Πολιτικές που οδηγούν ολοταχώς σε αδιέξοδο

Συζητήσεις για λήψη μέτρων για το ξεχειμώνιασμα των προσφύγων στα νησιά, αφού είναι ήδη χειμώνας…

prosfygiko

Συνεχίζεται η χειροτέρευση των συνθηκών διαβίωσης των προσφύγων στα hot spots των νησιών, λόγω του μεγάλου υπερπληθυσμού. Φαινόμενο που συντελέστηκε, πέραν της αύξησης των ροών από τα μέσα Αυγούστου και μετά, και λόγω της πολιτικής απόφασης του Ιουλίου για εξέταση της πρώτης συνέντευξης ασύλου ακόμα και των ευάλωτων στα νησιά, παρά τη δυνατότητα άρσης του γεωγραφικού περιορισμού ακόμα και στο πλαίσιο της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας, όπως σημειώνει στην «Εποχή» ο Απόστολος  Βεΐζης από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα. Παρά την εκκίνηση και πάλι των μεταφορών ευάλωτων ανθρώπων από τα νησιά στην ενδοχώρα, ο ρυθμός τους παραμένει μικρότερος από αυτόν των αφίξεων, με την κατάσταση να μην φαίνεται να εξομαλύνεται.
«Αυτή τη στιγμή στο hot spot της Λέσβου υπάρχουν τουλάχιστον 1.500 άνθρωποι που διαμένουν σε καλοκαιρινές σκηνές, ενώ 450 ασυνόδευτοι ανήλικοι βρίσκονται σε συνθήκες κράτησης μέσα στο κέντρο. Στη Σάμο υπάρχουν περίπου 350 καλοκαιρινές σκηνές, με 200 εξ’ αυτών να βρίσκονται μάλιστα εκτός του κέντρου, στο δάσος, χωρίς καμία πρόσβαση στις απαραίτητες υποδομές. Οι συνθήκες υγιεινής γενικά στα hot spot είναι ανύπαρκτες, καθώς δεν έχει γίνει καμία συντήρηση στις υποδομές των μπάνιων και των τουαλετών, με αποτέλεσμα να βρίσκονται υπό διάλυση πια. Ο χειμώνας είναι ήδη εδώ, και οι άνθρωποι έχουν έρθει ήδη αντιμέτωποι με βροχές που μούσκεψαν τις σκηνές τους, ενώ αναγκάζονται να ανάβουν φωτιές μέσα σε αυτές για να ζεσταθούν. Πέρυσι εξαιτίας αυτού θρηνήσαμε πέντε θύματα. Λήφθηκε κανένα μέτρο από την πολιτεία, προκειμένου να μην έχουμε το ίδιο φαινόμενο και φέτος;», καταγγέλλει τις τραγικές συνθήκες των hot spot στα νησιά ο Απόστολος  Βεΐζης.
Η ίδια πραγματικότητα επιβεβαιώνεται και από την Αναστασία Θεοδωρίδου, κοινωνική λειτουργό στη Σάμο, που όπως περιγράφει «στο hot spot του νησιού επικρατεί μια πρωτόγνωρη κατάσταση, είναι χειρότερα και από πέρυσι, καθώς οι άνθρωποι στις σκηνές έξω από το κέντρο ζουν μες στις λάσπες. Με μία ισχυρή καταιγίδα κινδυνεύουν να παρασυρθούν από τα νερά. Ενώ εδώ και αρκετό καιρό δεν υπάρχει συνεχής ροή νερού στο κέντρο, παρά μόνο για περίπου 2 ώρες την ημέρα. Οι άνθρωποι πια εύχονται να αρρωστήσουν προκειμένου να σωθούν από αυτή την κατάσταση ως ευάλωτοι».
Ακόμα, όμως, και στις περιπτώσεις ευαλωτότητας, οι πιθανότητες για καλύτερη τύχη δεν είναι πολύ περισσότερες, αφού, όπως επισημαίνει ο Απόστολος Βεΐζης, λόγω του υπερπληθυσμού καθυστερεί για μεγάλο διάστημα ο εντοπισμός και η καταγραφή τους. Παράλληλα, οι περιπτώσεις αυτές αυξάνονται σημαντικά, ακριβώς λόγω των άθλιων συνθηκών, με ιδιαίτερα επιβλαβή αποτελέσματα για την ψυχική υγεία των ανθρώπων.

