Ο σοσιαλισμός ζητούμενο για το σήμερα και το μέλλον

kovanis
Το ΚΚ Πορτογαλίας γιόρτασε τα 100 χρόνια της Οκτωβριανής Επανάστασης οργανώνοντας μιας σειρά εκδηλώσεις με κεντρικό σύνθημα: «Ο σοσιαλισμός ένα ζητούμενο της εποχής μας και για το μέλλον». Στις εκδηλώσεις αυτές, που είχαν μια τεράστια επιτυχία, οι πορτογάλοι κομμουνιστές αναφέρθηκαν στην τεράστια συνεισφορά της πρώτης στην ιστορία προλεταριακής επανάστασης και τις αξίες της νέας κοινωνίας, καθώς και στην «αποφασιστική επίδραση της Σοβιετικής Ένωσης στην ανάπτυξη της επαναστατικής σκέψης στον 21ο αιώνα», όπως ανέφερε ο εκπρόσωπός της στη συνδιάσκεψη των κομμουνιστικών κομμάτων στο τέλος Νοεμβρίου στην Αγία Πετρούπολη. Από την ομιλία αυτή δημοσιεύουμε μεγάλα αποσπάσματα:
«Εκατό χρόνια μετά “τις εκατό ημέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο”, το διεθνές πλαίσιο έχει αλλάξει ριζικά. Η συνεισφορά, όμως, του Λένιν, θεωρητική και πολιτική, είναι επίκαιρη, σ’ αντίθεση με τις απόψεις ορισμένων που θέλουν να την τοποθετήσουν στα ράφια της ιστορίας. Όχι, η οδύσσεια του μπολσεβίκικου κόμματος και του έργου του Λένιν είναι διαλεκτικά συνδεδεμένη και αποτελεί μια σημαντική κληρονομιά πηγή στοχασμού και εμπειρίας για τους κομμουνιστές σ’ όλο τον κόσμο.
Η επανάσταση του Οκτώβρη εγκαινίασε μια νέα ιστορική εποχή για την ανθρωπότητα, την εποχή της μετάβασης από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό. Το γεγονός ότι σήμερα ζούμε δύσκολους καιρούς, με τον ιμπεριαλισμό να ακολουθεί μια επικίνδυνα επιθετική πολιτική, και τις επαναστατικές δυνάμεις να είναι πρόσκαιρα αποδυναμωμένες, δεν αναιρεί την πραγματικότητα αυτή.
Για το ΚΚ Πορτογαλίας αυτό δεν σημαίνει, ασφαλώς, ότι δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για να τεθεί άμεσα ο στόχος της σοσιαλιστικής επανάστασης. Όπως έχει αποδειχθεί από την εμπειρία του επαναστατικού κινήματος, ο αγώνας για το σοσιαλισμό δεν αναπτύσσεται ευθύγραμμα σ’ όλες τις χώρες (…) Και δεν καθορίζεται από τη θέλησή μας, ούτε από αυθαίρετες αποφάσεις. Είναι το αποτέλεσμα των κοινωνικοοινομικών συνθηκών και του πολιτικού συστήματος, καθώς και της πολιτικής κατάστασης σε κάθε χώρα».

Προσπάθεια αλλοίωσης της ιστορίας

Σύμφωνα με την εκτίμηση του ΚΚ Πορτογαλίας, το κομμουνιστικό και το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα που υπέστη την ήττα του σοσιαλισμού στη Σοβιετική Ένωση και τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, βρέθηκε αντιμέτωπο με βίαια ιδεολογική πολιτική επίθεση των κυρίαρχων τάξεων –που χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα από ένα άγριο αντικομμουνισμό, τις διώξεις και απαγορεύσεις των κομμουνιστικών κομμάτων, καθώς και από γιγάντια προσπάθεια να αλλοιωθεί η ιστορική πραγματικότητα. «Στη φάση αυτή παρατηρήθηκε να αναπτύσσονται, από τη μία, τάσεις εγκατάλειψης των επαναστατικών προταγμάτων και προσαρμογής στο σύστημα και, από την άλλη, τάσεις δογματικές και σεχταριστικές που συνοδεύονται από αστήριχτες απόψεις φυγής προς τα μπρος, θέτοντας σαν άμεσο στόχο την ανάληψη της εξουσίας από την εργατική τάξη. Αγνοώντας τις τεράστιες διαφορετικές καταστάσεις σε κάθε χώρα. Οι απόψεις αυτές δυσκολεύουν την πολυμερή συνεργασία».

