: ΕΛΛΗΝΕΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, 1900-1950»

karpozilos

Ποια ήταν η κινητοποιητική δύναμη που έκανε μετανάστες και μετανάστριες να τραγουδούν επαναστατικούς ύμνους στις Ηνωμένες Πολιτείες;

«Σχολιάζοντας το ιστορικό απρόβλεπτο», ήταν ο τίτλος της εκδήλωσης με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του Κωστή Καρπόζηλου «Κόκκινη Αμερική: Έλληνες μετανάστες και το όραμα ενός Νέου Κόσμου, 1900-1950» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης). Σε αυτή μίλησαν οι Χρήστος Χατζηιωσήφ, ομότιμος καθηγητής Νεότερης Ιστορίας, πανεπιστήμιο Κρήτης, Άντα Διάλλα, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ευρωπαϊκής Ιστορίας στη σχολή Καλών Τεχνών, Κώστας Γούσης, νομικός, υποψήφιος διδάκτορας του πανεπιστημίου του Roehampton, Δημήτρης Χριστόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, Πάντειο, υπό το συντονισμό του Βαγγέλη Καραμανωλάκη, επίκουρου καθηγητή Ιστορίας ΕΚΠΑ και γραμματέα του ΔΣ των ΑΣΚΙ. Το βιβλίο αναζητά απαντήσεις στο ερώτημα «ποια ήταν η κινητοποιητική δύναμη που έκανε μετανάστες και μετανάστριες να τραγουδούν επαναστατικούς ύμνους στις Ηνωμένες Πολιτείες;». Εστιάζοντας το ενδιαφέρον του στην ιστορία της αμερικανικής Αριστεράς, από τις αρχές του 20ού αιώνα έως και τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, το βιβλίο αναδεικνύει τα πολλαπλά νήματα που συνέδεαν τις ιδέες της ριζικής κοινωνικής μεταβολής με τους μετασχηματισμούς της καθημερινότητας των μεταναστευτικών πληθυσμών.
Όπως σημειώνεται στο οπισθόφυλλο: «Η Κόκκινη Αμερική δεν αφηγείται μια ιστορία επιτυχίας. Την ίδια στιγμή, όμως, μέσα από τις συναρπαστικές διαδρομές των μεταναστών που πίστεψαν στην επανάσταση, ανασυγκροτεί τους τρόπους με τους οποίους το ιστορικό απρόβλεπτο συνδιαλέγεται με την αναζήτηση ενός Νέου Κόσμου». Ο συγγραφέας είπε χαρακτηριστικά στην εκδήλωση πως «Η λογική πορεία των επιλογών των χιλιάδων ανθρώπων που έφτασαν στις ΗΠΑ από κάθε γωνιά του πλανήτη –και πολλοί αυτό έκαναν- θα ήταν να ακολουθήσουν το όραμα του προσωπικού πλουτισμού, μιας τακτοποιημένης ζωής, μιας καθημερινότητας απαλλαγμένης από κάθε μορφή περιπέτειας, εφόσον είχαν βιώσει οι ίδιοι τη μεγάλη περιπέτεια της μετανάστευσης. Και όμως αρκετοί άνθρωποι, χωρίς καμία προηγούμενη παράσταση πολιτικοποίησης πολύ συχνά, άνδρες και γυναίκες, επέλεξαν να ορίσουν την καθημερινότητά τους μέσα από τις ιδέες του ριζικού κοινωνικού μετασχηματισμού. Αυτό ήταν μια απρόβλεπτη επιλογή. Σε αυτό το πλαίσιο μπορεί κανείς να αναγνώσει ένα στοιχείο απαισιοδοξίας γύρω από τις δυνατότητες του 20ου αιώνα να ματαιώνει τις βεβαιότητες των επαναστατών, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να σκεφτεί πόσο απρόβλεπτες είναι οι διαδρομές των ανθρώπων, όπως και οι δικές μας προφανώς, και πόσο δύσκολο είναι να προδιαγράψει κανείς τι επιλογές θα κάνει στη ζωή του. Όταν ένας ανώνυμος εργάτης σε μια βιομηχανία της δυτικής Βιρτζίνια αποφασίζει να φορέσει στη φόρμα εργασίας του το σήμα του συνδικάτου γνωρίζοντας ότι αυτό θα οδηγήσει στον ξυλοδαρμό του και στην έξοδο από το χώρο εργασίας στους καιρούς της ύφεσης κάνει μια ενσυνείδητη επιλογή. Αυτή φαντάζει αλλόκοτη, παράταιρη, προβληματική και φαντάζει ταυτόχρονα μια διάψευση των βεβαιοτήτων για τον τρόπο που φανταζόμαστε πολύ συχνά τους ανθρώπους της μισθωτής εργασίας, όπου το πρώτο και μοναδικό μέλημα είναι η αναπαραγωγή της καθημερινότητας, του απρόσκοπτου μεροκάματου. Αυτή η απλή πράξη και η επανάληψή της το επόμενο και μεθεπόμενο πρωί είναι το κύριο θέμα αυτού του βιβλίου. Όχι για να σκιαγραφήσω ήρωες, αλλά για να δείξω ότι οτιδήποτε και να κάνουμε και όσο και αν οι ιστορικοί είμαστε ασυγκίνητα όντα, όταν έρχεσαι σε επαφή με αυτές τις χιλιάδες ιστορίες ανθρώπων οι οποίοι δοκίμασαν, επέλεξαν και ηττήθηκαν, είναι πολύ εύκολο απλώς να δεις τον 20ο αιώνα ως μια ιστορία διαδοχικής ήττας και διαψεύσεων, ταυτόχρονα όμως μέσα σε αυτές τις απλές καθημερινές ιστορίες μπορεί να υπάρχει μια υπόμνηση για εμάς τους ίδιους, όχι γιατί η ιστορία διδάσκει, αλλά γιατί θα μας υπενθυμίσει την αναγκαιότητα των επιλογών και την αναγκαιότητα αυτές οι επιλογές να έχουν κόστος, που είναι το αναγκαίο διαβατήριο ώστε οι επιλογές μας να έχουν νόημα.»

