Πολλαπλά ερωτήματα για το νέο δίκτυο σχολικών συμβούλων

vasila

Της Βάσως Βασίλα*

Σε μια συνεχώς μεταβαλλόμενη κοινωνία, η οποία τα τελευταία χρόνια μαστίζεται από μια πρωτοφανή κρίση –δυστυχώς όχι μόνο οικονομική– υπάρχει αναγκαιότητα για αλλαγές και μεταρρυθμίσεις, οι οποίες όμως θα αφουγκράζονται και θα παίρνουν σοβαρά υπόψη τις ανάγκες των ανθρώπων που έχουν άμεση σχέση μ’ αυτές. Η συζήτηση για το «Νέο δίκτυο δομών υποστήριξης του εκπαιδευτικού έργου», που, όπως έχει αποτυπωθεί για διαβούλευση, γεννά αν μη τι άλλο πολλά ερωτηματικά και στον τελευταίο καλοπροαίρετο.
Για αρχή, ποιοι υπογράφουν την πρόταση; Πόση αξιοπιστία μπορεί να διαθέτει ένα ανυπόγραφο, γενικόλογο και ασαφές κείμενο, που δεν ορίζει ευθύς εξαρχής τον αριθμό των μελών, τα κριτήρια επιλογής και το έργο που συγκεκριμένα θα αναλάβουν τα νέα στελέχη της εκπαίδευσης; Τόσο τραυματική εμπειρία έχει αποκομίσει η εκπαίδευση από την παρουσία ή απουσία των σχολικών συμβούλων, συνεπών και μη, ώστε να μην γίνεται καμία αναφορά στην πολυετή παρουσία, το ρόλο και το έργο τους; Αποτελεί «παράδειγμα» ο ευτελισμός ενός πρωτοποριακού θεσμού, όταν ξεκίνησε, και αξίζει τη σημερινή τύχη;
Ναι, έχουν ευθύνη και οι ίδιοι οι σχολικοί σύμβουλοι, γιατί κάποιοι απ’ αυτούς δεν τίμησαν το θεσμικό τους ρόλο και είναι κοινό μυστικό πως αξιοποίησαν για δικό τους όφελος τα προνόμια του χρόνου και του ρόλους τους. Όμως στον αντίποδα υπάρχουν πολλοί σύμβουλοι που έδωσαν και δίνουν όλες τους τις δυνάμεις για να υποστηρίξουν τα σχολεία, τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές, επιλύοντας προβλήματα και αντιμετωπίζοντας δυσκολίες, συμβάλλοντας με κάθε τρόπο, ώστε να διευκολύνουν το καθημερινό, πολύπλοκο και σύνθετο περιβάλλον του σχολείου και με το επιμορφωτικό τους έργο συνετέλεσαν στον εκσυγχρονισμό προγραμμάτων, εμπειριών και γνώσεων.
Και αντί οι νέες δομές υποστήριξης να διευρυνθούν, καθώς τα προβλήματα αυξάνουν στις σχολικές μονάδες -για τις οποίες φαίνεται να κόπτονται οι κυβερνώντες- λέγεται ότι θα παρασχεθεί αυτονομία και πρωτοβουλίες στο σύλλογο διδασκόντων…
Αλήθεια ποιες από αυτές δεν είχαν οι συνάδελφοι;
Και τι καινούργιο επαγγέλλονται σήμερα;
Ποιοι θα τα κάνουν όλα αυτά;
Γνωρίζουν πώς λειτουργούν σε καθημερινή βάση τα σχολεία;
Από ποιους υπηρετούνται;
Πώς και πότε βλέπονται μεταξύ τους;
Πόσο χρόνο έχουν κοινό για να συζητήσουν, να πάρουν αποφάσεις, να βρουν κοινές λύσεις, να υποστηρίξουν τους αναπληρωτές, νέους συναδέλφους τους, τους γονείς που παρεμβαίνουν, και τελειωμό δεν έχει η λίστα;
Πόσοι και πώς οι περιφερειακοί συντονιστές κατά κλάδο θα παρέχουν υποστήριξη στο καθημερινό έργο των σχολικών μονάδων ανά περιφέρεια και τι σύνδεση θα υπάρχει ανάμεσα στον προϊστάμενο του Κέντρου Εκπαιδευτικής Συμβουλευτικής Υποστήριξης (ΚΕΣΥ), τον ένα πάλι, και από ποια βαθμίδα και με ποια κριτήρια θα επιλέγεται;
Και πώς θα μπορεί να υποστηρίξει ο νέος προϊστάμενος, μη γνωρίζοντας τα των υπολοίπων βαθμίδων; Καταργείται ο ένας μονοπρόσωπος, που αν μη τι άλλο ήταν της ίδιας βαθμίδας που καθοδηγούσε, για να πάμε στον ένα και για τις τρεις βαθμίδες, όπου μαζί με το σύλλογο εκπαιδευτικού προσωπικού (ιδού και η διεπιστημονικότητα), τι ρόλο θα έχει και πώς θα παρεμβαίνει σε μια πληθώρα σχολείων των τριών βαθμίδων;
Δεν θα υπάρχει μονοπρόσωπη υποστήριξη, αλλά τώρα τι θα έχουν οι συνάδελφοι, αφού καταργούνται και συγχωνεύονται όλες οι υπάρχουσες, με τις αδυναμίες τους, δομές (βλ. ΚΕΔΔΥ), τη στιγμή που τα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες αυξάνουν και απαιτούν πολύ μεγαλύτερη και ποιοτικότερη υποστήριξη;

