Προχωρά η ίδρυση Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής

Νέο πανεπιστήμιο, παλιά προβλήματα

Σοβαρές διαμαρτυρίες από τμήματα του ΤΕΙ Αθήνας για τις προωθούμενες συγχωνεύσεις

pan_dut_att

Από το Μάιο του 2017, οπότε ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας σε επίσκεψή του στο υπουργείο Παιδείας ανακοίνωνε την ίδρυση Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, που θα προκύψει από τη συγχώνευση των ΤΕΙ Αθήνας και Πειραιά, έχει κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι. Φαίνεται, όμως, πως αλλιώς ξεκινά ο σχεδιασμός από την πηγή, το υπουργείο, αλλά κάπου στη διαδρομή προς τα τμήματα των ΤΕΙ, που είναι αρμόδια για την κατάρτιση των προγραμμάτων σπουδών των νέων πανεπιστημιακών τμημάτων, θολώνει. Προς αυτή τη -γνώριμη στα υπουργεία της κυβέρνησης- διαπίστωση οδηγείται καταρχάς όποιος καλόπιστα μιλά και με την πλευρά του υπουργείου και με την πλευρά των τμημάτων των υπό συγχώνευση ΤΕΙ και προσπαθεί να καταλάβει γιατί ένα σπουδαίο καταρχήν όραμα και σχέδιο γνωρίζει έντονες διαμαρτυρίες ως προς την υλοποίησή του, από μερίδα καθηγητών και φοιτητών. Ας δούμε από πιο κοντά αυτό το σχέδιο και την πορεία του, που πλέον πιέζεται από το χρόνο, αφού, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του υπουργείου, χρειάζεται άμεσα να νομοθετηθεί, ώστε το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής να ιδρυθεί τον Ιανουάριο του 2018 και να δεχτεί φοιτητές από το Σεπτέμβριο του 2018.

pinakas_1

pinakas_2

Η επιλογή να ιδρυθεί Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής είναι ένα βήμα προς ένα ευρύτερο σχεδιασμό που ξεκινά από την ιδέα του ενιαίου χώρου ανώτατης εκπαίδευσης και έρευνας, σε όλη την Ελλάδα. Σε αυτό το σχεδιασμό εξετάζονται συγχωνεύσεις ΤΕΙ και Πανεπιστημίων, κυρίως στην περιφέρεια και όπου υπάρχουν συνέργιες. Συγκεκριμένα, στην περίπτωση της Αττικής, υπάρχει η ιδιαίτερη συνθήκη των πολλών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και στην περίπτωση των δύο ΤΕΙ, Αθήνας και Πειραιά, ιδρυμάτων αρκετά ολοκληρωμένων από άποψη γνωστικών αντικειμένων, αριθμού διδακτικού προσωπικού, τμημάτων. Ο βηματισμός, λοιπόν, οδηγήθηκε πιο φυσικά στη σκέψη για συγχώνευση των δύο ΤΕΙ, που επιπλέον χωροταξικά και… ταξικά μοιάζει εξορθολογιστικός. Δηλαδή, είναι σε πολύ κοντινή απόσταση μεταξύ τους αλλά και λειτουργούν σε μια περιοχή, αυτή της Δυτικής Αττικής, που μοιάζει να μην είναι τυχαίο ότι δεν φιλοξενεί κάποιο πανεπιστήμιο και που μια τέτοια αναβάθμιση θα ωθούσε σε συνολικότερη αναβάθμιση της ευρύτερης περιοχής.

Μια επιτροπή, μα ποια επιτροπή;

