«Αγαπάμε τον Κόρμπιν αλλά μισούμε το Μπρέξιτ»

Το σύνθημα που αντικατοπτρίζει τη διάθεση στο συνέδριο των Εργατικών

prentouli

Της Μαρίνας Πρεντουλή

Η ομιλία του Κορμπιν που έκλεισε το ετήσιο συνέδριο του Εργατικού κόμματος στο Λίβερπουλ ήταν μια λίστα όλων όσων θα επιθυμούσε ένας αριστερός: από την αναγνώριση του Παλαιστινιακού κράτους στην κοινωνική περίθαλψη, από την καταδίκη της προπαγάνδας των μεσών μαζικής ενημέρωσης στην καταδίκη της λιτότητας. Η ηγεσία του Κορμπιν μέσα στο κόμμα έχει πια εδραιωθεί, η αγάπη των μελών στο πρόσωπο του δεν έχει μειωθεί και ο ίδιος φαίνεται έτοιμος για να αναλάβει την εξουσία.
Μετά τις κατηγορίες περί αντισιμιτισμού, που απασχόλησαν τόσο το κόμμα όσο και τα μιντια όλο το καλοκαίρι, το κόμμα μοιάζει πια ενωμένο. Όμως, κάτω από την επιφάνεια, μια σημαντική διαχωριστική γραμμή παραμένει μεταξύ όσων επιθυμούν την παραμονή στην ΕΕ και όσων τάσσονται υπέρ του Μπρεξιτ. Η πρώτη ομάδα, σαφώς μεγαλύτερη, μέχρι πρόσφατα ήταν συνυφασμένη με τη δεξιά πτέρυγα του κόμματος, αν και άδικα. Όμως σε αυτό το συνέδριο κέρδισε έδαφος μια (μεγάλη) μερίδα της αριστερής πτέρυγας του κόμματος που αντιτάσσεται στην έξοδο.
Μέσα στα δυο χρόνια που η κυβέρνηση των Συντηρητικών (διχασμένη όσο ποτέ) έχει αποτύχει παταγωδώς να κάνει οποιαδήποτε πρόοδο στις διαπραγματεύσεις της με την ΕΕ και καθώς τα σύνορα τις Βορείου Ιρλανδίας συνεχίζουν να αποτελούν ένα τεράστιο πονοκέφαλο που απειλεί την ενότητα του Ηνωμένου Βασιλείου, η διάθεση των ψηφοφόρων φαίνεται να έχει αλλάξει. Συμφώνα με δημοσκόπηση του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών, η παραμονή στην Ευρωπαϊκή Ένωση προηγείται μεταξύ των ψηφοφόρων με 52%, ενώ το υπέρ της ΕΕ γκρουπ «Best of Britain» βασιζόμενο σε δυο δημοσκοπήσεις του YouGov πιστεύει ότι 2,6 εκ. που ψήφισαν την αποχώρηση το 2016, έχουν πια αλλάξει υπέρ της παραμονής.

Ψηφίσματα οργανώσεων κατά του Μπρέξιτ

Αυτά, βεβαία, αν θέλουμε να πιστέψουμε τις δημοσκοπήσεις, δημοσκοπήσεις που δεν κατάφεραν να προβλέψουν όχι μονό το αποτέλεσμα του προηγούμενου δημοψηφίσματος αλλά και των γενικών εκλογών. Αυτό όμως που ήταν εμφανές στο συνέδριο ήταν ότι τα μέλη του Εργατικού κόμματος είναι υπέρ τις παραμονής. Και τώρα, δεν είναι πια η δεξιά πτέρυγα του κόμματος που οικειοποιείται αυτή τη θέση, αλλά η αριστερή, με αλλά λόγια οι ίδιοι οι υποστηρικτές του Κορμπιν. Πριν το συνέδριο, 150 τοπικές οργανώσεις (αριθμός πρωτοφανής στα χρονικά του κόμματος) κατέθεσαν ψηφίσματα κατά του Μπρεξιτ, ζητώντας να μείνει ανοιχτή η πιθανότητα ενός νέου δημοψηφίσματος. Και από εκεί ξεκίνησε μια πραγματική μάχη μέσα στο κόμμα.
Όπως είθισται στο συνέδριο του κόμματος, οι αντιπρόσωποι αυτών των τοπικών οργανώσεων συνεδριάζουν για να συντάξουν μια γενική πρόταση που στη συνεχεία τίθεται για ψηφοφορία στο συνέδριο. Σε αυτή την συνάντηση συμμετείχε και ο Κέιρ Σταρμερ, ο σκιώδης υπουργός για το Μπρεξιτ. Η συνεδρίαση κράτησε 6 ώρες και μετά από «μάχη» το επίμαχο σημείο που προσδιόριζε ότι αν υπάρξει λαϊκή ψήφος θα περιορίζετε στους «όρους» του Μπρεξιτ (με αλλα λόγια δεν θα περιλαμβάνει επιλογή για την παραμονή στην ΕΕ) διαγράφθηκε από το τελικό κείμενο. Η πρόταση ψηφίστηκε από το συνέδριο την Τρίτη 25 Σεπτέμβρη και έτσι όλα τελείωσαν με μια μικρή νίκη όσων αντιστέκονται σε μια επιβλαβή έξοδο.
Η τελική πρόταση καταδικάζει τις μέχρι τώρα διαπραγματεύσεις της Τερέζα Μει, ζητά να καταψηφιστεί η όποια συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση έρθει (αν έρθει) στη βουλή αν δεν πλήρη τις προϋποθέσεις που έχει θεσει ο Κέιρ Σταρμερ και ζητά την άμεση προκήρυξη εκλογών. Μέχρι εδώ λίγα έχουν αλλάξει από τη μέχρι τώρα θέση του κόμματος που κατά τις δημοσκοπήσεις φαίνεται ενισχυμένο μετά από τις εκλογές του 2017.

