Φαρμακευτική Δαπάνη: Αναγκαία η άμεση δημιουργία μηχανισμού αξιολόγησης

ÖÜñìáêá óå ñÜöéá öáñìáêåßïõ ôçò ÁèÞíáò , ÐÝìðôç 19 Áõãïýóôïõ 2010. ÁÐÅ-ÌÐÅ/ÁÐÅ-ÌÐÅ/ÏÑÅÓÔÇÓ ÐÁÍÁÃÉÙÔÏÕ

«Για πρώτη φορά δημιουργήθηκε, επιτέλους, επιτροπή για την παρακολούθηση της φαρμακευτικής δαπάνης, όπου μετέχουν όλοι οι αρμόδιοι φορείς και συζητούν για θέματα που θα έπρεπε να είχαν λυθεί εδώ και 30 χρόνια στην Ελλάδα. Ταυτόχρονα, είναι θετικό στοιχείο ότι μ’ αυτό τον τρόπο το υπουργείο Υγείας θα ακούει και θα λαμβάνει υπόψιν του και τις άλλες απόψεις, ώστε να υπάρχει σύμπνοια», σημειώνει στην «Εποχή» ο Δημήτρης Πανταζής, διευθύνων σύμβουλος του Ινστιτούτου Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας και μέλος της εν λόγω επιτροπής.

Επικείμενες μεταρρυθμίσεις

Σε συνδυασμό με τη νέα διαπραγματευτική επιτροπή του ΕΟΠΥΥ, ο διευθύνων σύμβουλος πιστεύει ότι θα οδηγήσουν σε πολύ σημαντικές μεταρρυθμίσεις στον χώρο της υγείας. Πρώτο δείγμα αυτών αποτελεί η συμφωνία που υπεγράφη πριν από λίγο διάστημα μεταξύ του ΕΟΠΥΥ και των φαρμακευτικών εταιρειών και αφορά τα καινοτόμα φάρμακα για την καταπολέμηση της ηπατίτιδας C. Αποτέλεσμα της συμφωνίας είναι η πρόσβαση επιπλέον 5.400 ασθενών σε νέες θεραπείες που αποζημιώνονται από τον ΕΟΠΥΥ, δηλαδή περίπου ο πενταπλάσιος αριθμός σε σχέση με σήμερα. Αυτό δεν μπορούσε να συμβεί πριν που οι τιμές ήταν αυθαίρετες στη φαρμακευτική αγορά, ενώ σειρά στη διαπραγμάτευση θα λάβουν και άλλα φάρμακα χρόνιων ασθενειών.
Η δεύτερη μεταρρύθμιση που αναμένεται, είναι η δημιουργία επιτροπής αξιολόγησης των συστημάτων ιατρικής τεχνολογίας. Διαδικασία που βρίσκεται στο τελευταίο στάδιο, με το σχέδιο νόμου να είναι σχεδόν έτοιμο και να απομένει η σχετική συζήτηση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και η ψήφισή του στη Βουλή, μάλλον από Σεπτέμβρη. «Η επιτροπή αυτή θα είναι συμβουλευτική και εκπαιδευτική προς τους φορείς και τα ταμεία για την αποζημίωση των φαρμάκων βάσει επιστημονικών στοιχείων. Δηλαδή θα διερευνά το πραγματικό όφελος που προσθέτει ένα νέο φάρμακο σε σχέση με το κόστος του. Όταν ένα νέο φάρμακο ζητά μια πολύ μεγαλύτερη τιμή σε σχέση με τα παλαιότερα για μία ασθένεια, θα πρέπει να αποδεικνύει ότι αυτή η τιμή αφορά ένα μεγάλο όφελος για τον ασθενή, όπως πλήρη ίαση ή λιγότερα επεισόδια κτλ», εξηγεί ο Δημήτρης Πανταζής για τη λειτουργία του νέου μηχανισμού αξιολόγησης, ο οποίος αποτελεί και χρόνιο αίτημα της ιατρικής κοινότητας, αλλά και των ασθενών.
Μέχρι τη δημιουργία του, με το νόμο 4472, που ψηφίστηκε το Μάιο, ορίστηκαν, για πρώτη φορά, κριτήρια για τη θετική λίστα κυκλοφορίας και αποζημίωσης από τον ΕΟΠΥΥ νέων φαρμάκων. Γεγονός, όμως, που έχει προκαλέσει αρνητικές αντιδράσεις σε μερίδα γιατρών και ασθενών, κυρίως όσον αφορά τα φάρμακα καταπολέμησης του καρκίνου, καθώς κρίνεται πως «θα σημαίνει την καθυστέρηση της κυκλοφορίας τους στην Ελλάδα για περίπου 2 χρόνια σε σχέση με την ΕΕ», σύμφωνα με τον Αναστάσιο Μπούτη, μέλος του ΔΣ της Εταιρείας Ογκολόγων-Παθολόγων Ελλάδας. Και αυτό επειδή τα κριτήρια προβλέπουν πως για να είναι ένα νέο φάρμακο στη θετική λίστα, θα πρέπει πρώτα να έχει κυκλοφορήσει σε τουλάχιστον 9 ευρωπαϊκές χώρες, να αποζημιώνεται σε 6 από αυτές, εκ των οποίων οι 3 να έχουν μηχανισμό αξιολόγησης φαρμάκων, ο οποίος θα έχει εγκρίνει το νέο φάρμακο.