Ακολουθούν αποσπάσματα από τις εισηγήσεις των ομιλητών και της ομιλήτριας.

karpozilos2

Η μάχη του Τολέντο: γενική απεργία, 1934

 

Γίνονται ορατοί οι αόρατοι άνθρωποι της εργασίας

Του Χρήστου Χατζηιωσήφ

Η «Κόκκινη Αμερική» δεν είναι ένα φιλοσοφικό δοκίμιο, αλλά ιστορική έκθεση των πράξεων της αμερικανικής αριστεράς, μέσα σε συγκεκριμένες οικονομικές και πολιτικές συνθήκες, που επικρατούσαν στις ΗΠΑ κατά το πρώτο μισό του 20ου αιώνα. Ο Κωστής Καρπόζηλος με τις κυρίαρχες απεικονίσεις της ελληνικής μεταναστευτικής εμπειρίας, βάζει στο κέντρο της εικόνας τον κόσμο της μισθωτής εργασίας, με τις αγωνίες και τους αγώνες των εργατών, που ως τώρα είχαν αγνοηθεί από την ιστοριογραφία, η οποία κατά κανόνα κεντούσε πάνω στον καμβά της αναπόφευκτης μικροαστικής ανέλιξης.
Η πραγματική συμβολή του βιβλίου, κατά τη γνώμη μου, είναι πως κάνει ορατούς τους μέχρι τότε, ή μέχρι τώρα, αόρατους ανθρώπους της εργασίας και ελληνικής καταγωγής στις ΗΠΑ. Τους κάνει ορατούς στην καθημερινότητά τους και στη συνδικαλιστική και πολιτική δραστηριότητά τους. Δείχνει, όπως λέει ο ίδιος, τα πολλαπλά μηνύματα που συνέδεαν τις ιδέες της ριζικής κοινωνικής μεταβολής με την καθημερινότητα και με τους μετασχηματισμούς της μεταναστευτικής εμπειρίας. Η καθημερινότητα αυτή προσεγγίζεται μέσα από τις ιστορίες συγκεκριμένων προσώπων, που οι περιπτώσεις τους φωτίζουν συλλογικές καταστάσεις, ακόμα και όταν οι διαθέσιμες πληροφορίες δεν επιτρέπουν την πλήρη ανασύνθεση των ατομικών πορειών. Μας δείχνει τους εργάτες που υφίστανται διαδοχικές μειώσεις των ημερομισθίων, μικροαστικές οικογένειες που βλέπουν τα μικρομάγαζά τους να κλείνουν, εργάτες που από το αριστερό συνδικάτο περνούν στο εργοδοτικό σωματείο μέσα στην ίδια επιχείρηση, οικογένειες που διχάζονται μπροστά στα οικονομικά και ηθικά διλήμματα που τους θέτει η κρίση και η εργοδοτική καταπίεση.
