Μουσικές Προτάσεις

Επιμέλεια: Λιάνα Μαλανδρενιώτη
lianam@otenet.gr

Νοσφεράτου,  μια συμφωνία τρόμου

Την έχουν χαρακτηρίσει ως την πρώτη, πολυεπίπεδα πρωτοποριακή, ταινία τρόμου στην ιστορία του σινεμά. Την ίδια στιγμή, ουδείς αμφισβητεί πως πρόκειται για αξεπέραστο δείγμα βωβού γερμανικού εξπρεσιονισμού. Η μάχη του καλού και του κακού, μελαγχολικές εικόνες, ο εφιαλτικός βρικόλακας, ερεβώδης ρομαντισμός και υποβλητική σκοτεινή ατμόσφαιρα, χαρακτηρίζουν το «Νοσφεράτου, μια συμφωνία τρόμου» που υπογράφει σκηνοθετικά το 1922 ο βιρτουόζος της κινούμενης εικόνας Φρίντριχ Μουρνάου. Το «Νοσφεράτου» είναι έργο αναφοράς στην κινηματογραφική ιστορία, έχοντας καταχωρηθεί ως κλασικό θρίλερ. Βασισμένος στο μυθιστόρημα «Dracula» του Μπραμ Στόκερ, ο Χένρικ Γκαλίν έγραψε το σενάριο για το σκοτεινό μεσοπολεμικό δράμα του Φρίντριχ Μουρνάου.
Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών σε συνεργασία με το European Film Philarmonic Institute θα αποδώσει ζωντανά τη μουσική επένδυση που συνέθεσε για την ταινία ο έμπειρος στο χειρισμό του απόκοσμου φόβου Τζέιμς Μπέρναρντ, με παράλληλη προβολή του φιλμ. Την ορχήστρα διευθύνει ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών Στέφανος Τσιαλής, σε μια βραδιά που υπόσχεται γενναιόδωρο σασπένς για πιστούς και μη σινεφίλ.
Την Κυριακή 21 Ιανουαρίου, στις 7.30μμ, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη. Τιμές εισιτηρίων: από 10 έως 30 ευρώ, 5 ευρώ (εκπτωτικό).