Το επόμενο βήμα ήταν η σύσταση και στελέχωση μιας οκταμελούς επιτροπής στο υπουργείο Παιδείας, η οποία θα ήταν αρμόδια για τη χάραξη των κατευθυντήριων, ώστε τα πανεπιστημιακά τμήματα που θα προκύψουν να είναι ακαδημαϊκά στο καλύτερο δυνατό επίπεδο. Στην επιτροπή συμμετέχουν οι πρυτάνεις των δύο υπό συγχώνευση ΤΕΙ Αθήνας και Πειραιά κ.κ. Μπρατάκος και Βρυζίδης αντίστοιχα, ο πρόεδρος ενός περιφερειακού ΤΕΙ, του ΤΕΙ Κρήτης κ. Καπετανάκης, ο γενικός γραμματέας του υπουργείου κ. Αγγελόπουλος, οι πανεπιστημιακοί κ.κ. Αλμπάνης, Γεωργάτος και Λαμπριανίδης και η πρόεδρος της Αρχής Διασφάλισης και Πιστοποίησης Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση κα Παϊσίδου. Τα κριτήρια που εξ αρχής τέθηκαν για τη σύσταση των τμημάτων του εν ιδρύση Πανεπιστημίου ήταν τρία, όπως τα ορίζει ο νόμος: ακαδημαϊκότητα, αυτοδυναμία και οικονομία κλίμακας. Αυτά και κανένα άλλο, όπως διαβεβαιώνουν ευθαρσώς αρμόδιοι αξιωματούχοι του υπουργείου.
Εν συνεχεία, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δόθηκε η κατεύθυνση για τη σύσταση επιτροπών εντός των ίδιων των ΤΕΙ, οι οποίες θα ήταν αντίστοιχα υπεύθυνες για τη διαβούλευση μεταξύ των επιμέρους τμημάτων, ώστε να κατατεθούν προτάσεις από τις οποίες θα προκύψουν τα νέα τμήματα και τα προγράμματα σπουδών τους, στο πλαίσιο του αυτοδιοίκητου.

Άρχισαν να θολώνουν τα νερά

Εδώ, λοιπόν, είναι το σημείο όπου φαίνεται ότι θολώνουν τα νερά. Τμήματα του ΤΕΙ Αθήνας καταγγέλουν έντονα διαμαρτυρόμενα ότι ουδέποτε συστήθηκε επιτροπή εντός του ΤΕΙ για συγκέντρωση και επεξεργασία προτάσεων και ουδέποτε κλήθηκαν να διαβουλευτούν για τις ενδεδειγμένες συγχωνεύσεις. Επιπλέον, αν και δεν δόθηκε στους προέδρους των τμημάτων καμία γραπτή οδηγία, με επιμονή η διοίκηση του ΤΕΙ Αθήνας κράδαινε ως ανυπέρβλητο περιορισμό τον αριθμό των υπό σύσταση πανεπιστημιακών τμημάτων, τα οποία, για τα προερχόμενα από το ΤΕΙ Αθήνας, έπρεπε να είναι 20, τη στιγμή που στην παρούσα φάση είναι 27 τμήματα, και με τις κατευθύνσεις τους 32. Ο εν λόγω περιορισμός, εκτός από αντιεπιστημονικός, χαρακτηρίζεται απολύτως αναληθής από το υπουργείο.
Στο ΤΕΙ Αθήνας φαίνεται ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα δημιουργείται στη μεγαλύτερη σχολή του, τη Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας, στην οποία ανήκουν τα Τμήματα Κοινωνικής Εργασίας, Φυσικοθεραπείας, Εργοθεραπείας, Δημόσιας και Κοινοτικής Υγείας και Προσχολικής Αγωγής, που διαμαρτύρονται έντονα για το μέχρι τώρα σχεδιασμό. Στους προέδρους αυτών των τμημάτων ο πρώην πρύτανης κ. Μπρατάκος (εν τω μεταξύ συνταξιοδοτήθηκε) επέμενε ότι πρέπει να κάνουν τα 13 τμήματα, 5, αριθμητικό περιορισμό που επίσης αρνείται κατηγορηματικά το υπουργείο. Για να μην θεωρηθεί, όμως, κακόπιστα πως πρόκειται για καθ’ έξην διαμαρτυρόμενους, υπάρχουν αρκετά τμήματα -η πλειοψηφία- που με επιστημονικά κριτήρια δεν διεκδικούν αυτονομία, αλλά έχουν επιλέξει συγχωνεύσεις που ανταποκρίνονται στα κριτήρια του υπουργείου και στο καλύτερο δυνατό ακαδημαϊκά αποτέλεσμα.
Ωστόσο, το έλλειμμα διαφάνειας συνεχίζει, αφού ουδέποτε δόθηκε στα τμήματα από τη διοίκηση του ΤΕΙ γραπτά ο σχεδιασμός που κατατέθηκε στο υπουργείο. Όλα τα παραπάνω κάνουν δικαιολογημένα καθηγητές και φοιτητές να αισθάνονται ότι δεν μεταφέρονται σωστά οι οδηγίες του υπουργείου σε αυτούς. Κάπως έτσι έφτασαν να είναι έκπληκτοι θεατές μιας -επιεικώς- αστείας αλληλουχίας κοινοποιήσεων διαφορετικών σχεδιασμών, που μόνο στην άρτια επιστημονική δομή του νέου Πανεπιστημίου δεν βοηθά.