Ιδιαίτερα στο τρίτο κεφάλαιο για τις συνέπειες της κρίσης του 1929, κατορθώνει να μετατρέψει την ύφεση, «αυτή την απρόσωπη συνθήκη», όπως λέει, σε καθημερινή εμπειρία. Η ιστοριογραφική αυτή σύνθεση έγινε δυνατή χάρη στην άντληση πληροφοριών από ένα ευρύ φάσμα αμερικανικών αρχείων, συνδικαλιστικών οργανώσεων, τοπικών και ομοσπονδιακών οργανισμών, εφημερίδων, τα έντυπα και αρχεία τους, προσωπικών αφηγήσεων και αλληλογραφιών. Ο εντοπισμός και η εκμετάλλευση των πηγών αυτών δεν οφείλεται αποκλειστικά σε ιστοριοδιφικές ικανότητες, αλλά στο γεγονός ότι ο συγγραφέας διαπίστωσε έγκαιρα ότι η ιστορία της ελληνοαμερικανικής αριστεράς δεν αποτελεί μια αποκλειστική ελληνική ιστορία. Η ιστορία της ελληνοαμερικανικής αριστεράς δεν αποτελεί, όμως, ούτε μια αποκλειστικά ερευνητική ιστορία, έστω αμερικανική, καθώς στην αριστερά εντάσσονται επίσης οι διανοούμενοι και οι δημοσιογράφοι. Οι διανοούμενοι συνομιλούν με διαφορετικές σφαίρες της αμερικανικής κοινωνίας από εκείνες, με τις οποίες έχουν επαφή οι εργάτες. Και είναι στο δικό τους επίπεδο, που ο συγγραφέας διαπιστώνει την αλλαγή του πολιτικού κλίματος και τις συνέπειες που είχε αυτή η αλλαγή για τα άτομα.
Η αλλαγή αυτή επέρχεται μέσα στη γενικότερη ατμόσφαιρα του Ψυχρού Πολέμου. Ο συνδυασμός οικονομικής ευημερίας, ανόδου του βιοτικού επιπέδου, με την καταπίεση και τη δίωξη των κομμουνιστών, των συμπαθούντων και όσων απλώς θεωρήθηκαν τέτοιοι από τις διωκτικές υπηρεσίες, οδήγησαν τις αριστερές συνδικαλιστικές και πολιτικές οργανώσεις σε παρακμή, συντηρητική μετάλλαξη και συχνά σε διάλυση. Τα μέλη τους διέρρευσαν, δεν προστέθηκαν νέα, τα όργανά τους σίγησαν. Η εξέλιξη αυτή, που περιγράφεται στο βιβλίο, διέψευσε τις ελπίδες και τα σχέδια των μισθωτών και των διανοουμένων, για μια ειρηνική μετάλλαξη του αμερικανικού καπιταλισμού, σε οιονεί σοσιαλιστικό σύστημα και τη δομική προσέγγισή του με το σοβιετικό σε μια παγκόσμια αρμονία. Την εξέλιξη αυτή δεν την είχαν προβλέψει οι ευρωπαίοι διανοούμενοι, που κατέφυγαν στα αμερικανικά πανεπιστήμια για να σωθούν από το ναζισμό και τις άλλες φασιστικές δικτατορίες. Αυτή η πολιτική και ιδεολογική καταστροφή οδηγεί το συγγραφέα να μιλήσει για το απρόβλεπτο στην Ιστορία και να διατυπώσει ερωτηματικά για την κανονικότητα του φαινομένου του απρόβλεπτου, την επανάληψή του και σε άλλες εποχές, και στη σημερινή μας.