Ο σεβασμός των αρχών

Το ΚΚ Πορτογαλίας θεωρεί ότι είναι αναγκαία η συνεργασία και οι πολυμερείς σχέσεις, καθώς και οι διεθνείς συναντήσεις των κομμουνιστικών και εργατικών κομμάτων, γιατί συμβάλλουν στην ενότητα και τη συνεργασία των δυνάμεων που αγωνίζονται για τα προβλήματα των εργαζομένων και των λαών, για το επαναστατικό ξεπέρασμα του καπιταλισμού. Το ΚΚ Πορτογαλίας πιστεύει πως για την ενότητα του κινήματος βασικό στοιχείο είναι ο σεβασμός των αρχών της ανεξαρτησίας, ο αμοιβαίος σεβασμός, η ειλικρινής και αδελφική συζήτηση για την προσέγγιση των θέσεων, η μη επέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις των άλλων κομμάτων και η αλληλεγγύη.
«Το ΚΚ Πορτογαλίας έχει συνείδηση των διαφορετικών απόψεων, και μάλιστα αποκλίσεων, που απορρέουν από την πολυπλοκότητα της διεθνούς κατάστασης και τις διαφορετικές συνθήκες σε κάθε χώρα, που τις καθιστά ανυπέρβλητες. Για το εμάς το πρόβλημα δεν έγκειται στις διαφορετικές απόψεις, αλλά στις μεθόδους εργασίας που δεν σέβονται τις δοκιμασμένες αρχές των σχέσεων μεταξύ των κομμάτων και των κινημάτων». Το ΚΚ Πορτογαλίας εκτιμά ότι οι απόπειρες οργανωτικού συγκεντρωτισμού πολιτικής και ιδεολογικής ομογενοποίησης δεν εξυπηρετεί σε τίποτα, αντίθετα δημιουργεί περισσότερες δυσκολίες στην ενότητα του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος.

Η δομική κρίση

Η εξέλιξη της διεθνούς κατάστασης καθιστά προφανώς αναγκαία την ενίσχυση και την ενότητα των κομμουνιστικών, καθώς και όλων των επαναστατικών, αντιιμπεριαλιστικών δυνάμεων, που βρίσκονται αντιμέτωπες με την όξυνση της δομικής κρίσης του καπιταλισμού και της εκτεταμένης και πολύπλοκης διαδικασίας αναδιοργάνωσης του συσχετισμού των δυνάμεων σε παγκόσμιο επίπεδο. Την ένταση της εκμετάλλευσης και της επιθετικότητας του ιμπεριαλισμού ιδιαίτερα των ΗΠΑ, που επιχειρεί να ελέγξει τη σχετική οικονομική της παρακμή και να διασφαλίσει με τους συμμάχους, την ηγεμονία στον κόσμο.
Στο πλαίσιο αυτό το Brexit, η άνοδος της άκρας δεξιάς, οι συνεχιζόμενες πολεμικές επιχειρήσεις, είναι μερικές όψεις, οι πιο σημαντικές που χαρακτηρίζουν την πραγματικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ταυτόχρονα, είναι οι πιο έκδηλες της βαθιάς κρίσης που επιδιώκουν να την ξεπεράσουν, ενισχύοντας τους πυλώνες του φονταμενταλισμού, του νεοφιλελευθερισμού και του μιλιταρισμού. Πρόκειται για μια επικίνδυνη κατάσταση που γίνεται συνεχώς όλο και πιο δύσκολη, τη στιγμή μάλιστα που οι πιο αντιδραστικοί κύκλοι και οι πιο επιθετικοί φλερτάρουν ανοιχτά με το φασισμό και τον πόλεμο. «Σήμερα, συνεπώς, είναι ανάγκη να δυναμώσει η αλληλεγγύη με τους λαούς-θύματα των απειλών και των επιθέσεων του ιμπεριαλισμού και η ενίσχυση των δυνάμεων του κινήματος ειρήνης και αφοπλισμού».