Αντιδράσεις για τα νέα κριτήρια

Στο ίδιο μήκος κύματος και η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου, που αντιπροσωπεύει 27 οργανώσεις καρκινοπαθών, ζητά την εξαίρεση των ογκολογικών φαρμάκων απ’ αυτά τα κριτήρια. «Βάσει αυτών, 7 νέα φάρμακα για τον καρκίνο που αναμένεται να εγκριθούν από τον EMA (η ευρωπαϊκή επιτροπή φαρμάκου), θα έρθουν στην Ελλάδα μετά από 3 χρόνια», σημειώνει ο Γιώργος Καπετανάκης, γραμματέας της ομοσπονδίας.
Από την Επιτροπή για τη φαρμακευτική δαπάνη κρίνεται, όμως, πως δεν είναι ένα κακό μέτρο, εφόσον μάλιστα είναι προσωρινό, καθώς «ο EMA εγκρίνει απλώς ότι το νέο φάρμακο είναι ασφαλές, δεν ελέγχει τίποτα άλλο, όπως αν το κόστος του σε σχέση με το όφελός του για τον ασθενή είναι το αποδεκτό, αν προσθέτει κάτι σε σχέση με τα υπάρχοντα φάρμακα κτλ. Άρα για ποιο λόγο να τρέχουμε να παίρνουμε κάθε νέο φάρμακο που μπορεί να μην είναι καλό;».
Ακόμα μεγαλύτερη ένταση προκλήθηκε τις περασμένες εβδομάδες γύρω από το ζήτημα των νέων κριτηρίων, όταν διεκόπη η αποζημίωση από τον ΕΟΠΥΥ ενός νέου φαρμάκου, οδηγώντας σε ρεπορτάζ που τρομοκράτησαν τους καρκινοπαθείς για το μέλλον τους, καθώς δημιουργούσαν την εντύπωση της γενικής περικοπής φαρμάκων για την καταπολέμηση του καρκίνου.
Τελικά, πρόκειται για ένα συγκεκριμένο φάρμακο για την καταπολέμηση του καρκίνου του μαστού, το Imbrance, το οποίο δεν πληροί τις νέες προϋποθέσεις και γι’ αυτό αρχικά δεν δόθηκε από τα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ σε ασθενείς που ήδη το λάμβαναν. «Αυτή η κατάσταση δημιούργησε σοβαρό πρόβλημα, γιατί δεν είναι καλό να κόβεις απότομα τέτοιου είδους θεραπείες, δεν πρόκειται για ασπιρίνη. Από το υπουργείο δόθηκε λύση, ώστε όσοι το λαμβάνουν ήδη, να συνεχίσουν τη θεραπεία, αλλά δεν θα υπάρξουν νέοι δικαιούχοι του φαρμάκου, που είναι σαν να δημιουργούνται ασθενείς δύο ταχυτήτων», σημειώνεται από τον Γιώργο Καπετανάκη, συμπληρώνοντας πως τα κριτήρια είναι καθαρά δημοσιονομικά και όχι ιατρικά.
«Για το συγκεκριμένο φάρμακο η πανκαναδική επιτροπή αξιολόγησης ογκολογικών φαρμάκων αποφάνθηκε ότι έχει μέτριο κλινικό αποτέλεσμα και αυτό μόνο σε συνδυασμό με ένα άλλο φάρμακο, τη λιτροζόλη. Μόνο του δεν έχει ικανοποιητικό κλινικό αποτέλεσμα, οπότε το κόστος του κρίνεται αναποτελεσματικό και για αυτό απορρίφθηκε από τον Καναδά, τη χώρα με τη δεύτερη μεγαλύτερη φαρμακευτική δαπάνη», εξηγεί από την άλλη πλευρά ο Δημήτρης Πανταζής.
Παρόλα αυτά, τα νέα κριτήρια θεωρούνται, τόσο από την ομοσπονδία καρκινοπαθών όσο και από την εταιρεία των ογκολόγων, οριζόντια μέτρα που δεν συνυπολογίζουν την πραγματική ωφέλεια των φαρμάκων σε σχέση με το κόστος τους, και καλούν για τη δημιουργία ενός εθνικού σχεδίου δράσης για την καταπολέμηση του καρκίνου, τη δημιουργία εθνικού αρχείου νεοπλασιών και τη δημιουργία επιτροπής αξιολόγησης ιατρικής τεχνολογίας. Μέχρι την υλοποίηση αυτών, που αποτελούν και τους στόχους της Επιτροπής για τη φαρμακευτική δαπάνη, αντιπροτείνεται από την εταιρεία Ογκολόγων ως προσωρινό μέτρο «να χρησιμοποιηθεί το σύστημα αξιολόγησης φαρμάκων που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση Ογκολόγων-Παθολόγων που κατηγοριοποιεί τα καινούργια φάρμακα σε πέντε κατηγορίες και συνυπολογίζει τις παραμέτρους της καινοτομίας, της αποτελεσματικότητας, του δείκτη κόστους-οφέλους κοκ».
Ακόμα, όμως, και αν αυτή η διαφωνία για τα νέα φάρμακα που αποζημιώνονται από τον ΕΟΠΥΥ λυθεί σχετικά γρήγορα με τη δημιουργία της επιτροπής αξιολόγησης ιατρικής τεχνολογίας, απομένει να εξευρεθούν λύσεις και για τη φαρμακευτική δαπάνη των νοσοκομείων, ώστε μέσω διαπραγμάτευσης να επιτευχθούν χαμηλότερες τιμές και εκεί, και να είναι δυνατή η εξυπηρέτηση ακόμα περισσότερων ασθενών, γεγονός που ακόμα δεν έχει προχωρήσει.

Τζέλα Αλιπράντη