Στο κέντρο της σκηνής οι μετανάστες

karpozilos3

Της Άντας Διάλλα

Ο Κωστής αφηγείται την ιστορία των ελλήνων μεταναστών στην Αμερική, τη διαδικασία ριζοσπαστικοποίησής τους και την πολιτική τους ένταξη στην αριστερά. Για τούτο στήνει μια σκηνή, όπου τοποθετεί το αντικείμενο της μελέτης του, δηλαδή τους μετανάστες, στο κέντρο της και τους δίνει το ρόλο του υποκειμένου της ιστορικής αλλαγής. Φωτίζει έτσι άλλοτε το ατομικό στοιχείο και άλλοτε το συλλογικό, που μπορεί να είναι εθνοτικό ή ταξικό ή να είναι άλλοι μετανάστες ή άλλοι εργάτες. Άλλοτε φωτίζει το τοπικό και άλλοτε το παγκόσμιο.
Ερχόμαστε καθημερινά αντιμέτωποι με το απρόβλεπτο. Στις ρωσικές συνθήκες η μετάβαση από το σοσιαλισμό στον καπιταλισμό, σηματοδοτήθηκε από τις πολιτικές θεραπείες του σοκ και το πέρασμα από το κακό στο καλό, συνοδεύτηκε από ορισμένα ενισχυτικά φαινόμενα, όπως η φτωχοποίηση, η επισφάλεια, η κοινωνική ανασφάλεια, η ένταση των συγκρούσεων και η δηλητηριώδης άλωση του εθνικισμού, ο οποίος ούτε αυτός τελικά συνδέθηκε με το πρόσωπο της χειραφέτησης. Η δημοκρατία έρχεται για μια ακόμα φορά να είναι ένα φάντασμα.
Το απρόβλεπτο είναι μια καθησυχαστική ιδέα. Δεν προσφέρεται για μεγάλα λόγια, περί μελλοντικού πεπρωμένου, εθνικής, ταξικής ή άλλης ομάδας. Δεν προσφέρει μια ασφαλή ιδέα ότι όλα στο παρελθόν εξελίχθηκαν βάσει ενός ευρύτερου σχεδίου, βάσει μιας νομοτέλειας και ότι έτσι θα μπορεί να ξανασυμβεί στο μέλλον. Το απρόβλεπτο, με άλλα λόγια, δηλαδή, η αναγνώριση της δημιουργικότητας των ανθρώπων να διαμορφώνουν το ρουν της ιστορίας, είναι πολύ χρήσιμη έννοια σήμερα. Γιατί μπορούμε να ξαναδούμε τους όρους με τους οποίους συγκροτείται η σημερινή μας ζωή και να αντιμετωπίσουμε συνταγές που μας δίνουν όταν τα πράγματα είναι αναπόφευκτα, αναπόδραστα, είτε αυτό αφορά στο οικονομικό επίπεδο, είτε σε ό,τι άλλο. Η κατανόηση του απρόβλεπτου είναι απαιτητική διαδικασία και προϋποθέτει το στοχασμό πάνω στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον και την αναγνώριση ότι όλοι μας έχουμε μια μικρή ευθύνη στη διαμόρφωση του μέλλοντος της ιστορίας των κοινωνιών, στις οποίες ζούμε. Το απρόβλεπτο είναι το αντίθετο του αναπόφευκτου. Και για τούτο δεν υπάρχουν τα μαθήματα της ιστορίας, που μπορούν να προβλέψουν τα μελλοντικά μεγάλα γεγονότα. Και συμφωνώ με τον Κωστή ότι το διακύβευμα εδώ είναι το δικό μας πολιτικό φαντασιακό, και η δική μας δημιουργική συνεισφορά στο μέλλον της φαντασίας μας.

 

