Το νέο σύστημα πρόσβασης και το νέο Λύκειο

koutroumanos

Του Γιάννη Κουτρουμάνου

Από πολλούς μέσα στον ΣΎΡΙΖΑ, αλλά και μέσα στην κοινωνία και στους εκπαιδευτικούς, έχει διατυπωθεί η άποψη ότι για λόγους αντικειμενικότητας, αξιοκρατίας, και αδιάβλητου, δεν μπορεί να γίνει άμεσα κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων για την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Αφού αυτή η άποψη κυριάρχησε και στο υπουργείο Παιδείας και την κυβέρνηση, παρά τις εξαγγελίες που γίνονταν κάθε τόσο, πραγματικά δεν υπάρχει κανείς λόγος να αλλάξει το εξεταστικό σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, που η δική μας κυβέρνηση ψήφισε πριν μόλις δύο χρόνια. Το εξεταστικό σύστημα σήμερα περιλαμβάνει 4+1 πανελλαδικά εξεταζόμενα μαθήματα, είναι αρκετά ισορροπημένο, απλό στην εφαρμογή του, και δεν συνάντησε αντιδράσεις από την εκπαιδευτική κοινότητα και την κοινωνία. Είναι δεδομένο ότι στην εκπαίδευση, πρέπει να προχωράμε με συναινέσεις. Οι όποιες αλλαγές θέλουν συζήτηση, ανοικτό διάλογο με την κοινωνία, και όχι αποφάσεις που παίρνονται από μικρές ομάδες συμβούλων. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να χτίζονται από τις χαμηλότερες βαθμίδες της εκπαίδευσης και προχωρώντας προς τα πάνω.
Η βαθιά τομή, λοιπόν, θα ήταν η καθιέρωση του εθνικού απολυτηρίου. Φαίνεται, όμως, ότι τα πράγματα δεν είναι ώριμα ακόμη, για να το υλοποιήσει η κυβέρνηση. Μπορούμε, όμως, να προχωρήσουμε και να βαθύνουμε κάποιες αλλαγές στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο (π.χ. η ειδική αγωγή, μια εκπαιδευτική τομή που σε δύσκολους καιρούς υλοποιήθηκε κι εξαπλώθηκε ουσιαστικά, με μεγάλη προσπάθεια από τον προηγούμενο υπουργό παιδείας Νίκο Φίλη).

Μεγαλύτερα προβλήματα απ’ όσα επιλύονται

Το υπουργείο Παιδείας σήμερα, παρά τις σημαντικές αντιρρήσεις που υπήρχαν και υπάρχουν, θέλει να προχωρήσει σε αλλαγή του εξεταστικού. Τα πανελλαδικά εξεταζόμενα μαθήματα μειώνονται από 4+1 σε 3+1, κι αυτό, όπως θα αναλύσουμε παρακάτω, δημιούργησε μεγάλα προβλήματα, γιατί ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες, ιδιαίτερα στην εκπαίδευση.
Να πω προκαταβολικά ότι τα τρία εξεταζόμενα μαθήματα για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν είναι μια θέση που δεσμεύει το κόμμα ή την κυβέρνηση από παλιά, αλλά μόλις τώρα κατατίθεται. Τον Νοέμβριο του 2016 στην εκπαιδευτική ιστοσελίδα alfavita.gr (12 Νοεμβρίου 2016) αναφέρεται: «O κ. Γαβρόγλου, πρόεδρος της επιτροπής μορφωτικών υποθέσεων της Βουλής, επικέντρωσε τη συζήτηση για τις εξετάσεις σε κοινά σημεία προτάσεων που προέκυψαν από Τοδιάλογο προτείνοντας:
• Αναβάθμιση του Λυκείου: εθνικό απολυτήριο με το βαθμό του να λαμβάνεται υπόψη, αλλά να μην είναι καθοριστικός για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο.
• Διαδικασία εξετάσεων σε τέσσερα μαθήματα με τις εξετάσεις να διοργανώνονται από το υπουργείο Παιδείας και όχι από τα ΑΕΙ για διασφάλιση του αδιάβλητου.
• Εισαγωγή στα ΑΕΙ σε σχολές κι όχι σε τμήματα…»
Όταν οι παραπάνω προτάσεις προέκυψαν μετά από διάλογο, όπως αναφέρεται, πού εντοπίζονται στην πρόταση του υπουργείου Παιδείας που κατατέθηκε;

