Το φυσιολογικό κράτος, οι μητέρες-πατρίδες και το ιδεολόγημα του νεοδιχοτομισμού

 

Του Νίκου Τριμικλινιώτη

Σε συνέντευξη τύπου, με τον Έλληνα ομόλογό του Ν. Κοτζιά, ο υπουργός Εξωτερικών Ι. Κασουλίδης ανέφερε:  «Η Κύπρος έχει το δικαίωμα να είναι ένα φυσιολογικό κράτος». Ο δε Κοτζιάς απαντά: «Διότι είναι δύο λαοί που έχουν κοινές αξίες, κοινές αρχές, μεγάλη κοινή ιστορία και πολιτισμό χιλιάδων ετών». Σε αυτό λοιπόν αφήγημα συνεννοήθηκαν οι Αναστασιάδης-Κοτζιάς.

Εδώ όμως υπάρχει το άκρο άωτο της αντίφασης. Πρώτο, έχουμε δύο υπουργούς εξωτερικών που επαναλαμβάνουν το κεντρικό ιδεολογικό αφήγημα ότι θέλουν να μετατρέψουν τη Κύπρος σε «κανονικό ή φυσιολογικό κράτος», οι οποίο όμως υπηρετούν τις πιο ανορθολογικές πολιτικές και δύο κράτη που ποτέ δεν υπήρξαν οτιδήποτε που προσομοιάζει το «κανονικό κράτος» με οποιοδήποτε ορισμό. Δεύτερο, η απάντηση του Κοτζιά καταδεικνύει τη σχέση της Ελλάδας- Κυπριακής Δημοκρατίας ως σχέση «μητέρα πατρίδας» με «θυγατέρα», τη στιγμή μάλιστα που έκανε παντιέρα ότι δεν νοείται σε κανονικό κράτος να έχει «εγγυήτριες δυνάμεις». Προφανώς αυτό αφορά μόνο στην Τουρκία κι όχι στην Ελλάδα;

Θυμάμαι την απάντηση που έδωσε σε συνέντευξη μου – ως διδακτορικός φοιτητής- από τον τότε κυβερνητικό εκπρόσωπο, νυν υπουργό εξωτερικών, κ. Κασουλίδη: «Οι σχέσεις Ελλάδας-Κύπρου είναι στοργικές!» Πως είναι δυνατό ο κυβερνητικός εκπρόσωπος ενός ανεξάρτητου κράτους σε ένα κοινωνικό επιστήμονα να μιλά για «στοργικές σχέσεις» ανάμεσα σε σύγχρονα κράτη; Το ίδιο δεν κάνει και απέναντι ο Τσαβούσογλου; Ενώ μιλούν λοιπόν για «κανονικά κράτη», ουσιαστικά και έμπρακτα και μέσα από το διαχωρισμό και την αποτυχία εμπεδώνουν την κανονικοποίηση της διχοτόμησης.

Παρατηρούμε λοιπόν μέσα από τη ιδιαίτερα  στρεβλή και υστερική «συζήτηση» κατά τη διάρκεια και μετά τη κατάρρευση των συνομιλιών στο Γκραν Μοντάνα να αναδεικνύεται ένα βασικό επιχείρημα  στο οποίο επενδύουν οι θιασώτες της υφιστάμενης διχοτομικής πραγματικότητας που οπωσδήποτε δε θέλουν τη λύση στις παραμέτρους με μετεξέλιξη σε διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία.  Λένε ότι  η ε/κ πλευρά θέλει το αυτονόητο, ένα φυσιολογικό κράτος, γι’ αυτό και δε δεχόμαστε την «όποια λύση». Το ίδιο επιχείρημα το κοπανάνε πρωί βράδι. Τώρα για το αν νομιμοποιείται ο Κοτζιάς να μιλά περί «φυσιολογικού» κράτους, όταν στη χώρα που κυβερνά δεν έχει όχι μόνο Αμερικανούς/Νατοϊκούς στρατιώτες να σταθμεύουν αλλά να επιβάλλουν τα πιο αντιδημοκρατικά μνημόνια είναι ζήτημα.

