ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ: Οι επιπτώσεις του γεωγραφικού περιορισμού

Migrants who will be returned to Turkey demonstrate inside the Moria registration centre on the Greek island of Lesbos, April 5, 2016. REUTERS/Giorgos Moutafis/File Photo

Αθλιες συνθήκες διαβίωσης για τους αιτούντες άσυλο και έντονη δυσφορία της τοπικής κοινωνίας φαίνεται να είναι τα αποτελέσματα της πολιτικής του γεωγραφικού περιορισμού των προσφύγων στα νησιά.
Οι αιτούντες άσυλο με απεργίες πείνας, οι τοπικές κοινωνίες με απεργίες και κινητοποιήσεις και οι ανθρωπιστικές οργανώσεις με επιστολή προς τον πρωθυπουργό, όλοι ζητούν την άρση του γεωγραφικού περιορισμού, με το υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής, όμως, να επιμένει πως «δυστυχώς, για να συνεχίσει να είναι σε ισχύ η συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας θα πρέπει να τηρούνται κάποιες παράμετροι, όπως ότι απαγορεύεται να γίνει οποιαδήποτε μετακίνηση προς την ενδοχώρα, εάν δεν έχουν ολοκληρωθεί οι διαδικασίες ασύλου. Δεν είναι μόνο τα δικαιώματα των προσφύγων-μεταναστών που παίζονται στο προσφυγικό-μεταναστευτικό ζήτημα. Παίζεται πολιτικό παιχνίδι, διπλωματικό, διεθνών σχέσεων, εξωτερικής πολιτικής, ζητήματα ασφάλειας κλπ», όπως δήλωσε ο αναπληρωτής υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής Γ. Μπαλάφας, σε συνέντευξή του στον ΣΚΑΙ την περασμένη Τρίτη.

Η ακροδεξιά παραμονεύει

Εν τω μεταξύ, στα νησιά η κατάσταση συνεχίζει να οξύνεται. Στο κέντρο υποδοχής και ταυτοποίησης (ΚΥΤ) της Μόριας στη Λέσβο, μέχρι και την Τρίτη, διαμένουν 6.517 άνθρωποι, ενώ η χωρητικότητα είναι μόλις για 2.330. Η συνέχεια αυτή της πολιτικής οδήγησε την τοπική κοινωνία, με το δήμο Λέσβου να πρωτοστατεί, σε γενική απεργία την περασμένη Δευτέρα και σε συγκέντρωση με αίτημα τον απεγκλωβισμό των προσφύγων, ώστε «να μην μετατραπεί το νησί μας από νησί της ανθρωπιάς και της αλληλεγγύης, σε νησί φυλακή», όπως σημείωσε ο δήμαρχος Λέσβου Σπ. Γαληνός σε επιστολή του, καλώντας σε κινητοποιήσεις των Λέσβιων και στην Αθήνα το πρώτο δεκαήμερο του Δεκέμβρη. Την οξυμένη κατάσταση, όμως, έσπευσαν να  εκμεταλλευτούν ως συνήθως και ακροδεξιές ομάδες.
«Το αίτημα της αποσυμφόρησης έχει πολλές αναγνώσεις. Από τη μία τίθεται η ανθρώπινη διάσταση, που το ζητούμενο είναι οι άνθρωποι να μεταφερθούν σε κατάλληλους χώρους, με καλύτερες συνθήκες, όπου θα προστατεύεται η υγεία και η ζωή τους. Από την άλλη, αξιοποιείται από ακραίες φωνές με ακροδεξιά αντανακλαστικά, αποτελώντας μια ακόμα αρνητική συνέπεια για την τοπική κοινωνία», σημειώνει ο βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Λέσβου, Γιώργος Πάλλης, για το περιστατικό που έλαβε χώρα την επομένη της κινητοποίησης στην πλατεία Σαπφούς. Εδώ και 20 μέρες στην πλατεία πραγματοποιούν διαμαρτυρία (αρχικά και απεργία πείνας) αφγανοί πρόσφυγες που ζητούν να εξεταστεί το άσυλό τους και να φύγουν από το νησί. Την Τρίτη τοπικοί επιχειρηματίες, αλλά και άτομα της ακροδεξιάς, άρχισαν να τους προπηλακίζουν και να ζητούν την αποχώρησή τους. Τελικά επενέβη η αστυνομία για τη μεταφορά τους σε κάποια δομή, πλην της Μόριας, αν και κάποιοι αιτούντες άσυλο ξαναγύρισαν την επόμενη μέρα στην πλατεία για συνέχιση της διαμαρτυρίας τους, όπου έτυχαν της ίδιας αντιμετώπισης, κυρίως από στελέχη της Χρυσής Αυγής, που μάλιστα είχαν βγάλει και σχετικό κάλεσμα στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης.
«Το γεγονός ότι κάποιοι ακροδεξιοί πήραν το θάρρος και τους δόθηκε ο χώρος να εκφράσουν τις ρατσιστικές απόψεις τους σε βάρος των διαμαρτυρόμενων προσφύγων στην πλατεία Σαπφούς είναι πολύ κακό σημάδι», τονίζει ο Γιώργος Πάλλης. Επισημαίνει δε πως αντιμεταναστευτική προπαγάνδα δεν πραγματοποιείται μόνο από την Χρυσή Αυγή, αλλά και από τον τρόπο που πολιτεύεται και η ΝΔ στο νησί.
Παράλληλα, σύγκρουση σημειώθηκε και εντός του ΚΥΤ την Κυριακή, μεταξύ ασυνόδευτων ανήλικων προσφύγων, με την αστυνομία να προβαίνει σε 7 συλλήψεις, την ώρα που η πραγματική παραβίαση του δικαίου συντελείται από την πολιτεία, αφού τα παιδιά αυτά δεν θα έπρεπε να βρίσκονται εγκλωβισμένα σε προστατευτική κράτηση στη Μόρια, αλλά σε ειδικές δομές φιλοξενίας στην ενδοχώρα. Σημειώνεται πως παρά τα λεγόμενα του αρμόδιου υπουργείου για ομαλή εξέλιξη της σταδιακής αποσυμφόρησης των νησιών, αυτή τη στιγμή συνεχίζουν να βρίσκονται στο ΚΥΤ της Μόριας 350 ασυνόδευτα ανήλικα.