Μια ρεαλιστική προοπτική

«Εκατό χρόνια μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, ο καπιταλισμός διέρχεται μια βαθιά και παρατεταμένη δομική κρίση. Δεν έχει τίποτα να προσφέρει στους λαούς, εκτός από την όλο και μεγαλύτερη συσσώρευση και συγκεντροποίηση του πλούτου σε λίγους. Ενώ, από την άλλη, διευρύνονται οι κοινωνικές ανισότητες, τα χτυπήματα κατά των κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων, σε συνδυασμό με την καταπάτηση των δημοκρατικών ελευθεριών και δικαιωμάτων, καθώς και η καταστροφική λεηλασία του φυσικού πλούτου.
Στη σημερινή φάση του ιμπεριαλισμού εντείνονται οι επεμβάσεις και οι πολεμικές επιχειρήσεις που επηρεάζουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο όλες τις ηπείρους και θέτουν σε κίνδυνο την παγκόσμια ειρήνη ακόμα και την ύπαρξη της ανθρωπότητας. Η διάλυση της ΕΣΣΔ και η αποτυχία του σοσιαλισμού στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης έχει αναμφισβήτητα αρνητική επίδραση στο συσχετισμό δυνάμεων στην παγκόσμια σφαίρα και την ανάπτυξη του αγώνα για τον σοσιαλισμό. Παρ’ όλα αυτά η φύση του καπιταλισμού δεν άλλαξε και το γεγονός αυτό κάνει ακόμα πιο αναγκαία την επαναστατική ανατροπή για το σοσιαλισμό και τον κομμουνισμό.
Η πραγματικότητα του κόσμου σήμερα επιβεβαιώνει τους στόχους και τις διακηρύξεις της Οκτωβριανής Επανάστασης σαν βασικά αιτήματα του σήμερα και του αύριο. Ο 20ος αιώνας δεν ήταν ο αιώνας του «θανάτου του κομμουνισμού», αλλά ο αιώνας που γεννήθηκε ο κομμουνισμός σαν μια ανώτερη μορφή οργάνωσης της κοινωνίας. Σε κάθε περίπτωση δεν θα πρέπει να σβήσουμε όλα αυτά που έφερε η επανάσταση της ανατροπής του καπιταλισμού. Μια ανατροπή περίπλοκη, απρόσμενη και αβέβαιη με νίκες και ήττες, βήματα μπροστά και πισωγυρίσματα. Ωστόσο, η αντικατάσταση του καπιταλισμού από το σοσιαλισμό παραμένει και έχει εγγραφεί σαν μια ρεαλιστική προοπτική και δυνατότητα, μιας μικρότερης ή μεγαλύτερης ιστορικής χρονικής περιόδου, στον 21ο αιώνα. Η προοπτική αυτή θα προκύψει από τους αγώνες για τη χειραφέτηση των εργαζόμενων και των λαών μέσα από διαφορετικούς δρόμους και στάδια.
Το ΚΚ Πορτογαλίας παραμένει σταθερά στον αγώνα αυτό για μια Πορτογαλία δημοκρατική, ανεπτυγμένη και κυρίαρχη, με τις αξίες της επανάστασης του Απρίλη για το μέλλον της Πορτογαλίας, το σοσιαλισμό και τον κομμουνισμό. Μια δημοκρατία που θα οικοδομηθεί με βάση την πραγματικότητα που διαμορφώθηκε με την πρώτη και μοναδική, κοινωνική επανάσταση στην Ευρώπη που έγινε μετά τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο. Αν και δεν «ολοκληρώθηκε», εν τούτοις άφησε βαθύ αποτύπωμα στην κοινωνία και τη συνείδηση των Πορτογάλων. Ήταν μια πολιτική δημοκρατία και ταυτόχρονα κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική, που εξέφρασε τα συμφέροντα και τις προσδοκίες της μεγάλης πλειοψηφίας του πορτογαλικού λαού».

Μ. Κ.