Δημιουργική ασάφεια

Η βασική διάφορα άφορα το τι θα γίνει αν δεν προκηρυκτουν εκλογές, πράγμα που πολλοί αναλυτές θεωρούν πιθανο μια και το Εργατικό κόμμα φαίνεται να προηγειται στις δημοσκοπήσεις. Εκεί λοιπόν δηλώνεται ότι η πιθανότητα να τεθεί η απόφαση σε «δημόσια ψήφο» (προς αποφυγή του ορού «δημοψήφισμα») παραμένει ανοιχτή.
Παραδόξως, αυτή η απόφαση ικανοποίησε τους πάντες και είναι αρκετά ασαφής ώστε να ερμηνεύεται με διαφορετικούς τρόπους. όσοι είναι υπέρ του Μπρεχιτ καθησυχαστήκαν ότι το κόμμα θα σεβαστεί την απόφαση του δημοψηφίσματος του 2016. Όσοι είναι υπέρ της παραμονής, είδαν ότι ο Κέιρ Σταρμερ, αν δεν καταφέρει μια ήπια έξοδο, έχει αφήσει την πιθανότητα για παραμονή στην ΕΕ ανοιχτή.
Αυτή η ασάφεια οδήγησε και σε ένα μίνι μιντιακο πόλεμο μεταξύ Τζον Μακντοννελ και Κέιρ Σταρμερ: ο πρώτος δήλωσε αμέσως μετά την έγκριση του τελικού κειμένου ότι σε περίπτωση δημοψηφίσματος δεν θα υπάρξει επιλογή για παραμονή —για να διαψευστεί απο τον Σταρμερ με την απρόθυμη υποστήριξη του Κορμπιν.

Ενδιαφέρουσα επικύρωση

Αυτό το παρασκήνιο σηματοδοτεί μια ενδιαφέρουσα, αν όχι αλλαγή, επικύρωση: η βάση του κόμματος είναι κατά του Μπρεξιτ και δεν είναι πια μόνο τα μετριοπαθή, φίλοευρωπαΐκά μέλη με τις  σημαίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα βαμμένα μπλε πρόσωπα, που συντάσσονται κατά του Μπρεξιτ. Είναι και καμπάνιες όπως η « Εργατικοί υπέρ της Ελεύθερης Κίνησης» (Labour for Freedom of Movement) και «Μια Διαφορετική Ευρώπη» (Another Europe is Possible), με οπαδούς του Κορμπιν που αντιτίθενται στην αποχώρηση ή τουλάχιστον σε μια αποχώρηση χωρίς συμφωνία.
Οι λόγοι ποικίλουν. Αν το Εργατικο κομμα ενδώσει στην πρόταση που θα φέρει η Συντηρητική κυβέρνηση, η αποχώρηση θα σημαίνει περαιτέρω απελευθέρωση της αγοράς, χαμηλότερο εταιρικό φόρο (όπως υποσχέθηκε αυτή την εβδομάδα η πρωθυπουργός στους G20) και την κατάργηση κεκτημένων δικαιωμάτων. Αλλά και μια αποχώρηση με κυβέρνηση των Εργατικών θα έχει να αντιμετωπίσει μια σειρά προβλημάτων: από την επίλυση των ιρλανδικών συνόρων, την πιθανή απώλεια χιλιάδων θέσεων εργασίας (ένας λόγος που η Γενική Συνομοσπονδία Εργατών ανακοίνωσε ότι θα υποστηρίξει ένα δεύτερο δημοψήφισμα) μέχρι μια παρατεταμένη οικονομική ύφεση που θα θεσει σε κίνδυνο το οικονομικό πρόγραμμα του Κορμπιν.
Και ενώ για πολλούς, η συμμέτοχη του Κορμπιν στους θεσμούς τις ΕΕ μπορεί να σηματοδοτεί την αλλαγή των ισορροπιών που πολλοί περιμένουν από το 2008, όσοι επιθυμούν μια «αριστερή» έξοδο επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει πραγματικό σχέδιο για τη μεταρρύθμιση της ΕΕ. Και δεν έχουν άδικο. Ταυτόχρονα, στη Βρετανία πληθαίνουν οι ανεπίσημες συναντήσεις μεταξύ σοσιαλιστών και αριστερών αρχηγών κρατών και κομμάτων της ΕΕ. Μένει να δούμε αν αυτές οι συναντήσεις θα αρχίσουν να παίρνουν σοβαρά την ανάγκη για τη μεταρρύθμιση της ΕΕ.

* Επίκουρη Καθηγήτρια Πολιτικών Επιστήμων και Επικοινωνιών, Πανεπιστήμιο Ανατολικής Αγγλίας.