Ή γελάς ή κλαις…

Συγκεκριμένα, το Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας με δελτίο Τύπου, ξεδιπλώνει όλο το ιστορικό: «Εν μέσω καλοκαιρινών διακοπών και χωρίς καμία επίσημη ενημέρωση, διαρρέει η πληροφορία ότι η πρόταση του ΤΕΙ Αθήνας προς το υπουργείο Παιδείας περιλαμβάνει τη συγχώνευση του Τμήματος Κοινωνικής Εργασίας (TKE) με δύο παντελώς άσχετου γνωστικού αντικειμένου και μηδενικής επιστημονικής συσχέτισης Τμήματα, το Τμήμα Εργοθεραπείας και το Τμήμα Προσχολικής Αγωγής, υπό τη σκέπη ενός Τμήματος με τον παγκόσμιας πρωτοτυπίας τίτλο “Τμήμα Επιστημών Αγωγής και Πρόνοιας”. […] Στις 23/08/2017, ο τότε πρύτανης, κ. Μπρατάκος, καλεί σε συνεδρίαση τη Σύγκλητο του ΤΕΙ Αθήνας και ανακοινώνει επισήμως ενώπιον των προέδρων όλων των Τμημάτων ότι το ΤΚE παραμένει αυτόνομο και μετακινείται από τη Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας (ΣΕΥΠ) στη Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας (ΣΔΟ), η οποία πλέον θα ονομάζεται Σχολή Διοίκησης, Οικονομίας και Κοινωνικών Επιστημών. Στις 25/08/2017, οι πρόεδροι των Τμημάτων λαμβάνουν έγγραφο από τον κ. Μπρατάκο, σύμφωνα με το οποίο ορίζεται επιτροπή μελών ΔΕΠ ανά Τμήμα, προκειμένου “να συντάξουν και να παρουσιάσουν τεκμηριωμένες προτάσεις προγραμμάτων σπουδών στα νέα προτεινόμενα τμήματα του υπό ίδρυση Πανεπιστημίου” με καταληκτική ημερομηνία την 15η Σεπτεμβρίου 2017. Η οδηγία που λαμβάνει το Τμήμα μας είναι να ετοιμάσει νέο πρόγραμμα σπουδών ως αυτόνομο τμήμα. Παρά τα ασφυκτικά χρονικά περιθώρια, εργαστήκαμε πυρετωδώς και το νέο μας πρόγραμμα είναι ήδη έτοιμο. Η πρόεδρος και ο αναπληρωτής προέδρου του ΤΚΕ λαμβάνουν πρόσκληση από την Πρύτανη, κα Βενετίκου, να παραβρεθούν σε συνάντηση στο γραφείο της στις 06/09/2017. Στη συνάντηση αυτή γίνεται πρόταση προς το ΤKE να συγχωνευτεί με την κατεύθυνση του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων «Διοίκηση Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας». Ως απάντηση, εκδηλώνουμε σθεναρή άρνηση να δεχτούμε τη συγχώνευση του ΤΚΕ με οποιοδήποτε άλλο Τμήμα το οποίο δεν έχει συνάφεια με το γνωστικό πεδίο της Κοινωνικής Εργασίας και, ειδικότερα, με Τμήματα Διοίκησης, γεγονός το οποίο θα παρέπεμπε σε μία αντιεπιστημονική, γραφειοκρατική και διοικητικού τύπου διαχείριση των ανθρώπινων και κοινωνικών προβλημάτων στην άσκηση της Κοινωνικής Εργασίας. Ως αποτέλεσμα, λαμβάνουμε τελικά τη διαβεβαίωση ότι το Τμήμα μας θα παραμείνει αυτόνομο, αλλά αυτή τη φορά στη ΣΕΥΠ και όχι στη ΣΔΟ. Τελικά, δύο μέρες αργότερα, στις 08/09/2017, ανατρέποντας κάθε προηγούμενη ανακοίνωση, δέσμευση και υπόσχεση και χωρίς καμία προηγούμενη ενημέρωσή μας, ανακοινώνεται η συγχώνευση του ΤΚΕ με το Τμήμα Δημόσιας Υγείας και Κοινοτικής Υγείας, ως μία από τις τρεις κατευθύνσεις αυτού του νέου συγχωνευμένου Τμήματος.»

