«Ρε παιδιά μην έρθετε»: Το μήνυμα του υπουργού για τις επιστροφές στην Τουρκία

prosfygiko

«Πλανάται στον Τύπο το ερώτημα γιατί δεν κινηθήκαμε τόσο καιρό για το ζήτημα των νησιών. Η απάντηση είναι ότι τόσο καιρό δεν υπήρχε πρόβλημα. Η κακή κατάσταση των συνθηκών ξεκίνησε στις 15 Αυγούστου με την αύξηση των εισροών», δήλωσε στη συνέντευξη Τύπου της Τετάρτης ο υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής, Γιάννης Μουζάλας. Γεγονός, όμως, που μάλλον εύκολα αμφισβητείται, αν θυμηθούμε πως η κατάσταση στα νησιά ήταν προβληματική και πριν από το καλοκαίρι, με ελλείψεις σε γιατρούς, ακατάλληλους χώρους φιλοξενίας, συνωστισμό και μεγάλη παραμονή στα hot spot για την εξέταση ασύλου.
Από την 1 Απριλίου μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου έφτασαν στη χώρα 4.200 άνθρωποι, φέρνοντας την Ελλάδα πρώτη στην Ευρώπη στην υποδοχή προσφύγων για αυτό το διάστημα, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου. «Αυτό μας δημιουργεί μια ανησυχία. Εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι εφαρμόζεται η συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας, που πέτυχε τη μείωση των ροών κατά 97%. Έχουμε αυξήσει, όμως, τις διπλωματικές μας επαφές και πιέσεις προκειμένου και τα δύο μέρη της συμφωνίας να ανταποκριθούν με τον απαραίτητο τρόπο στις υποχρεώσεις τους», σημείωσε ο Γ. Μουζάλας, που πολλάκις στο λόγο του υπερασπίστηκε την αποτελεσματικότητα της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας στο να συγκρατεί τις προσφυγικές ροές, χωρίς όμως να εξετάζεται και σε τι συνθήκες κρατά η γείτονος χώρα τους πρόσφυγες.

Το σχέδιο για το χειμώνα

Από την άλλη, το ζήτημα των συνθηκών στα νησιά φαίνεται ότι δεν αποτελεί καινούργιο φαινόμενο, αφού το σχέδιο για τον χειμώνα -όπως υπενθύμισε ο υπουργός-  είναι αυτό που είχε αποφασιστεί πέρυσι το Σεπτέμβριο. Δηλαδή, η επέκταση των hot spots στα νησιά και η δημιουργία προαναχωρησιακών κέντρων εκεί. Ενώ προστίθενται στο σχεδιασμό η δυνατότητα προσωρινής φιλοξενίας των προσφύγων σε ξενοδοχεία, (έχει ήδη υπάρξει συμφωνία με τους επιχειρηματίες και αναμένεται η χρηματική έγκριση από την Ευρώπη) και η χρήση πλωτών μέσων φιλοξενίας «μόνο σε έκτακτη ανάγκη».
Ο λόγος που δεν υλοποιήθηκε το περσινό σχέδιο μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τον υπουργό, έγκειται στις αντιδράσεις που προέβαλαν όλο αυτό το διάστημα η τοπική αυτοδιοίκηση και η τοπική κοινωνία. Παραμένει, βέβαια, η κριτική τόσο για τα προαναχωρησιακά κέντρα – βάσει διεθνούς δικαίου πρέπει να αποτελούν την έσχατη λύση για περιπτώσεις απέλασης και να μην αφορούν αιτούντες άσυλο, όσο και για την επέκταση των hot spots, αφού, πρώτον, τα νησιά επιβαρύνονται δυσανάλογα με τις υπόλοιπες περιοχές της χώρας, και δεύτερον είναι και πάλι πιο δύσκολο να δημιουργηθούν οι απαραίτητοι χώροι, ώστε να καταστούν οι συνθήκες διαβίωσης αξιοπρεπείς, σε σχέση με τη δυνατότητα που υπάρχει στην ενδοχώρα. Επίσης, γεννάται και το ερώτημα γιατί αναζητούνταν δημοτικοί χώροι, αφού τόσο διάστημα υπήρχαν κρατικοί χώροι για την επέκταση των camps, ώστε να αποφευχθεί η κωλυσιεργία λόγω των διαφωνιών; Και ύστερα, γιατί η κυβέρνηση δεν κινήθηκε με γνώμονα πρώτα την αξιοπρεπή διαβίωση των προσφύγων;