Ακραίες επιλογές, αδικαιολόγητες εκπαιδευτικά

Τα τρία εξεταζόμενα μαθήματα οδηγούν σε ακραίες επιλογές που δεν δικαιολογούνται εκπαιδευτικά. Ο μαθητής θα διδάσκεται στην Γ΄ Λυκείου έξι ώρες για καθένα από τα τρία μαθήματα εμβάθυνσης, δηλαδή 18 ώρες, και έξι ώρες Νεολληνική Γλώσσα, δηλαδή 24 ώρες την εβδομάδα για τέσσερα μαθήματα, από τις 29 ώρες που θα διδάσκεται συνολικά. Στεγνώνουμε το λύκειο από γνώσεις. Οι πολλές επιλογές που υπάρχουν σε μαθήματα δημιουργούν μια ψευδαίσθηση πλουραλισμού. Αν, τελικά, ο μαθητής δεν διδάσκεται τις βασικές επιστήμες στο Λύκειο, τότε αυτό μπορεί να είναι ποιοτικό σχολείο; Είναι το σχολείο που οραματίζεται η αριστερά; Η αριστερά αγκάλιασε από την πρώτη στιγμή τις επιστήμες και ιδιαίτερα τις φυσικές, γιατί απελευθέρωσαν τον άνθρωπο από το σκοταδισμό, τις δεισιδαιμονίες, τη θρησκοληψία και τελικά την εξουσία. Σαν μάθημα γενικής παιδείας, όμως, (δηλαδή να το διδάσκονται υποχρεωτικά όλοι) δεν υπάρχει καμία επιστήμη στη νέα πρόταση! Παραμένουν, όμως, τα Θρησκευτικά ως μοναδικό μάθημα γενικής παιδείας στην Γ΄ Λυκείου μαζί με τη Γλώσσα και τη Γυμναστική. Για να μην πηγαίνουν οι μαθητές φροντιστήριο θα μετατρέψουμε σε φροντιστήριο το ίδιο το σχολείο; Άλλος, όμως, είναι ο ρόλος του σχολείου κι άλλος ο ρόλος του φροντιστηρίου.
Γίνονται συνενώσεις μαθημάτων, π.χ Χημεία-Βιολογία, που δεν έχουν ούτε κάποιο κοινό αντικείμενο ούτε παρόμοια επιστημονική μεθοδολογία. Μάλιστα, η Χημεία κι η Βιολογία από μαθήματα βαρύτητας στις σχολές υγείας, όπως συμβαίνει παγκοσμίως, καταλήγουν να συγχωνεύονται. Η τελευταία ανακοίνωση του υπουργείου δεν απαντάει στην ουσία του θέματος, αλλά σ’ επιμέρους ζητήματα.
Τα 3+1 μαθήματα με τις πολλές επιλογές οδηγούν σε μεγάλο αριθμό συνδυασμών, συνολικά 24! Είναι αδύνατο για οποιοδήποτε σχολείο να τους καλύψει, γιατί χρειάζονται περισσότεροι καθηγητές και περισσότερες αίθουσες διδασκαλίας. Δηλαδή, το σχέδιο είναι πρακτικά ανεφάρμοστο! Ποιός φταίει, όμως, για όλα αυτά; Ποιοι εισηγήθηκαν σχέδια που δεν εφαρμόζονται; Ποιοι βιάστηκαν να τα ανακοινώσουν με τόσες λεπτομέρειες, χωρίς πρώτα να γίνει ένας εσωτερικός διάλογος στο υπουργείο και στο κόμμα; Υπάρχουν ευθύνες.
Επιλογές για το τρίτο μάθημα στο Πολυτεχνείο είναι η Φυσική η Πληροφορική, ή η Χημεία-Βιολογία. Έτσι, το Πολυτεχνείο διασπάται, δηλαδή σπάζουμε τις σχολές σε τμήματα. Επομένως, είναι αδύνατο να έχει κάποιος πρόσβαση σε όλες τις σχολές του Πολυτεχνείου. Απ’ ότι ξέρω σε προηγούμενα νομοσχέδια το ΕΜΠ ήταν αντίθετο στη διάσπασή του.
Είναι ξεκάθαρο ότι οι συντάκτες αυτής της πρότασης ξεκίνησαν από μία αυθαίρετη θέση ότι τα μαθήματα πρέπει να είναι τρία κι άρχισαν να καρατομούν κάποιες επιστήμες, για να βγουν τα τρία μαθήματα και να προτείνουν πράγματα που δεν εφαρμόζονται. Έτσι, όμως, δεν μπορείς να πείσεις ότι αναβαθμίζεις το Λύκειο. Ειλικρινά, δεν το αναβαθμίζεις.

