Άγγελος Ελεφάντης: Αφιέρωμα

Απών παρών

volinski-teliko

Η ιδέα ενός αφιερώματος για τον Άγγελο μάς προσγείωσε σε μια πραγματικότητα που φαίνεται πως δεν είχαμε συνειδητοποιήσει: πέρασαν κιόλας δέκα χρόνια από το θάνατό του. Και τι χρόνια! Γεμάτα ανατροπές, απρόοπτα, διλήμματα, άγνωστες περιοχές, επείγοντα ερωτήματα και ακόμα πιο επείγουσες απαιτήσεις απαντήσεων, με μια πυκνότητα που δεν είχαμε συνηθίσει τουλάχιστον στις αμέσως προηγούμενες δεκαετίες. Από μια άποψη, ίσως γι’ αυτό ακριβώς έτρεξαν τόσο γρήγορα αυτά τα χρόνια της απουσίας του.
Δεν ήταν, όμως, κι αυτό ακριβώς ένας λόγος, που θα έπρεπε να μας κάνει να νιώθουμε κάθε στιγμή την απουσία του και να κάνει πιο αισθητή τη μεγάλη διάρκειά της; Φαίνεται πως όχι. Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι η πυκνότητα του πολιτικού χρόνου συμπαρασύρει και την υποκειμενική αίσθηση της διάρκειας και μας κάνει να νιώθουμε ότι περνούν τα χρόνια γρήγορα. Είναι και το γεγονός ότι όσα μας κληροδότησε το πέρασμα του Άγγελου από τις συλλογικότητες στις οποίες βρεθήκαμε μαζί και στις οποίες πρόσθεσε το έντονο χρώμα του, υπήρξαν, ανεπαίσθητα ίσως, αρκετά για να μας κάνουν να πορευόμαστε, αντλώντας από μια κοινή πηγή, κάθε φορά που το χρειαζόμασταν, χωρίς να θέτουμε το βέβηλο και αδιανόητο ερώτημα τι θα έλεγε εκείνος σε κάθε περίσταση — ιδιαίτερα το μακεδονικό, ιδιαίτερα όπως ελπιδοφόρα εξελίσσεται σήμερα, για την κατανόηση του οποίου ο Άγγελος μαζί με τον Φίλιππο Ηλίου προσέφεραν τόσα πολλά, είναι ένα από τα πιο σπουδαία.
Για έναν άνθρωπο με τόσο ισχυρή προσωπικότητα και τόσο σημαντική προσφορά στην ανάπτυξη της σκέψης, αλλά και της πράξης της Αριστεράς, ο πειρασμός αυτός είναι υπαρκτός και αναδύεται πιο έντονα, όταν σχεδιάζεις μετά από τόσα γεγονότα ένα αφιέρωμα και ζητάς από τους παρόντες να μιλήσουν για τον απόντα. Τα κείμενα που πρόθυμα μας έστειλαν όσοι κλήθηκαν να συμβάλουν σ’ αυτό το αφιέρωμα, που θα συνεχιστεί την επόμενη εβδομάδα, δείχνουν ότι όσα βιώσαμε μαζί με τον Άγγελο, οι συμπτώσεις μας, οι συγκρούσεις μας, οι διαφορές μας, οι συγκλίσεις και οι αποκλίσεις μας, η συνύπαρξή μας σε συλλογικότητες που πάντα έδειχνε να έχει ανάγκη, απομακρύνουν αυτό τον κίνδυνο και κάνουν γι’ αυτό πιο βαθύ, πιο σταθερό και πιο δημιουργικό το δέσιμό μας μαζί του. Γιατί φρόντισε να μας δώσει πολλά από αυτά που χρειαζόμαστε, ώστε να αναλαμβάνουμε την ευθύνη για τις δικές μας αποτιμήσεις και τις δικές μας επιλογές. Κι αυτή είναι μια από τις πιο σημαντικές συνεισφορές του.
Ευχαριστούμε θερμά όσους και όσες ανταποκρίθηκαν πρόθυμα στην πρόσκλησή μας να γράψουν για τον Άγγελο, σε μια εποχή που διαφέρει πολύ από εκείνη στην οποία έζησε. Είμαστε βέβαιοι ότι αν η εφημερίδα δεν είχε περιορισμό χώρου οι συνεργασίες θα ήταν πολλαπλάσιες. Ο πλουραλισμός των απόψεων, που φαίνεται, έστω και υπαινικτικά, στα κείμενα, δείχνει ότι η σκέψη και η δράση του διατηρεί σήμερα μια επικαιρότητα που περνάει πάνω από τις σημερινές πολιτικές αντιπαλότητες.

Υ.Γ: Στο σκίτσο απεικονίζεται ο Άγγελος Ελεφάντης με το πενάκι του διάσημου σκιτσογράφου Ζωρζ Βολινσκί, που δολοφονήθηκε κατά την επίθεση τζιχαντιστών στα γραφεία του σατιρικού περιοδικού Charlie Hebdo στο Παρίσι, τον Ιανουάριο 2017. Το σκίτσο έγινε την περίοδο του πολέμου στη Γιουγκοσλαβία, όταν ο διευθυντής του περιοδικού Φιλίπ Βαλ, συνοδευόμενος από τον Βολινσκί, επισκέφτηκαν την Αθήνα, και δημοσιεύτηκε στο γαλλικό περιοδικό το Φεβρουάριο του 1999, μαζί με συνέντευξη του Ελεφάντη (πληροφορίες από το περιοδικό The Books’ Journal, τεύχος 52, Φεβρουάριος 2015). Ευχαριστούμε την Μαρίνα Κόντη και το Νίκο Θεοτοκά για την αναζήτηση του σκίτσου και της ιστορίας του. Ευχαριστούμε, επίσης, τον παλιό φίλο της «Εποχής», Χρίστο Πικριδά, μόνιμο συνεργάτη του «Πολίτη», για τα παλιά και νέα σκίτσα του που κοσμούν το αφιέρωμά μας.

 

Το πένθος διαρκεί πολύ, του Χάρη Γολέμη

Δημιουργός ιδεών και σχέσεων, του Στρατή Μπουρνάζου

Διανοούμενος ιδεών και σχέσεων, του Γιάννη Αλμπάνη

Ο Άγγελος ζει χωρίς να βασιλεύει, του Κυριάκου Κατζουράκη

Η πιο «υψηλή» ανάμνηση, του Ανδρέα Καρίτζη

Όταν ο μισός ΣΥΡΙΖΑ έλεγε τα Σκόπια «Μακεδονία», του Νίκου Μπελαβίλα

Το τίμιο, του Λόη Παπαδόπουλου

Ο ρεαλισμός και το αδύνατο, του Χ. Γεωργούλα

ΑΓΓΕΛΟΣ, της Βάσως Κιζήλου

Είκοσι μέρες του Άγγελου, του Αριστείδη Μπαλτά

Ζωντανός στη μνήμη όσων των γνώριζαν, του Μάκη Καβουριάρη

Ο λαϊκισμός του Άγγελου Ελεφάντη, της Κατερίνας Λαμπρινού

Στα χέρια των «λεκτόρων», του Γιάννη Βούλγαρη

Ερωτήματα στον «απόντα» φίλο, του Νίκου Πολίτη

 

Επιμέλεια αφιερώματος: Χάρης Γολέμης