Οι δυσκολίες και οι ήττες δηλώνουν το παρών

Του Κώστα Γούση

Η «Κόκκινη Αμερική» είναι αυτό που έλεγαν οι κλασσικοί «καθοδήγηση για δράση». Αρκεί να σκεφτούμε ένα από τα κεντρικά ερωτήματα του βιβλίου: Πώς μπορεί να συνδυαστεί η εθνοτική και γλωσσική ετερογένεια με την ιδέα της ενότητας του κόσμου της μισθωτής εργασίας; Στους καιρούς μας, με το προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα να είναι όχι απλά ψηλά, αλλά πολλές φορές να καθορίζει την πολιτική ατζέντα και σίγουρα να καθορίζει τις ιεραρχήσεις και προτεραιότητες του κινήματος, το ερώτημα αυτό αναδεικνύεται σε ένα από τα κεντρικά διακυβεύματα. Η «Κόκκινη Αμερική» δεν μας δίνει μονοσήμαντες απαντήσεις. Όμως ανασυνθέτει διάφορους, διαφορετικούς και συχνά αντιπαραθετικούς πειραματισμούς της αριστεράς, του κινήματος, των συνδικάτων, σε σχέση με τη μεταναστευτική εμπειρία. Στην «Κόκκινη Αμερική» θα βρούμε την αποτύπωση της μεταναστευτικής εμπειρίας και της σχέσης με το ριζοσπαστισμό, χωρίς ίχνος εξιδανίκευσης. Οι δυσκολίες και οι ήττες δηλώνουν ηχηρά το παρών.
Η «Κόκκινη Αμερική» μπορεί να συμβάλει καθοριστικά σήμερα στην πολιτικοποίηση και εμβάθυνση του κινήματος αλληλεγγύης που αναπτύσσεται στους πρόσφυγες και τους μετανάστες. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τι δεν κάνει η αριστερά σήμερα, αλλά το ότι δεν αντιλαμβάνεται ριζοσπαστισμούς που μπορεί σήμερα να αναπτύσσονται από μετανάστες και μετανάστριες γύρω μας. Η συμβολή της «Κόκκινης Αμερικής» είναι να μας μάθει πώς να αντιστρέψουμε την οπτική μας. Όχι για να πούμε στους μετανάστες και τις μετανάστριες ότι αυτό είναι το κάδρο, στο οποίο πρέπει να βρουν τη θέση τους, αλλά για να φτιάξουμε μια αριστερά που είναι έτοιμη να μετασχηματιστεί προκειμένου να χωρά τη συλλογική διεκδίκηση ανθρώπων με πολύ διαφορετικές εμπειρίες. Άρα μαθαίνουμε να αντιμετωπίζουμε τους μετανάστες και τις μετανάστριες ως πολιτικά υποκείμενα και ως πιθανούς πρωταγωνιστές της ιστορικής εξέλιξης. Αλλιώς όλες οι ρήσεις για τις υποτελείς τάξεις και τους καταπιεσμένους, δεν είναι παρά εύκολες ακαδημαϊκές ρήσεις.
Το ερώτημα που αφήνεται ανοιχτό από την «Κόκκινη Αμερική» είναι τι θα μπορούσε να πάει αλλιώς; Πού θα βάλουμε τις λεπτές κόκκινες γραμμές; Πώς θα μπορούσε η αντιφασιστική νίκη να οδηγήσει στον κοινωνικό μετασχηματισμό και όχι στην ψυχροπολεμική ήττα; Και εκεί είναι και το νήμα για τη σημερινή εποχή.

 