Ακόμα στις συζητήσεις

Ο υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής, Γιάννης Μουζάλας, παρουσίασε το σχέδιο για το λεγόμενο «ξεχειμώνιασμα» την προηγούμενη εβδομάδα στη συνέντευξη Τύπου (φιλοξενία σε ξενοδοχεία στα νησιά, επέκταση των hot spots και δημιουργία προαναχωρησιακών κέντρων στα νησιά), αλλά μέχρι στιγμής, τα πάντα βρίσκονται ακόμα στο στάδιο των συζητήσεων.
Όπως δήλωσε το γραφείο Τύπου του υπουργείου στην «Εποχή», οι ξενοδόχοι στις συζητήσεις με την Ύπατη Αρμοστεία και το Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης φαίνονται θετικοί στην παροχή δωματίων στους πρόσφυγες, σε αντίθεση με πέρυσι. Παρόλα αυτά, οι μεταφορές προσφύγων σε δωμάτια ακόμα δεν έχουν ξεκινήσει. Όσον αφορά την επέκταση των hot spots, οι δήμαρχοι ανακοίνωσαν την αντίθεσή τους για το μέτρο, με το υπουργείο να συνεχίζει τις διαπραγματεύσεις μαζί τους και παρά την εξέταση κάποιων κατάλληλων χωραφιών για την επέκταση, η υλοποίησή της δεν θα προχωρήσει από το υπουργείο χωρίς την τοπική συναίνεση. Τέλος, ενώ στα νησιά έχουν πάει κάποιοι οικίσκοι, δεν είναι δυνατή ακόμα η ένταξή τους στα hot spot, λόγω του πλήθους σκηνών που υπάρχουν στο χώρο, περιμένοντας να γίνει πρώτα μια αποσυμφόρηση από τις μεταφορές των ευάλωτων στην ενδοχώρα, σύμφωνα με το γραφείο Τύπου. Παραμένει βέβαια το ερώτημα γιατί αυτή η κίνηση δεν υλοποιήθηκε κατά την έναρξη αύξησης των ροών, προτού φτάσει η κατάσταση σε αυτό το σημείο.
«Αυτό που πρέπει να εξασφαλίσουμε με κάθε τρόπο είναι ότι οι άνθρωποι που βρίσκονται στα νησιά, και στην Ελλάδα συνολικά, να ζουν σε αξιοπρεπείς συνθήκες και να προστατεύεται η υγεία και η ζωή τους. Υπό αυτή την έννοια, κρίνεται ότι η αποσυμφόρηση των νησιών είναι κάτι που συμβαίνει σε χαμηλό ρυθμό όλο αυτό το διάστημα. Η διαμονή των ανθρώπων σε ξενοδοχεία και διαμερίσματα στα νησιά δεν είναι προβληματικό μέτρο, αλλά από εκεί και πέρα πρέπει και πάλι κάποιοι άνθρωποι να μεταφερθούν στην ενδοχώρα, ιδίως οι ευάλωτες περιπτώσεις», τονίζει ο Γιώργος Πάλλης, βουλευτής Λέσβου του ΣΥΡΙΖΑ. Εκτός, όμως, των ευάλωτων περιπτώσεων, δεν πρόκειται να γίνει καμία περαιτέρω μεταφορά, έστω και προσωρινά λόγω της έκρυθμης κατάστασης, αφού η κυβέρνηση δεν έχει προβεί, και ούτε προτίθεται, σε καμία απόπειρα πίεσης της ΕΕ για κάτι τέτοιο. «Δεν ασκούμε πίεση για άρση του γεωγραφικού περιορισμού και για άλλους ανθρώπους, πέραν των ευάλωτων και των ασυνόδευτων ανήλικων που πραγματοποιούνται, προκειμένου να μη σηματοδοτήσει αυτή η κίνηση την αύξηση των εισροών», όπως δήλωσε το γραφείο Τύπου του υπουργείου.