Η έννοια του φυσιολογικού ή κανονικού κράτους πρέπει να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα κι όχι να λειτουργεί σαν ιδεολογικό προπέτασμα καπνού για ένα εθνικιστικό πλειοψηφισμό που θα καταλάβει το έδαφος που «χάσαμε». Τί είναι όμως «κανονικό» κράτος; Σε ποια χώρα λειτουργεί τέτοιο πράγμα: Πουθενά! Κι αυτό γιατί απλά δεν υπάρχει ως τέτοιο. Αποτελεί μια ιδεαλιστική αντίληψη σε ένα ιδεολόγημα σ’ ένα κανονιστικό πλαίσιο στο πως πρέπει να είναι κράτος. Ο κοινωνιολόγος Μαξ Βέμπερ μίλησε για «ιδεοτύπους» ή «ιδεατούς τύπους» που προσομοιάζουν σε ένα αφαιρετικό πλαίσιο κάποιους πραγματικούς τύπους ή είδη κρατών. Η Γερμανία, μια ισχυρή χώρα με αποτελεσματικό κράτος ποτέ δεν  ήταν ένα «κανονικό κράτος». Αποτελεί  δε ίσως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα «κατάστασης εξαίρεσης», τόσο η Βαϊμάρη με το πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, όσο το καθεστώς τεσσάρων ζωνών που επέβαλαν οι νικητές του Δεύτερου παγκόσμιου στη χώρα. Παρά την ενοποίηση της Γερμανίας η ιστορία του Ναζισμού και του «από-ναζισμού» και  η διαίρεση της κοινωνίας είναι έντονα αισθητή.

Το κράτος λοιπόν είναι ιστορικό κατασκεύασμα με δομή, ιστορία και συνθήκες στις οποίες λειτουργεί. Ασφαλώς υπάρχουν πρότυπα δημοκρατικών κρατών και σε αυτά υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι διαμοιρασμού των εξουσιών, άλλα αποκεντρωμένα άλλα πιο συγκεντρωτικά, οργανώνονται με διαφορετικούς τρόπους και έχουν πολλές μορφές που εξελίσσονται, συνενώνονται  ή διασπώνται.

Το ζήτημα είναι πως από την παρούσα κατάσταση, όπου έχουμε ένα διαιρεμένο και στρεβλό κράτος, ένα καθεστώς εξαίρεσης, θα μεταβούμε στο κανονικό κράτος μόνο μαζί με τους τ/κ  θα διαμορφώσουμε. Αν δεν θέλουν οι ε/κ να σκεφτούν χωριστά από τους τ/κ, τότε το «κανονικό» απλά οδηγεί στη διαιώνιση του διχοτομικού στάτους κβο. Θα συνεχίσει λοιπόν η διχοτομημένη «ελληνοποιημένη» Κυπριακή Δημοκρατία (για όσο έδαφος ελέγχει η ΚΔ) με πολίτες Ε/Κ ως πλειοψηφία και τους τ/κ που είναι πολίτες ως μειονότητα (χωρίς ουσιαστικά κοινοτικά δικαιώματα) κι όσους έχουν πολιτογραφήσει. Ωστόσο το μόρφωμα στο βορρά θα πάρει χωριστό δρόμο και μορφή – δηλ.  περαιτέρω ενσωμάτωση στη Τουρκία και σταδιακή εξάλειψη των τ/κ ή/και Ταϊβανοποίηση, δηλαδή σταδιακή αναγνώριση της χωριστής οντότητας.

Η ντε φάκτο μη συναινετική διχοτόμηση, ειδικά σε σχέση με την εξόρυξη και δεδομένων των δραματικών μεταβολών στη περιοχή μας εγκυμονεί τεράστιους κινδύνους. Αυτό θα ζήσουμε μετά την κατάρρευση μετά την «περίοδο χάριτος» που δόθηκε από τον ΟΗΕ στα δύο μέρη για περίσκεψη – διότι είναι κυπριακής ιδιοκτησίας η διαδικασία. Θα αναμένουμε νέα τετελεσμένα σε σχέση με την ΑΟΖ, τη πληθυσμούς ή/και άλλες εξελίξεις στα κατεχόμενα  στα κατεχόμενα.

Κανένας σοβαρός αναλυτής δε πιστεύει, ούτε και οι πιο πολλοί τ/κ εμπιστεύονται τη Τουρκία κατέχει το βόρειο τμήμα της χώρας γιατί πραγματικά ενδιαφέρονται για τους τ/κ.  Το πρόβλημα είναι εξακολουθούν να μας φοβούνται περισσότερο εμάς από την Τουρκία. Εδώ είναι το αφήγημα Αναστασιάδη/Κοτζιά περί «κανονικού κράτους καταρρέει». Έχουμε μια στρεβλή/νοσηρή κατάσταση που έχει ιστορία ακόμα και πριν από την εισβολή – προηγήθηκε εθνοτική σύγκρουση όταν θέλησαν μονομερώς οι ε/κ εθνικιστές να αλλάξουν το σύνταγμα, αλλά κυρίως είχαμε πραξικόπημα από χούντα-ΕΟΚΑ Β‘ με σκοπό την «Ένωση».

«Θεραπεία» της υφιστάμενης χρειάζεται σημαίνει ότι με τη λύση-επανένωση σε ομοσπονδιακή βάση, η μετάβαση από τα καθεστώτα εξαίρεσης και διαίρεσης στο κανονικό θα είναι αποτέλεσμα μιας διεργασίας αποκατάστασης των σχέσεων ε/κ και τ/κ.