Μια ιστορία πρώιμης παγκοσμιοποίησης

Του Δημήτρη Χριστόπουλου

Η «Κόκκινη Αμερική» μας εξοικειώνει με τις απρόβλεπτες διαδρομές στο χώρο και στο χρόνο και το ακόμα πιο μεγάλο προτέρημα του βιβλίου είναι ότι μας προκαλεί να τις συνεχίσουμε, αφήνοντας το νου μας να επεξεργάζεται μαζί με το συγγραφέα αυτό που νομίζω ότι είναι η βασική του μέριμνα: η ανάδειξη του πώς ο κοινωνικός σχηματισμός και ο αγώνας για την εξέλιξή του βρίσκεται σε διάλογο με την καθημερινότητα και τους πρωταγωνιστές του. Ο Καρπόζηλος δεν φιλοδοξεί να μας δώσει μια ιστορία του ελληνικού σοσιαλιστικού και κομμουνιστικού κινήματος των ΗΠΑ, μέσα από τις παραδοσιακές μεγαλόσχημες, γραμμικές και απρόσωπες αφηγήσεις. Το κάνει με άλλο τρόπο. Μέσα από τα μικρά περιστατικά στις ζωές των ανθρώπων, στήνει μια μεγαλόπνοη πλοκή, ένα κέντημα διπλής ύφανσης, που δίνει το νόημα που αρμόζει στην ιστορία, μακριά από το διδακτισμό, που κατά την άποψή μου διέπει πολλές ιστορικές αφηγήσεις ακόμα και σήμερα.
Οι πολυπρισματικές ιστορίες που συνθέτουν την «Κόκκινη Αμερική» καθιστούν, κατά την άποψή μου, το βιβλίο ένα επίτευγμα. Ένα σημείο συνάντησης των διασπορικών και μεταναστευτικών σπουδών με την ιστορία του εργατικού κινήματος, στο οποίο κυοφορείται η συγκρότηση του πολιτικού υποκειμένου μέσα από τις μεταλλάξεις της εθνικής ιδεολογίας με την ταξισυνειδησία, για να θυμηθούμε και τον τίτλο του ντοκιμαντέρ του Καρπόζηλου, που βρίσκεται σε διαρκή συζήτηση με το βιβλίο του.
Έτσι, λοιπόν, συγκροτείται το ριζοσπαστικό πολιτικό υποκείμενο, το οποίο βυθισμένο στις βεβαιότητες των μεγάλων του αφηγήσεων βλέπει στο νέο κόσμο τον τόπο όπου όλα μπορεί να συμβούν, με πρώτο και καλύτερο την υλοποίηση του κομμουνισμού. Όλα λοιπόν είναι ενταγμένα στις απεριόριστες δυνατότητες του μέλλοντος σε αντιδιαστολή με τις περιοριστικές συνθήκες του παρόντος. Τελικά και εκεί που όλοι πιστεύουν πως η κρίση του 1929 θα δικαιώσει την κομμουνιστική προσδοκία, η εμπειρία της δεκαετίας του ’40, τόσο στην Ελλάδα όσο και στις ΗΠΑ, οδηγεί μέσα από το φιλελεύθερο εκδημοκρατισμό και τον αμερικάνικο αντιφασισμό των ελληνοαμερικάνων ριζοσπαστών, στον αντικομμουνισμό ως τον ιδεατό τόπο συνάθρωσης της εθνοτικής ελληνικής και αμερικάνικης ταυτότητας στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου. Ο εργατικός εξαμερικανισμός των αρχών του 20ου αιώνα θα δώσει τη θέση του στην οικεία πλέον πεποίθηση ότι για να είσαι Αμερικάνος, δεν μπορείς να είσαι κομμουνιστής και αυτό μπορούν να το βεβαιώσουν όλοι όσοι έχουν στηθεί παλιότερα στις ουρές μπροστά στο αμερικάνικο προξενείο για να αποκτήσουν μια πολυπόθητη βίζα για τις ΗΠΑ.
Με τα δικά μου μάτια το βιβλίο αυτό είναι μια έξοχη αναπαράσταση αυτού που στις μεταναστευτικές σπουδές ονομάζεται διεθνική ιδιότητας του πολίτη. Η διεθνική ιδιότητα του πολίτη επαναπροσδιορίζει την παραδοσιακή έννοια της ιθαγένειας αναπληρώνοντας τη νομική και μοναδική εθνική αφοσίωση του ατόμου, με την ικανότητά του να ανήκει σε περισσότερα από ένα έθνη, μέσα από ετερόκλητες και αντιφατικές διαδικασίες συγκρότησης του ανήκειν στο πολιτικό, πολιτισμικό και ταξικό πεδίο. Η έννοια της διεθνικότητας χρονικά τοποθετείται κυρίως επί των ημερών μας και σχετίζεται με αυτό που ονομάσαμε παγκοσμιοποίηση από τα τέλη του 20ου αιώνα. Ο Καρπόζηλος την υφαίνει χωρίς να τη γνωρίζει, αναφερόμενος σε μια εποχή που ο όρος παγκοσμιοποίηση δεν υπήρχε. Ιδωμένη έτσι η «Κόκκινη Αμερική» είναι μια ιστορία πρώιμης παγκοσμιοποίησης, απέναντι σε κυρίαρχες γραμμικές ιστορικές αφηγήσεις, τόσο οικείες στο χώρο της ιστορίας της μετανάστευσης, της ιστορίας της διασποράς, της αριστεράς και του εργατικού κινήματος, η «Κόκκινη Αμερική» είναι ένα προσεκτικό διπλό μάθημα της υπόσχεσης του ανοιχτού μέλλοντος, αλλά και συνάμα της εκτίμησης του απρόβλεπτου της ιστορικής εξέλιξης και της εκκωφαντικής διάψευσης των προσδοκιών.