Η αποτροπή

Η απάντηση σε αυτά ίσως έρχεται από ένα άλλο σημείο της συνέντευξης του υπουργού που δήλωσε ότι «η κυβέρνησή μας είναι αντίθετη με την καταπάτηση οποιασδήποτε διεθνούς συνθήκης, αλλά είναι και αντίθετη με το “όποιοι θέλετε, ελάτε”», περιγράφοντας τις αντιρρήσεις του για την αποσυμφόρηση των νησιών.
«Το αίτημα για αποσυμφόρηση των νησιών είναι απατηλό. Το να μεταφέρεις ανθρώπους από τα νησιά στην ενδοχώρα δεν λύνει το πρόβλημα, αντίθετα οδηγεί σε ένα νέο ’15. Τον Οκτώβριο πραγματοποιήσαμε 2.896 αναχωρήσεις ευάλωτων από τα νησιά στην ενδοχώρα, αλλά δεν υπάρχει η μαγική εικόνα ότι θα μεταφέρεις από τους 7.000 της Λέσβου τους 4.000 και θα μείνουν 3.000, γιατί μόλις τους πάρεις, θα ξαναρθούν νέοι (…)Πρέπει να προσπαθήσουμε να δημιουργήσουμε καλύτερες συνθήκες διαβίωσης για όσους υπόκεινται στη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας, ώστε να μπορέσει να δουλέψει καλύτερα το άσυλο, να δουλέψουν καλύτερα οι οικειοθελείς επιστροφές και να μπορέσουμε, αξιοποιώντας τη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας, να έχουμε ένα σημαντικό αριθμό επιστροφών στην Τουρκία, που πιθανώς θα αποτελέσει και ένα μήνυμα ότι “ρε παιδιά μην έρθετε, γιατί βάσει της συμφωνίας θα επιστραφείτε”». Δήλωση που ακούγεται ανάλογη της αποτρεπτικής λογικής Δένδια. Όπως ο μεν έλεγε «δεν φτιάχνουμε τις συνθήκες στα προαναχωρησιακά κέντρα, για να μην έρθουν άλλοι μετανάστες», ο δε δεν μεταφέρει τους αιτούντες στην ενδοχώρα και επιθυμεί την επιστροφή των προσφύγων στην Τουρκία.
Σημειώνεται, επίσης, ότι στη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας δεν υπάρχει ρητή δέσμευση για εξέταση όλων των αιτήσεων ασύλου, εκτός των ευάλωτων περιπτώσεων, στα νησιά όπως εφαρμόζεται τώρα. Ενώ το γεγονός ότι μεταφέρθηκαν μαζικά 2.896 ευάλωτες περιπτώσεις μόνο τον Οκτώβριο στην ενδοχώρα, υποδεικνύει ότι για μεγάλο διάστημα δεν τηρήθηκε ούτε αυτή η παράμετρος.
Παράδειγμα ελλιπούς ανταπόκρισης και στις ευάλωτες περιπτώσεις αποτελεί και το ζήτημα των ασυνόδευτων ανηλίκων, για τους οποίους ο υπουργός έκρινε «νομικά σωστή την προστατευτική κράτηση», δηλαδή την κράτηση σε αστυνομικά τμήματα και σε κλειστούς ειδικούς χώρους στα hot spot μέχρι να μεταφερθούν σε δομή, πρακτική που σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση της Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων πρέπει να τερματιστεί. Ο υπουργός τόνισε ότι πρέπει να φτιαχτούν κι άλλες δομές, έργο που δεν έχει προχωρήσει δύο χρόνια τώρα, ώστε να φιλοξενούνται και τα 2.900 ασυνόδευτα ανήλικα (τώρα υπάρχουν 1.300 θέσεις). Σύμφωνα με το σχεδιασμό, τους επόμενους πέντε μήνες θα δημιουργηθούν 1.000 θέσεις, υπό την εποπτεία πια του υπουργείου Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

Τα κονδύλια

Σημαντικός παράγοντας για όλους τους σχεδιασμούς αποτελεί η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων, για την οποία ο επίτροπος Φρ. Τίμμερμανς ανέφερε πως «κάποιες φορές αναρωτιέμαι, γιατί παίρνει τόσο καιρό να αξιοποιηθεί η μεγάλη χρηματοδότηση που έχουμε θέσει στη διάθεση της Ελλάδας, για να εφαρμοστούν συγκεκριμένα μέτρα στα νησιά».
Σε σχετική ερώτηση δημοσιογράφου, ο υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής απάντησε πως «ο συγκεκριμένος τομέας είναι αρμοδιότητα του αναπληρωτή υπουργού Οικονομίας, Αλέξη Χαρίτση» και συμπλήρωσε ότι «υπάρχει μια αυξητική τάση στην απορρόφηση των κονδυλίων», όμως «τα χρήματα αυτά δεν έχουν διατεθεί μόνο στο κράτος, αλλά και στην Ύπατη Αρμοστεία και σε ΜΚΟ. Αυτά τα χρήματα εμείς δεν μπορούμε να τα ελέγξουμε».

