Τα εν Αθήναις και Πειραιεί

Υπεσχημένο το σημείωμα αυτό από την προηγούμενη φορά, που αφήσαμε στη μέση, λόγω χώρου, την παρουσίαση του Φεστιβάλ Αθήνας Επιδαύρου. Να πούμε δυο λόγια σήμερα για όσα πρόκειται να συμβούν εν Αθήναις, και είναι πολλά και ενδιαφέροντα, γι’ αυτό θα χρειαστεί να κάνουμε κάποια επιλογή. Έτσι κι αλλιώς, θα επανερχόμαστε σ’ αυτά όλο το καλοκαίρι.

theatis

Ας ξεκινήσουμε με αυτό που ονομάστηκε «Άνοιγμα στην πόλη». Το Φεστιβάλ χρησιμοποιεί πια πολλούς χώρους, μερικές φορές οι επιλογές είναι εκπλήξεις γιατί δύσκολα θα τους έλεγε κανείς θεατρικούς, το αντίθετο. Κι όταν λέμε «πόλη» δεν εννοούμε μόνο την Αθήνα και τις γειτονιές της, αλλά και τον Πειραιά με τις δικές του γειτονιές και την Ελευσίνα. Αφού το κεντρικό θέμα του Φεστιβάλ είναι «ο μετανάστης, ο πρόσφυγας», πώς θα μπορούσαν να λείπουν τα Προσφυγικά της Νίκαιας ή το Εργοστάσιο Λιπασμάτων της Δραπετσώνας; Οι θεατές δεν παρακολουθούν απλώς παραστάσεις, αλλά γνωρίζουν την πόλη και συμμετέχουν σε δράσεις, από το Πέραμα ως το Φάληρο και την Καστέλλα και από ’κει μέχρι το Λυκαβηττό και την Ομόνοια. Το ενδιαφέρον εδώ είναι οι νέες προσλήψεις του χώρου, οι νέες και πρωτότυπες εκδοχές της πόλης, η έκπληξη της συνάντησης του καθημερινού χώρου με την τέχνη και όλα όσα μπορεί να προκαλέσει αυτή η συνάντηση, τόσο στον θεατή-συμμέτοχο όσο και στον καλλιτέχνη (έμπνευση δημιουργίας και προβληματισμούς από συναντήσεις με το απρόβλεπτο αισθητικά και κοινωνικά).

Άνοιγμα στην πόλη

Οι άξονες που περιλαμβάνει το «Άνοιγμα στην Πόλη» είναι «Πόλη: Μύθος και Ιστορία», «Αθήνα, τόποι μνήμης», «Ποιητικά και Μουσικά Πάθη», «Παραστάσεις εκτός των τειχών», «Πειραιάς – Γεφυρώνοντας τις διαφορετικότητες» και «Πειραιάς – Άνοιγμα στην πόλη». Μετέχουν ομάδες και καλλιτέχνες όπως οι MKultra, η Άννα Τζάκου (με μια περιήγηση στο Λυκαβηττό το ξημέρωμα που θα προσπαθήσει να συνδέσει την πόλη και τις ιστορίες του καθενός), ο Θοδωρής Γκόνης που μαζί με τον Νάσο Βαγενά θα πραγματοποιήσουν μια ποιητική περιήγηση στον Εθνικό Κήπο και μια ιδιαίτερη γνωριμιά με τα αγάλματα που τον κοσμούν, η Μαργαρίτα Αμαραντίδη με ένα ενδιαφέρον ανέβασμα του «Όνειρου Καλοκαιρινής Νύχτας» του Σαίξπηρ, στις 21 Ιουνίου, μέρα του θερινού ηλιοστάσιου…
Αξίζει να σημειώσουμε ιδιαιτέρως μερικές δουλειές με θέμα τους πρόσφυγες:
– την «Πεντηκοστή» του Ντ. Έντγκαρ, που μεταξύ άλλων δείχνει το ρόλο της τέχνης στον κόσμο των αντιπαλοτήτων και την εκμετάλλευσή της από μεγάλα συμφέροντα, σε σκηνοθεσία Αγγελικής Γκιργκινούδη, στην οποία συμμετέχουν στο πλάι των ηθοποιών 15 πρόσφυγες από 13 χώρες, στον Παλιό Ατμοηλεκτρικό Σταθμό της ΔΕΗ στο Νέο Φάληρο.
– «Το ξύπνημα της μνήμης. Παιδιά-πρόσφυγες του ελληνικού Εμφυλίου», που βασίζεται σε ιστορικά ντοκουμέντα και προσωπικές μαρτυρίες από το βιβλίο «Παιδιά του ελληνικού Εμφυλίου. Πρόσφυγες και πολιτική της μνήμης», των Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν και Λόρινγκ Ντάνφορθ, σε σκηνοθεσία Μαρίας Σάββα.
– το «B.ound – Το σκηνικό που φοβάται» της Χριστιάνας Λαμπρινίδη, μια παράσταση που πραγματεύεται το θέμα της ιθαγένειας με την Μάνια Παπαδημητρίου.
– καθώς και το δρώμενο που θα εξελιχτεί σε στάσεις και διαδρομές της αστικής συγκοινωνίας του Πειραιά με θέμα την ανεργία και τη μετανάστευση πάνω σε μονολόγους των Γιάννη Χρυσούλη και Χρήστου Οικονόμου.