Μοναδικό στην Ελλάδα

Παράλληλα, μεγάλο ζήτημα προκύπτει και για το Τμήμα Γραφιστικής αλλά και Φωτογραφίας της Σχολής Καλλιτεχνικών Σπουδών του ΤΕΙ Αθήνας. Το Τμήμα Γραφιστικής ειδικότερα είναι μοναδικό ανά την Ελλάδα, γεγονός που πανευρωπαϊκά αποτελεί φαινόμενο, τη στιγμή που, για παράδειγμα στην Κύπρο, υπάρχουν πέντε πανεπιστημιακά τμήματα Γραφιστικής. Αν συγχωνευθεί με άλλα τμήματα και απομείνει ως κατεύθυνση στο νέο Πανεπιστήμιο, θα αλλάξει δραματικά αλλά και αναίτια, αφού πληροί όλα τα κριτήρια του υπουργείου, το πρόγραμμα σπουδών του. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να εξωθηθούν όσοι συνειδητά επιλέγουν να σπουδάσουν το αντικείμενο της γραφιστικής είτε σε ιδιωτικές σχολές είτε στο εξωτερικό. Μάλιστα, οι εισακτέοι που καταγράφουν ως πρώτη επιλογή την εισαγωγή τους στο Τμήμα Γραφιστικής είναι σημαντικοί στον αριθμό, όπως φαίνεται στον πίνακα 1, με αποτέλεσμα το Τμήμα να έχει και αρκετά υψηλή βάση (πίνακας 2).

Πώς να το εξηγήσει κανείς;

pan_dut_att_2

Έχει σημασία η παράθεση όλου αυτού του ιστορικού γιατί αυτό που πραγματικά διακυβεύεται είναι η επιστημονική αρτιότητα ενός υπό ίδρυση Πανεπιστημίου και η γνώση και τα εργασιακά δικαιώματα των αποφοίτων του, ζήτημα καθόλου έλασσον. Αντίθετα, φαίνεται ότι εκείνοι εντός των υπό συγχώνευση ΤΕΙ που είχαν την ευθύνη της διαβούλευσης και της υλοποίησης του σχεδιασμού, αυτό που ανέδειξαν σε κύρια μέριμνά τους ήταν κάτι συντεχνιακό, πώς στη διάδοχη κατάσταση, οι ίδιοι ή συνεχιστές τους, θα δημιουργήσουν ή θα συντηρήσουν ένα περιβάλλον ευνοϊκό. Μακάρι να λαθεύουμε, όμως πώς αλλιώς να εξηγήσει αυτό το θέατρο του παραλόγου και ο πλέον καλόπιστος παρατηρητής; Εναποτίθεται, λοιπόν, και αυτό το έργο στο υπουργείο Παιδείας, να μην επιτρέψει να διαιωνίζεται αυτό το πνεύμα στους χώρους παιδείας, με τρόπο δημοκρατικό που να σέβεται το αυτοδιοίκητο, χωρίς να το εγκαταλείπει προσχηματικό επιχείρημα στα χείλη των εχθρών του. Άλλωστε πρόκειται για ένα πανεπιστήμιο που τώρα θεμελιώνεται και έχει ακόμα πιο πολλή αξία και σημασία να θεμελιωθεί σωστά και να αποτελέσει οδηγό για αυτό το σπουδαίο όραμα της ανωτατοποίησης και ενιαιοποίησης της εκπαίδευσης και της έρευνας.

Ζωή Γεωργούλα