Detritus, νέα μουσική με παλιά μέσα

Μαγνητόφωνα, πικάπ, γραμμόφωνα, cd και walkman παίρνουν ξανά ζωή. Μια ματιά στις παρυφές της sound art και της ηλεκτροακουστικής σύνθεσης, με συναυλίες, εγκαταστάσεις και συζητήσεις που εξερευνούν τις απρόσμενες ηχητικές δυνατότητες των ξεπερασμένων τεχνολογιών και τη διαχρονική σχέση μας με εφήμερα μέσα καταγραφής και ακρόασης των ήχων. Μουσική φτιαγμένη από τις ατέλειες και τους ανεπιθύμητους θορύβους παλιών συσκευών.
To Detritus έχει σκοπό να αναδείξει αυτή την πολύμορφη αισθητική και το εννοιολογικό της πλαίσιο, τα οποία εδραιώθηκαν σταδιακά κατά τη διάρκεια του περασμένου αιώνα, διαγράφοντας μια παράλληλη πορεία δίπλα σε αυτήν των διαρκώς εξελισσόμενων τεχνολογικών μέσων επικοινωνίας και καταγραφής. Παρουσιάζει συναυλίες, εγκαταστάσεις και ομιλίες που θα καταστήσουν ορατές αυτές τις καλλιτεχνικές ανησυχίες και διαδικασίες, προβάλλοντας το έργο δημιουργών με σημαντική συνεισφορά στο εν λόγω πεδίο.
Την Παρασκευή 26 Ιανουαρίου, στις 9μμ, Σάντρα Μπος «Acoustic appraiser» (30΄) ηχητική περφόρμανς. Η Σάντρα Μπος είναι συνθέτρια και καλλιτέχνης ήχου, που έχει ως βάση της την Κοπεγχάγη. Στο έργο της συνδυάζονται στοιχεία ηλεκτρονικής μουσικής, κλασικής μουσικής και ηχητικής τέχνης, τα οποία παράγονται από εξαιρετικά ετερόκλητες πηγές, όπως παλιές γεννήτριες τόνων, ακοόμετρα και εκκλησιαστικά όργανα.
Στις 10μμ, Τζιοβάνι Λαμί (40΄) ηχητική περφόρμανς. Ο Τζιοβάνι Λαμί, γεννημένος στη Ραβένα της Ιταλίας το 1978, είναι καλλιτέχνης ήχου και μουσικός που ασχολείται με τον ήχο στο όριο μεταξύ ακουστικής οικολογίας και σύνθεσης ηχοτοπίων.
Στις 11μμ, Μαρκ Μπαρόν (40΄) ηχητική περφόρμανς. Ο Μαρκ Μπαρόν, που γεννήθηκε το 1981 στη Γαλλία, ζει και συνθέτει μουσική στο Παρίσι.
Το Σάββατο 27 Ιανουαρίου, στις 5μμ, John Cage’s 33 1/3 (210΄). Μια συμμετοχική ηχητική εγκατάσταση όπου 8 πικάπ και 300 δίσκοι τοποθετούνται σε ένα μεγάλο δωμάτιο χωρίς καρέκλες. Το κοινό καλείται να χρησιμοποιήσει τα πικάπ, να μιξάρει αυθαίρετα τους δίσκους και να προκαλέσει απρόβλεπτα ηχητικά συμβάντα.
Στις 9μμ, Γκράχαμ Λάμπκιν (45΄) ηχητική περφόρμανς. Ο Γκράχαμ Λάμπκιν είναι διεπιστημονικός καλλιτέχνης, που ζει και εργάζεται στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης. Έγινε για πρώτη φορά γνωστός στις αρχές της δεκαετίας του 1990, με το μουσικό συγκρότημα The Shadow Ring.
Στις 10μμ, Ολίβια Μπλοκ «Dissolution» (45΄) ηχητική περφόρμανς. Η Ολίβια Μπλοκ είναι συνθέτρια και καλλιτέχνης νέων μέσων, που έχει ως βάση της το Σικάγο.
Την Κυριακή 28 Ιανουαρίου, στις 6μμ, Πάνος Χαραλάμπους & Παναγιώτης Πανόπουλος «Ένας αετός καθότανε…» (30-35΄) περφόρμανς. Ο Πάνος Χαραλάμπους είναι εικαστικός καλλιτέχνης και πρύτανης της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών. Ο Παναγιώτης Πανόπουλος είναι επίκουρος καθηγητής Ανθρωπολογίας της Μουσικής και του Χώρου, στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου.
Στις 7μμ, Παναγιώτης Πανόπουλος, Στίβεν Κόρνφορντ, Ολίβια Μπλοκ και Γκράχαμ Λάμπκιν (100΄), συζήτηση. Συντονισμός: Γιάννης Κοτσώνης.
Στις 9μμ, Ρόμπερτ Μίλις «Indian Talking Machine» (90΄), παρουσίαση & συζήτηση. Ο Ρόμπερτ Μίλις είναι ιδρυτικό μέλος των Climax Golden Twins και των AFCGT, ενώ συνεργάζεται συχνά με την ανεξάρτητη δισκογραφική εταιρεία Sublime Frequencies του Alan Bishop.
Παρασκευή 26 Ιανουαρίου – Σάββατο 3 Φεβρουαρίου, 9πμ – 9μμ, στο Φουαγιέ του 5ου ορόφου, Στίβεν Κόρνφορντ «Constant Linear Velocity», ηχητική εγκατάσταση. Ο Στίβεν Κόρνφορντ είναι καλλιτέχνης νέων μέσων και πειραματικός μουσικός, ο οποίος μετατρέπει ηλεκτρονικές συσκευές του εμπορίου σε μηχανές έκφρασης και αναστοχασμού, για να ασκήσει κριτική στις ιδεολογίες που εκφράζονται μέσα από αυτές.
Είσοδος ελεύθερη, με σειρά προτεραιότητας. Λόγω περιορισμένης χωρητικότητας, θα τηρηθεί αυστηρή σειρά. Οι συζητήσεις θα πραγματοποιηθoύν στα αγγλικά, χωρίς διερμηνεία στα ελληνικά.

