Απειλεί με έκρηξη τα Βαλκάνια το ευρωπαϊκό «όχι»

ΒΕΤΟ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΒΟΡΕΙΑΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΛΒΑΝΙΑΣ

 

Το ευρωπαϊκό όχι, με γαλλικό δάχτυλο, στην ευρωπαϊκή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας και της Αλβανίας δεν μπορεί να προσεγγιστεί με τους ίδιους ακριβώς όρους, καθώς η κατάσταση στις δύο χώρες διαφέρει σημαντικά. Ως κοινή συνισταμένη όμως μπορεί σαφώς να ειπωθεί ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη μπορεί να προκαλέσει θρυαλλίδα εξελίξεων στα Βαλκάνια, εξελίξεων όχι απαραίτητα ευχάριστων για την ίδια την περιοχή αλλά και για την Ευρώπη.

Σε συμπληγάδες πυρών ο Ζάεφ με ευθύνη Μακρόν

Ίσως ακόμα και ο ίδιος ο Εμανουέλ Μακρόν να μην περίμενε ότι η επιλογή του να ανάψει κόκκινο στη διαδικασία των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Βόρειας Μακεδονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα προκαλούσε τόσο ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις στη γειτονική χώρα.
Συνέβη όμως. Και ο Ζόραν Ζάεφ, που όπως αναφέρουν διπλωματικές πηγές αρέσκεται στο να παίρνει συναισθηματικού τύπου αποφάσεις, επέλεξε με τη σειρά του να οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες εκλογές τον προσεχή Απρίλιο. Τούτη η απόφαση τον έφερε στο μάτι του κυκλώνα και στο επίκεντρο της κριτικής.
Οι εθνικιστές του VMRΟ, που ορέγονται να επιστρέψουν στην εξουσία, κατηγορούν τον Πρωθυπουργό ότι παρά το γεγονός ότι “τα έδωσε όλα στην Ελλάδα υπογράφοντας την προδοτική Συμφωνία των Πρεσπών” τελικώς οι Ευρωπαίοι του γύρισαν την πλάτη. Από την πλευρά τους, προοδευτικοί διανοούμενοι αλλά ακόμα και φίλοι του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος, αναφέρουν ότι ο Ζάεφ θα έπρεπε να επιδείξει μεγαλύτερη υπομονή και ψυχραιμία και να παρέμενε στη θέση του μέχρι να εξαντληθεί η θητεία του, έτσι ώστε να δώσει τη μάχη από μέσα και ως Πρωθυπουργός.
Σε κάθε περίπτωση πάντως, η Βόρεια Μακεδονία, χώρα έτσι και αλλιώς “εύθραστη” σε ό,τι αφορά την πολιτική αλλά και την εν γένει σταθερότητά της, απειλείται με αποσταθεροποίηση. Εφόσον επικρατήσει το VMRO (οι πρώτες δημοσκοπήσεις το φέρνουν να προηγείται ακόμα και με έξι μονάδες διαφορά) θα αναζητηθούν σύμμαχοι από τα αλβανικά κόμματα για να σχηματιστεί κυβέρνηση. Ωστόσο, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι η πλειοψηφία του αλβανικού στοιχείου στη χώρα (πάνω από 30% του πληθυσμού) θα υποδεχθεί με…ροδοπέταλα μία νέα εθνικιστική κυβέρνηση.
Δεν είναι, άλλωστε, πολύ μακρινές εποχές που η Βόρεια Μακεδονία έφτασε μία ανάσα από τον εμφύλιο πόλεμο ενώ, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες, δεν είναι λίγοι οι πολίτες που κρατούν τα όπλα παρά πόδα στα σπίτια τους δια παν ενδεχόμενο.
Ο Ζάεφ βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσχερή πολιτικά θέση. Υποσχέθηκε στους πολίτες ευρωπαϊκή προοπτική με αντάλλαγμα την ψήφιση της Συμφωνίας των Πρεσπών. Αντ΄ αυτού, είδε να προχωρά μόνο η ένταξη στο ΝΑΤΟ (αδιάφορη για τον περισσότερο κόσμο) και τον Μακρόν, σε συνεργασία με μικρότερες ευρωπαϊκές χώρες, να του βάζουν μία μεγαλοπρεπέστατη τρικλοποδιά ρίχνοντάς τον βορά στην εθνικιστική οργή.
Μέσα μέσα σε έξι μήνες πολλά μπορούν να αλλάξουν και ο Ζάεφ να αντιστρέψει το εις βάρος του κλίμα. Ακόμα όμως και ο ίδιος ο Βορειομακεδόνας Πρωθυπουργός γνωρίζει ότι με υπηρεσιακή κυβέρνηση στο τιμόνι, η εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών δεν θα τρέξει όσο σύντομα θα ήθελε με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Το VMRO από την πλευρά του μπορεί να πλειοδοτεί τώρα σε εθνικιστική ρητορική και σε βερμπαλισμούς, ωστόσο τη Συμφωνία δεν θα μπορέσει εύκολα να την “σκοτώσει” ως κυβέρνηση ειδικά αν η χώρα έχει μπει ήδη στους κόλπους του ΝΑΤΟ. Είναι σαφές ότι ο ρωσικός παράγοντας ενισχύει το εθνικιστικό κόμμα στη γείτονα, εξίσου σαφές όμως είναι ότι ο ΝΑΤΟϊκός παράγοντας δεν θα μείνει με σταυρωμένα χέρια στο παρασκήνιο.