Μη προοδευτική αλλαγή

Γιατί έχουμε τόσο μεγάλη δυσκολία να κρατήσουμε τα θετικά των προηγούμενων και να αλλάξουμε και να βελτιώσουμε τα κακώς κείμενα; Οι αλλαγές στις ορολογίες δεν είναι πάντα ουσιαστικές, πολύ περισσότερο δεν αποτελούν προοδευτικές αλλαγές! Επίσης όλοι γνωρίζουμε ότι οι συγχωνεύσεις, οι μειώσεις, δεν μπορεί να σημαίνουν τίποτε το καλό. Πολύ δε περισσότερο όταν αντικειμενικά υπάρχουν διαφορές στις βαθμίδες της εκπαίδευσης, τις οποίες όσο καλή διάθεση και να υπάρχει, δεν είναι δυνατή η γνώση και η εμπειρία που απαιτείται, για να δίνονται και οι ανάλογες λύσεις από τον ένα επίσης προϊστάμενο και ένα σύλλογο εκπαιδευτικού προσωπικού.
Για να φτάσεις στην αυτονομία της λειτουργίας των σχολικών μονάδων με ελευθερία, θα πρέπει να δημιουργήσεις μια ανάλογη κουλτούρα και με τις δομές που προαναγγέλλονται. Δυστυχώς τίποτα δεν θα επιτευχθεί, απεναντίας θα απογοητεύσει ακόμα περισσότερο τον εκπαιδευτικό κόσμο και θα τον κάνει ακόμα πιο απαξιωτικό σε θεσμούς και πρόσωπα που δεν είναι δίπλα του, όταν τον χρειάζεται.
Οι εκπαιδευτικές δομές ΠΕΚΕΣ (Περιφερειακό Κέντρο Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού), ΚΕΣΥ και ΚΕΑ (Κέντρο Εκπαίδευσης για την Αειφορία), όπως μέχρι σήμερα μας έγιναν γνωστές, μάλλον δεν θα βελτιώσουν, αλλά θα δημιουργήσουν περισσότερα προβλήματα στο ήδη δύσκολο έργο των εκπαιδευτικών, γιατί διαφαίνεται πως οι σχεδιάζοντες δεν έχουν καμία σχέση με την πράξη και την πραγματικότητα. Η θεωρία και ο σχεδιασμός επί χάρτου, όπως μάλλον δείχνει το σχέδιο της διαβούλευσης, δεν είναι αρκετά.
Θεωρείτε κύριοι του υπουργείου Παιδείας ότι μπορείτε να υποστηρίζετε ως προοδευτικότητα τη μη αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και να σας εμπιστεύονται για αυτό, επειδή το επισημαίνετε; Πόσο επιτρέπεται να κοροϊδεύουμε τους συναδέλφους εκπαιδευτικούς και να κοροϊδευόμαστε και μεταξύ μας; Μπορούμε και είναι εφικτό, να διαφωνούμε για το πώς, το πότε και γιατί να αξιολογούμαστε -όλοι ανεξαιρέτως- αλλά τόση υποκρισία;