 

«Τόσκα»
του Τζάκομο Πουτσίνι

 

Η Τόσκα είναι το κατ’ εξοχήν έργο του Πουτσίνι που ευθυγραμμίζεται στα ιδεώδη του βερισμού -του Ιταλικού κινήματος του νατουραλισμού. Για τον Πουτσίνι ο ρεαλισμός έγκειται στην αγριότητα των καταστάσεων και των εντάσεων ανάμεσα στους πρωταγωνιστές και αποδίδεται από τη μουσική με τρόπο άμεσο, χωρίς αφύσικες ωραιοποιήσεις. Η επιθυμία του συνθέτη ήταν, το έργο να μην θυμίζει καθόλου όπερα. Για να το επιτύχει αυτό προχώρησε σε σοβαρές επεμβάσεις στο κείμενο.
Η παραγωγή αυτή της ΕΛΣ πρωτοπαρουσιάστηκε το 2007, μετά από πρόσκληση του τότε καλλιτεχνικού διευθυντή της ΕΛΣ Στέφανου Λαζαρίδη, στον Νίκο Σ. Πετρόπουλο, ο οποίος μετέφερε τη δράση του έργου στην περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στη Ρώμη. Η παράσταση υπογραμμίζει το στοιχείο της βίας και του σαδισμού, ενώ επιτρέπει στα ακραία συναισθήματα να εκφραστούν με ακόμα μεγαλύτερη ένταση.
Ο Στέφανος Λαζαρίδης σημείωνε για την παραγωγή: «Η μετατόπιση του ιστορικού πλαισίου δεν επηρεάζει το βασικό θέμα της όπερας, που αφορά τα συναισθήματα και τις επιθυμίες των τριών βασικών χαρακτήρων. Φιλοδοξεί όμως να φέρει στο νου εικόνες πολύ πιο οικείες σε όλους μας, από συνθήκες που οι παλιότεροι έχουν ζήσει και οι νεότεροι έχουν ακούσει από αφηγήσεις και δει μέσα από ντοκιμαντέρ και τον κινηματογράφο. Συνθήκες οριακές, που αποτελούν τη βάση για τις συγκρούσεις που πραγματεύεται η όπερα του Πουτσίνι».
Ο σκηνοθέτης Νίκος Σ. Πετρόπουλος αναφέρει: Το Φεβρουάριο του 1944, σε μια Ρώμη παρωδία ανοχύρωτης πόλης, γεμάτη πρόσφυγες, κατασκόπους, διπλούς πράκτορες, πληροφοριοδότες, συνεργάτες Γερμανών, δωσίλογους, βασανιστές, φυγάδες, μέσα στον πάταγο των συμμαχικών βομβαρδισμών, στη συνεχή μετακίνηση, των γερμανικών στρατευμάτων και στο γενικό πανικό, η Τόσκα βρίσκει έναν ιδανικό ιστό για να μας οδηγήσει σε ένα ρεαλιστικό ιστορικό δράμα του 20ού αιώνα.
Στον ρόλο του τίτλου, η σπουδαία υψίφωνος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Τσέλια Κοστέα, η οποία πρόσφατα τον ερμήνευσε με ιδιαίτερη επιτυχία σε Γαλλία και Γερμανία. Στο ρόλο του Σκάρπια κάνει το ντεμπούτο του ο διακεκριμένος Έλληνας βαρύτονος της ΕΛΣ, Δημήτρης Τηλιακός, ο οποίος μετά τη μεγάλη επιτυχία της πολυβραβευμένης ηχογράφησης του Ντον Τζοβάνι με τον Θόδωρο Κουρετζή και ύστερα από τις ιδιαιτέρως επιτυχημένες εμφανίσεις σε Παρίσι, Μόσχα, Βαρκελώνη, Βρυξέλλες, Ζυρίχη, Περμ, Νέα Υόρκη κ.α. επιστρέφει στην ΕΛΣ. Τον Μάριο Καβαραντόσι θα ερμηνεύσει στην πρώτη διανομή ο διακεκριμένος Τσέχος τενόρος Πάβελ Τσέρνοχ. Στη δεύτερη διανομή, τον Καβαραντόσι ερμηνεύει ο διακεκριμένος τενόρος της ΕΛΣ, Δημήτρης Πακσόγλου. Στο ρόλο του Αντζελότι ο Τάσος Αποστόλου. Την παραγωγή διευθύνει ο αρχιμουσικός της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Λουκάς Καρυτινός. Την ευθύνη της προετοιμασία της Χορωδίας της ΕΛΣ έχει ο Αγαθάγγελος Γεωργακάτος και της Παιδικής Χορωδίας της ΕΛΣ η Κωνσταντίνα Πιτσιάκου.
Στις 26, 28, 31 Ιανουαρίου & 4, 6, 9 Φεβρουαρίου, στις 8μμ, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, αίθουσα Σταύρος Νιάρχος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Τιμές εισιτηρίων: από 15 έως 60 ευρώ, (φοιτητικό, παιδικό) 12 ευρώ, (περιορισμένης ορατότητας) 10 ευρώ.