Η υποψηφιότητα 

Απάντησε τέλος και για το ζήτημα της υποψηφιότητάς του από την ελληνική πλευρά για τη θέση του επιτρόπου των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ότι «είναι μια εξαιρετικά τιμητική πρόταση για μένα που ασχολούμαι όλη μου τη ζωή με αυτά τα θέματα. Θα το παλέψουμε και θα δούμε τι θα γίνει».
Παρόλα αυτά έχουν σημειωθεί αντιδράσεις σχετικά από πρόσωπα ανθρωπιστικών φορέων. Ο Β. Παπαδόπουλος και ο Κ. Παπαιωάννου (τ. γενικός γραμματέας Μεταναστευτικής Πολιτικής και τ. γενικός γραμματέας Διαφάνειας και Ανθρώπινων Δικαιωμάτων, αντίστοιχα) σε άρθρο τους στην Εφημερίδα των Συντακτών, χαρακτηρίζουν την υποψηφιότητα ως άκρως προβληματική, καθώς «η θητεία του υπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής δεν μπορεί να αποτιμηθεί ως προάγουσα τον σεβασμό των βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων».
Παράλληλα, το έργο του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής, αλλά και οι κυβερνητικές αποφάσεις, δέχθηκαν έντονη κριτική από την ομάδα των 53+ κατά την τελευταία συνεδρίαση της Πολιτική Γραμματείας. Με ανακοίνωσή τους αναφέρουν πως «ως προς το προσφυγικό – μεταναστευτικό, ξεκάθαρα υποστηρίχθηκε, όχι μόνο από τους 53 αλλά σχεδόν ομόθυμα, η επικέντρωση σε άμεσες κινήσεις που θα επαναφέρουν την πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ στις αφετηριακές θέσεις του κόμματος (…) Συγκεκριμένα οι 53 υποστήριξαν: άρση του γεωγραφικού περιορισμού στα νησιά για τις ευάλωτες ομάδες, οικογένειες με παιδιά, ασυνόδευτα και όσους έχουν πάρει τρίπτυχο. Ομόφωνα, ως φαίνεται, η ΠΓ κατέληξε στην πρόταση να περάσει η αρμοδιότητα, που αφορά στη φιλοξενία και προστασία των ασυνόδευτων ανηλίκων αποκλειστικά στο υπουργείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Κανένας μετανάστης – μετανάστρια δεν πρέπει να βρίσκεται σε κέντρο κράτησης, εκτός από συγκεκριμένες περιπτώσεις ακραίας παραβατικής συμπεριφοράς. Σε καμία περίπτωση η κράτηση δεν μπορεί να αφορά ανήλικους. Επαναφορά, με νομοθετική πρωτοβουλία, του προηγούμενου πλαισίου για τις επιτροπές ασύλου. Άμεση βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των ανθρώπων που ζουν σε δομές και ιδιαίτερα στα νησιά ενόψει μάλιστα και του χειμώνα. Άμεση υλοποίηση του προγράμματος επανένωσης οικογενειών και μετεγκατάστασης σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες χωρίς επιπλέον καθυστερήσεις».

 

 

Απεργία πείνας προσφύγων σε Σύνταγμα και Λέσβο

prosfygiko-plaisio

Απεργία πείνας πραγματοποιούν από την Τετάρτη πρωί 14 πρόσφυγες από τη Συρία, το Ιράκ και το Αφγανιστάν, καθώς παρότι εδώ και εννιά μήνες έχει γίνει δεκτό από τη Γερμανία το αίτημά τους για οικογενειακή επανένωση, οι ελληνικές αρχές δεν τους έχουν στείλει ακόμα εκεί. Παράλληλα, κάποιοι πρόσφυγες καταγγέλλουν ότι τους ζητήθηκε από τις αρχές να πληρώσουν οι ίδιοι τα μεταφορικά για τη Γερμανία, αν θέλουν να πάνε γρήγορα. Κατηγορία που ο υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής αρνήθηκε κατά τη συνέντευξη Τύπου. «Οι άνθρωποι έχουν ταλαιπωρηθεί πάρα πολύ. Υπάρχουν περιπτώσεις που τους περιμένουν ασυνόδευτα ανήλικα στη Γερμανία. Υπάρχει κανονισμός ότι μέσα σε έξι μήνες πρέπει να υλοποιείται η οικογενειακή επανένωση και αυτό είναι το μόνο που ζητούν αυτοί οι άνθρωποι», περιγράφει στην «Εποχή» η Μαρία από το City Plaza, που μαζί με άλλες αλληλέγγυες κινήσεις υποστηρίζει τον αγώνα τους. Δυστυχώς, όμως, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Γ. Μουζάλα έχει υπάρξει συμφωνία με τη Γερμανία για επέκταση του χρόνου υλοποίησης μέχρι και 12 μήνες. Οπότε πολύ πιθανόν η ταλαιπωρία τους να συνεχιστεί.
Συνεχίζεται παράλληλα και η απεργία πείνας αφγανών προσφύγων στην πλατεία Σαπφούς στη Λέσβο, που διεκδικούν την αναγνώριση της προσφυγικής τους ιδιότητας, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και το σεβασμό των δικαιωμάτων τους. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν στην ανοιχτή επιστολή που δημοσιοποίησαν: «Εμείς οι πρόσφυγες που δεν έχουμε που αλλού να αποταθούμε, αποδράσαμε από την Μόρια και δεν θα επιστρέψουμε εκεί ή σε οποιοδήποτε άλλο στρατόπεδο στη Λέσβο, γιατί θέλουμε την Ελευθερία μας. Ζητάμε τον αυτονόητο σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπειά μας και ζητάμε να τηρήσετε τους δικούς σας νόμους».

Τζέλα Αλιπράντη