Τα φροντιστήρια και το άγχος παραμένουν

Όσοι υποστηρίζουν τα τρία πανελλαδικά εξεταζόμενα μαθήματα έχουν σαν επιχείρημα ότι έτσι οι μαθητές θα κάνουν λιγότερα φροντιστήρια, γιατί θα εμβαθύνουν περισσότερο στο σχολείο. Όμως, η μείωση των μαθημάτων απλά μεταφέρει μαθητές από το οργανωμένο φροντιστήριο στα ιδιαίτερα μαθήματα κι αυξάνει τις ώρες φροντιστηριακής ενίσχυσης ανά μάθημα. Αυτό, ήδη, έχει συμβεί με τη μείωση των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων από έξι σε τέσσερα, άρα γιατί να μη συμβεί με τη μείωση από τέσσερα σε τρία; Το σίγουρο πάντως είναι ότι τα μαθήματα και δύο να γίνουν, οι μαθητές πάλι θα κάνουν φροντιστήριο για πολλούς λόγους, με σημαντικότερο τον εξής: κάθε γονιός θέλει να προσφέρει στο παιδί του ό,τι καλύτερο μπορεί και κάθε μαθητής νιώθει πιο ασφαλής με μια επιπλέον ενίσχυση.
Όσοι υποστηρίζουν ότι τα τρία Πανελλαδικά εξεταζόμενα μαθήματα μειώνουν το άγχος των μαθητών έχουν άδικο γιατί, οι μαθητές όπως είπαμε παραπάνω έχουν λιγότερες επιλογές σχολών π.χ. τα παιδιά της θεωρητικής δεν έχουν άλλες επιλογές, το Πολυτεχνείο τριχοτομείται κ.α. Στα τρία μαθήματα θα υπάρχει μεγαλύτερο άγχος από τους μαθητές, γιατί αυξάνεται η βαρύτητα κάθε μαθήματος κι ένα μικρό στραβοπάτημα σε ένα μόνο μάθημα θα είναι μοιραίο για τις σχολές υψηλής ζήτησης. Η Έκθεση θα είναι πλέον ο καθοριστικότερος παράγοντας για την εισαγωγή στην Ιατρική και το Πολυτεχνείο!

Απορρύθμιση του συστήματος

Η πρόταση αυτή θα έχει μεγάλες δυσκολίες να λειτουργήσει, γιατί απορρρυθμίζεται το συστήμα, ιδιαίτερα σε μικρότερα σχολεία. Έτσι οι αντιδράσεις θα είναι πολλές από καθηγητές και μαθητές και φυσικά την αντιπολίτευση. Δεν πρόκειται να μας δώσει κανείς τον πολιτικό χρόνο που θέλουμε μέχρι να βρεθούν οι ισορροπίες, και το πολιτικό κόστος θα είναι μεγάλο, γιατί ο χώρος της παιδείας είναι πολύ ευαίσθητος. Η πρόταση, λοιπόν, είναι μη εφαρμόσιμη στο ελληνικό Λύκειο, και μην ακούμε άλλο για επιτυχείς προσομοιώσεις γιατί δείχνουν την επιπολαιότητα αυτών που τα λένε. Τέλος να μην ξεχνάμε αυτό που έλεγε ο Γκράμσι «η υποτίμηση του αντιπάλου είναι δείγμα της δικής σου αδυναμίας».
Ας περιμένουμε πρωτοβουλίες…

* Ο Γιάννης Κουτρουμάνος είναι εκπαιδευτικός, μέλος του ΣΥΡΙΖΑ.