Επεισόδια αυτοδικίας

«Ο μεγάλος συνωστισμός των κέντρων υποδοχής  οδηγεί σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες διαμονής, που προκαλούν με τη σειρά τους κι άλλα προβλήματα, όπως διαμάχης μεταξύ των αιτούντων, αλλά και μιας σχετικής μικροπαραβατικότητας, που είναι απόλυτα δικαιολογημένη όταν οι άνθρωποι είναι εγκλωβισμένοι, χωρίς να ξέρουν ποιο είναι το μέλλον τους και έχουν ελλείψεις στα απαραίτητα», εξηγεί ο βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Χίου, Ανδρέας Μιχαηλίδης.
Στη Χίο έξι πρόσφυγες την περασμένη εβδομάδα πήγαν να πάρουν λαχανικά για να φάνε από ένα θερμοκήπιο, αλλά όταν τους είδε ο ιδιοκτήτης, έβγαλε καραμπίνα και άρχισε να πυροβολεί στον αέρα. Τελικά οδηγήθηκαν όλοι στην εισαγγελέα, όπου απήγγειλε κατηγορίες για κακούργημα στους 6 πρόσφυγες και άσκοπης οπλοχρησίας στον ιδιοκτήτη. Ο τελευταίος αφέθηκε ελεύθερος χωρίς περιοριστικούς όρους, ενώ τρεις από τους πρόσφυγες κρίθηκε πως πρέπει να δίνουν το παρόν κάθε 15 μέρες, αφού απ’ ό,τι φαίνεται οι ντομάτες είναι πιο σημαντικές από την ανθρώπινη ζωή.
«Το περιστατικό αυτής της αντίδρασης μπορεί να είναι μεμονωμένο, αλλά δείχνει πόσο κρίσιμη έχει γίνει η κατάσταση και τι προβλήματα μπορεί να δημιουργήσει. Η κοινωνία της Χίου είναι κατά βάση προσφυγική, έχει ιστορική μνήμη και συνείδηση και έχει αποδείξει την αλληλέγγυα στάση της, όμως δυστυχώς παρατηρείται μεταστροφή της κοινωνίας το τελευταίο διάστημα, που πρέπει να μας προβληματίσει όλους», σημειώνει ο Ανδρέας Μιχαηλίδης και τονίζει πως «πρέπει άμεσα να γίνει αποφόρτιση του νησιού και οι άνθρωποι να σταματήσουν να ζουν σε άθλιες συνθήκες. Αντίθετα ζητήματα που θέτει η συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας ή η ερμηνεία κάποιων άρθρων της συμφωνίας, θα πρέπει είτε να αναθεωρηθούν ή να ερμηνευθούν ορθότερα. Και πρέπει να εντατικοποιηθούν οι προσπάθειες που γίνονται ενδεχομένως για το ξεχειμώνιασμα, γιατί υπάρχει μεγάλη υστέρηση, και πιστεύω πως δεν θα αποβεί καλά στο τέλος».

Επιστολή στον πρωθυπουργό

Την άρση του γεωγραφικού περιορισμού ζητούν και 20 οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα με επιστολή τους στον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα, στον οποίο έχουν αιτηθεί συνάντησης περίπου εδώ και ένα μήνα, χωρίς να έχουν λάβει απάντηση. Όπως σημειώνουν, μεταξύ άλλων, «αξιωµατούχοι της ΕΕ και της Ελλάδας έχουν επικαλεστεί την εφαρμογή της Δήλωσης ΕΕ- Τουρκίας ως δικαιολογία για την πολιτική περιορισµού. Ωστόσο, ο εξαναγκασµός των αιτούντων άσυλο να παραµένουν υπό συνθήκες που παραβιάζουν τα δικαιώµατά τους και είναι επιζήµιες για την ευηµερία, την υγεία και την αξιοπρέπειά τους είναι αδικαιολόγητος. Με τον τρίτο χειµώνα προ των πυλών από τότε που άρχισαν οι µεγάλης κλίµακας αφίξεις στα νησιά και τον δεύτερο χειµώνα από την έναρξη εφαρµογής της Δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας, είναι προφανές ότι οι ελληνικές αρχές αδυνατούν να ανταποκριθούν στις βασικές απαιτήσεις και να προστατέψουν τα δικαιώµατα των αιτούντων άσυλο όσο αυτοί παραµένουν στα νησιά. Η Ελλάδα έχει την ευθύνη να προστατέψει τα ανθρώπινα δικαιώµατα των γυναικών, των αντρών και των παιδιών που καταφθάνουν στα νησιά. Αυτό µπορεί να επιτευχθεί µόνο βάζοντας ένα τέλος στην ισχύουσα πολιτική περιορισµού και µεταφέροντας τους αιτούντες άσυλο στην ηπειρωτική χώρα ώστε να µπορούν να τους παρασχεθούν κατάλληλα καταλύµατα, υπηρεσίες για την κάλυψη των αναγκών τους και πρόσβαση σε δίκαιες και αποτελεσµατικές διαδικασίες χορήγησης ασύλου».

Τζέλα Αλιπράντη