Αλβανία: Ράμα εναντίον όλων

Στη γειτονική Αλβανία ο Πρωθυπουργός Εντι Ράμα βιώνει με τη σειρά του δύσκολες στιγμές, εδώ και αρκετούς μήνες μάλιστα. Η αντιπολίτευση του έχει κηρύξει τον πόλεμο κατηγορώντας τον για διαφθορά και απέχει απ΄ όλες τις επίσημες πολιτικές δραστηριότητες, εξωθώντας την κατάσταση στα άκρα. Όμως, η διαμάχη στην Αλβανία δεν είναι μόνο πολιτική αλλά και… πολιτειακή. Ο Ράμα μάχεται για την πολιτική του επιβίωση ακόμα και κόντρα στον πρόεδρο της Δημοκρατίας, Ιλίρ Μέτα, ο οποίος με δική του απόφαση ματαίωσε τις δημοτικές εκλογές. Ο Ράμα αντέδρασε αγνοώντας τον και ουσιαστικά τον κήρυξε έκπτωτο σε μία πρωτοφανή σύγκρουση ακόμα και τα δεδομένα της πάντα “καυτής” σε πολιτικές εξελίξεις Αλβανία.
Ο λαϊκός παράγοντας βρίσκεται επίσης σε αναβρασμό αφού κατά τους προηγούμενους μήνες δεν έλειψαν οι μεγάλες συγκεντρώσεις στις οποίες πήραν ενεργά μέλος νεολαία και φοιτητές. Οι συγκεντρώσεις διαλύθηκαν, τις περισσότερες φορές βίαια, και το χάος που δημιουργήθηκε προκάλεσε τελικά τη μεγάλη κόντρα Ράμα-Μέτα. Υπό αυτά τα δεδομένα, έστω και αν ο Ράμα διατηρεί τη στήριξη του ξένου παράγοντα, ήταν πολύ δύσκολο για την Αλβανία να παρατηρήσει πρόοδο στο ζήτημα των ενταξιακών της διαπραγματεύσεων. Σε αντίθεση με την περίπτωση της Βόρειας Μακεδονίας, το όχι στην Αλβανία δεν εξέπληξε σχεδόν κανέναν.
Εκτός από το θέμα της ομαλής λειτουργίας του πολιτεύματος, η γειτονική χώρα οφείλει να αποδείξει στην πράξη ότι μπορεί να σεβαστεί απολύτως τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας κατά τα δυτικά πρότυπα και να νικήσει τη διαφθορά που ακόμα ενδημεί σχεδόν σε όλα τα μήκη και πλάτη της επικράτειας. Δύσκολες προκλήσεις για κάθε Πρωθυπουργό, πόσω μάλλον για τον Ράμα ο οποίος βλέπει το όποιο πολιτικό του κεφάλαιο να εξαντλείται με γοργούς ρυθμούς.

Νίκος Γιαννόπουλος