Ζήτημα πολιτικής βούλησης

«Είναι έλλειψη πολιτικής βούλησης να συμπεριφερθούμε ανθρώπινα στους ανθρώπους που έρχονται. Η κράτηση των προσφύγων και οι κακές συνθήκες διαβίωσής τους πιστεύω πως χρησιμοποιούνται προκειμένου η κυβέρνηση να περάσει αποτρεπτικά μηνύματα. Πρέπει να καταλάβουν όλοι ότι ποτέ τέτοια μηνύματα δεν θα σταματήσουν ανθρώπους να φεύγουν από τις χώρες καταγωγής τους, όταν έχουν να διαλέξουν ανάμεσα στη ζωή και στο θάνατο», τονίζει ο Απόστολος Βεΐζης.
Τονίζεται δε ότι οι ροές και πάλι είναι προσφυγικές, όπως δείχνουν οι καταγραφές (κυρίως από Συρία, Ιράκ, Αφγανιστάν), και όχι οικονομικής μετανάστευσης, όπως επιχειρείται να εμφανίζεται το τελευταίο διάστημα. «Αλλά ακόμα και να ήταν, δεν σημαίνει ότι δικαιολογούνται αυτές οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης», συμπληρώνει ο γιατρός.
Η ερμηνεία ότι η διαιώνιση αυτών των συνθηκών αποτελεί πολιτική επιλογή της κυβέρνησης, πέραν από το ότι λίγο-πολύ λέγεται ανοικτά από το υπουργείο, ενισχύεται και από το γεγονός ότι οι αριθμοί κρίνονται διαχειρίσιμοι (συνολικά στα νησιά βρίσκονται αυτή τη στιγμή 15.169 άτομα, λιγότερα από πέρυσι ίδια εποχή, 16.256). «Είτε αυξάνονταν οι ροές (που δεν ήταν τόσο μεγάλες) είτε όχι, θα έπρεπε ούτως ή άλλως να υπάρχει ένα λειτουργικό σύστημα υποδοχής και διαχείρισης, όπως και ασύλου και συντονισμού δράσεων. Δεν υπάρχει, όμως, τίποτα από όλα αυτά. Η ελληνική πολιτεία έχει πάρει αρκετά χρήματα από την ΕΕ, αλλά δεν έχουν απορροφηθεί, αφού δεν υπάρχει σχεδιασμός και δίνονται ευκαιριακές απαντήσεις στο ζήτημα», επισημαίνει ο  εκπρόσωπος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα.

Κίνδυνος εκφασισμού της κοινωνίας

Πέρα από τις άμεσες επιπτώσεις που έχει αυτή η πολιτική διαχείρισης στην υγεία και στη ζωή των προσφύγων, κίνδυνος δημιουργείται και για την υπόλοιπη κοινωνία. «Η τοπική κοινωνία της Σάμου έχει κουραστεί να σηκώνει μόνη της όλο το βάρος, γεγονός που γίνεται συχνά αντικείμενο εκμετάλλευσης από ακροδεξιές ομάδες. Η συνέχεια αυτής της στρατηγικής θα οδηγήσει στον εκφασισμό της κοινωνίας της Σάμου», δηλώνει η Αναστασία Θεοδωρίδου, που έπεσε και η ίδια θύμα φασιστικής ομάδας που δραστηριοποιείται στο νησί για την παρεμπόδιση της διαμονής προσφύγων σε διαμερίσματα. Φαινόμενο που, σύμφωνα με την ίδια, δεν είχαν ποτέ μέχρι σήμερα στο νησί. Το ίδιο επισημαίνεται και από τον Γιώργο Πάλλη για τη Λέσβο, όπου σε περιστατικά μικροπαραβατικότητας των προσφύγων, υπήρξαν αυτοδικίες των κατοίκων για πρώτη φορά. «Λόγω της διαιώνισης της κακής κατάστασης, έχει αρχίσει και διαστρεβλώνεται η συνείδηση των ανθρώπων. Είναι ένα πολύ επικίνδυνο φαινόμενο, που δεν πρέπει να το αφήσουμε να αναπτυχθεί».
Δυστυχώς, όμως, απ’ ό,τι δείχνουν οι πολιτικές επιλογές της κυβέρνησης για το προσφυγικό, δύσκολα θα αποφευχθεί το αδιέξοδο. «Δεν βλέπουμε κανένα φως στο τούνελ ότι αυτή η κατάσταση θα αλλάξει, όταν ο υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής, που είναι υποψήφιος για επίτροπος ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δηλώνει ότι η κατάσταση στη Μόρια αγγίζει την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά από την άλλη συνεχίζει στην ίδια τακτική που οδήγησε την κατάσταση σε αυτό το σημείο», καταλήγει ο Απόστολος Βεΐζης.

Τζέλα Αλιπράντη