Ξένες συμμετοχές

Όχι πολλές, αλλά ενδιαφέρουσες οι ξένες συμμετοχές. Ξεκινάμε με την Μάρτα Γκόρνιτσκα και το «O ύμνος στον έρωτα». Η πολωνή σκηνοθέτρια και τραγουδίστρια, η οποία έχει επινοήσει μια δική της υποκριτική και φωνητική μεθοδολογία με κέντρο τη γυναικεία φωνή, παρουσιάζει το τελευταίο μέρος του τρίπτυχου «(M)other Courage», στο οποίο στηλιτεύει την ευρωπαϊκή υποκρισία απέναντι στις ανθρωπιστικές αξίες, ξεκινώντας από την πατρίδα της. Από το Ιράν η Αφσανέχ Μαχιάν -και δεν έχουμε την ευκαιρία να βλέπουμε θέατρο από τις χώρες της Μέσης Ανατολής- παρουσιάζει το «Από το υπόγειο στην ταράτσα», το οποίο αφηγείται την ιστορία των «Yellow Dogs», ενός αντεργκράουντ ροκ συγκροτήματος από την Τεχεράνη, που αναγκάστηκε να μεταναστεύσει στη Ν. Υόρκη, όπου το ένα από τα μέλη σε μια κρίση δολοφόνησε τους συντρόφους του και αυτοκτόνησε.
Η Λίλο Μπάουρ δραματοποιεί διηγήματα του Ντίνο Μπουζάτι στο «Ένα κορίτσι πέφτει, πέφτει» και τις ίδιες μέρες ο μοναδικός Ρομέο Καστελλούτσι και η SocÌetas Raffaello Sanzio παρουσιάζει το «Democracy in America» από το ομότιτλο έργο του Αλεξίς ντε Τοκβίλ (1805-1859), μια παράσταση για την οποία ο σκηνοθέτης λέει «δεν πρόκειται για πολιτικό προβληματισμό πάνω στη δημοκρατία αλλά πάνω στα όριά της και το τέλος της». Ο ελβετός Μίλο Ράου στην «Αυτοκρατορία» ερευνά την Ευρώπη μέσα από βιογραφίες προσφύγων. Η μουσική είναι της Ελένης Καραΐνδρου. Ο γάλλος Ρενέ Πόλες με το «Σ’ αγαπώ, αλλά επέλεξα την αποδραματοποίηση» ελέγχει φιλοσοφικά την πολιτική και το χρόνο. Ο γάλλος Ζυλιέν Γκοσλέν με το «Si vous pouviez lécher mon cœur», επιχειρεί να ανεβάσει τα «Στοιχειώδη σωματίδια» του Μισέλ Ουελμπέκ στη σκηνή και να συζητήσει την παρακμή της δυτικής κοινωνίας. Ο Ρόμπερτ Γουίλσον μαζί με τον Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ ερευνούν τη ζωή του Νιζίνσκι στο «Γράμμα σε ένα άντρα» και ο Φράντς Κάστορφ με τον «Παίκτη» την ψυχογραφία του τζογαδόρου στο έργο του μεγάλου Ντοστογιέφσκι. Η πιο παράξενη ίσως παράσταση του Φεστιβάλ είναι αυτή που προτείνει ο Χέρμπερτ Φριτς. Ο γερμανός σκηνοθέτης επιχειρεί να φέρει στη σκηνή τη νουβέλα του Ντίτερ Ροτ «Μουρμουρητό». Στις 178 σελίδες του βιβλίου επαναλαμβάνεται μία μόνο λέξη: «Murmel». 14 ηθοποιοί μουρμουρίζουν αδιαλείπτως τη μοναδική λέξη του βιβλίου σε ένα πειραματισμό που οι κριτικές έξωθεν θεωρούν πολύ ενδιαφέροντα.

Έλληνες δημιουργοί

Εκτός από όλους εκείνους που συμμετέχουν στις εκδηλώσεις του Ανοίγματος στην πόλη, θα δούμε δουλειές των Χρήστου Θεοδωρίδη, Σίμωνα Κακάλα, Γιάννη Παρασκευόπουλου, Γεωργίας Μαυραγάνη, των Blitz, των Nova Melancolia και πολλών άλλων, που θα έχουμε την ευκαιρία να παρουσιάσουμε εν καιρώ.

Μαρώ Τριανταφύλλου
maro33@otenet.gr