Η απομόνωση δεν λύνει την εξάρτηση

Η εξάρτηση των σχολικών μονάδων πώς αλλάζει, επειδή αλλάζουν το όνομα τους οι δομές; Καμία γραφειοκρατία δεν μειώνεται, γιατί οι τεχνολογίες δεν ανακαλύφθηκαν χθες, καθώς η ηλεκτρονικοποίηση που οι συνάδελφοι εφαρμόζουν εδώ και πολλά χρόνια και η καθημερινή πράξη, έχουν καταδείξει ότι η γραφειοκρατία ακόμα και με το «my school» δεν έχει μειωθεί, ούτε έχει απλοποιηθεί, απεναντίας έχει διπλασιαστεί.
Οι σχολικές μονάδες και οι ομάδες σχολείων, μέχρι και τώρα, προσδιόριζαν τις επιμορφωτικές τους ανάγκες και με τη συμβολή του σχολικού συμβούλου και άλλων φορέων. Πού είναι το καινούργιο, ρωτήσατε τους συναδέλφους της βάσης;
Η σχολική μονάδα δυστυχώς αφήνεται έρμαιη και μόνη να λύνει τα προβλήματά της, καθώς ένα πολυπρόσωπο και διεπιστημονικό προσωπικό, που θα έχει την ευθύνη για όλες τις βαθμίδες, παρά τις ιδιαιτερότητες που η κάθε μια έχει αντικειμενικά, πώς θα μπορεί να δίνει και την ανάλογη παιδαγωγική λύση στα προβλήματα; Είναι άξιο απορίας και αναδεικνύει ότι δεν έχετε και δεν πήρατε υπόψη εκπαιδευτικούς της μάχιμης εκπαίδευσης.
Για πια δυναμική σχέση και αλληλεπίδραση σχολείων και υποστηρικτικών δομών μιλάτε, όταν είναι γνωστό πόσο δύσκολη είναι η άμεση επαφή και επικοινωνία με όργανα, που έχουν επιτελικό ρόλο στις περιφερειακές διευθύνσεις και σε ποιους από όλους τους διεπιστημονικούς συλλόγους θα μπορούν ανά πάσα στιγμή να απευθύνονται και να καθοδηγούνται τα σχολεία;
Όσο για την ολιστική προσέγγιση και τη συστημική θεώρηση, μπορείτε να τις επικαλείστε, όταν και εφόσον θα έχετε δημιουργήσει όλες εκείνες τις προϋποθέσεις, ώστε να είναι εκπαιδευμένοι και ενήμεροι οι εκπαιδευτικοί μας, τόσο στις βασικές τους σπουδές, όσο και στις επιμορφώσεις τους.

Ανάγκη υποστήριξης των εκπαιδευτικών

Εν κατακλείδι, πράγματι καταργείτε το θεσμό των σχολικών συμβούλων, αναδεικνύοντας μόνο τα αρνητικά του σημεία και θεωρώντας ότι έχει κλείσει τον κύκλο του. Σεβαστό ως θέση, αν και η πραγματικότητα είναι άλλη. Ωστόσο, θα περιμέναμε να δημιουργήσετε, αξιοποιώντας την εμπειρία του παρελθόντος, μια νέα δομή, που με αντικειμενικά και αδιάβλητα κριτήρια θα ήταν στο πλευρό των εκπαιδευτικών της βάσης για να υποστηρίζει το δύσκολο έργο τους.
Το παρόν σχέδιο δεν πείθει κανένα, όσο καλοπροαίρετα και αν θέλουμε να το δούμε, τουλάχιστον από όσους έχουμε και γνώση και εμπειρία ως εκπαιδευτικοί της βάσης και ως σχολικοί σύμβουλοι, που τιμήσαμε το θεσμικό μας ρόλο και επιδείξαμε την ανάλογη ευθύνη και στην πολιτεία, κυρίως όμως αποτελέσαμε αληθινά στηρίγματα για τους συναδέλφους, μαθητές και γονείς, στα σχολεία ευθύνης μας. Και αυτή είναι μια άλλη οπτική της πραγματικότητας, που την απαξιώσατε, ακούγοντας κάποιες κραυγές συναδέλφων, που δικαιολογημένα ή μη δεν αποδέχθηκαν το ρόλο και την παρουσία των σχολικών συμβούλων εδώ και 30 χρόνια.

*π. σχολική σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής.