Αθάνατα πλαστικά απειλούν τη ζωή

Ένας χρόνος με -περιβαλλοντικό- τέλος στην πλαστική σακούλα, αλλά το -οριστικό- τέλος αργεί ακόμα

Ο βυθός των θαλασσών φιλοξενεί πλέον μια ποικιλία «δημιουργημάτων» του ανθρώπου, των πλαστικών απορριμμάτων, σύμφωνα με ευρωπαϊκή έκθεση. Μόλις δέκα είδη πλαστικών αντικειμένων μιας χρήσης, καλαμάκια, δοχεία φαγητού, πλαστικά ποτήρια, μπατονέτες, σακούλες μεταφοράς, μπαλόνια, αποτελούν το 43% όλων των σκουπιδιών που μολύνουν τους ωκεανούς και επηρεάζουν με εξαιρετικά επιζήμιο τρόπο τα οικοσυστήματα και εν γένει τη ζωή. Μάλιστα, σύμφωνα με έρευνα του WWF, συγκεκριμένα για τη Μεσόγειο, τα πλαστικά αποτελούν το 95% των σκουπιδιών που εντοπίζονται στο βυθό της θάλασσας και τις ακτές. Ο κίνδυνος για τον άνθρωπο είναι πολλαπλός και πολύ πιο άμεσος από όσο ίσως φανταζόμαστε.
Οπως επισημάνθηκε σε εκδήλωση που διοργάνωσαν, την περασμένη Τετάρτη 6 Μάρτη, δύο συλλογικότητες που δρουν στα Χανιά, η Terra Verde – Πράσινη Γη [www.terraverde-chania.gr], συλλογικότητα για το εναλλακτικό και αλληλέγγυο εμπόριο, και η πολιτική συλλογικότητα «χωριά β.δ. Κρήτης» [xwriabdk.blogspot.com], στο πλαίσιο των Αλληλοδιδακτικών Κύκλων Γεωργίας, «η αλόγιστη χρήση των πλαστικών και η απερίσκεπτη εναπόθεση τους στο περιβάλλον έχει μετατρέψει τη σημαντική αυτή ανακάλυψη σε εφιάλτη, βάζοντας «βόμβα» στα θεμέλια του οικοσυστήματος και της ζωής των έμβιων όντων με τα καταστροφικά αποτελέσματα να επεκτείνονται σε βάθος χρόνου.»

Ο εισηγητής της εκδήλωσης, δρ Βαγγέλης Α. Μπούρμπος, γεωπόνος, ερευνητής, φυτοπαθολόγος, οικοτοξικολόγος, μιλώντας στην «Εποχή», επισήμανε τον κίνδυνο μεταφοράς τοξικών ουσιών στον ανθρώπινο οργανισμό από τη χρήση πλαστικών: «Στα πλαστικά, κατά την κατασκευή τους, για να μπορούν να είναι ευκολότερα επεξεργάσιμα και για να ανταποκρίνονται «καλύτερα» στις απαιτήσεις των καταναλωτών, προστίθενται ορισμένες ουσίες. Μια τέτοια κατηγορία ουσιών είναι οι πλαστικοποιητές, οι οποίοι χρησιμοποιούνται από 1 έως 50% στη σύνθεση των πλαστικών. Σε αυτήν την κατηγορία ανήκουν οι φθαλικές ενώσεις, για τις οποίες έχει αποδειχθεί ότι, όταν αυξάνεται η θερμοκρασία του πλαστικού στο οποίο περιλαμβάνονται, παραδείγματος χάρη όταν ένα πλαστικό μπουκάλι εκτίθεται στον ήλιο ή όταν θερμαίνονται οι πλαστικές κουρτίνες κατά τη διάρκεια του μπάνιου, απελευθερώνονται και περνούν στον οργανισμό μας είτε με την εισπνοή είτε με την κατάποση. Εν συνεχεία εισχωρούν και διαταράσσουν το ορμονικό σύστημα, εξ ου και η ονομασία τους ως ορμονικοί διαταράκτες. Σε συγκεκριμένες συγκεντρώσεις βλάπτουν τη γονιμότητα των ανδρών, έως και 20%, ενώ στις γυναίκες επηρεάζουν την ωορρηξία και επιταχύνουν την εμμηνόπαυση ακόμα και 15 χρόνια. Μάλιστα, σύμφωνα με σύγχρονες μελέτες, η έκθεση σε τέτοιες ουσίες αυξάνει έως και τέσσερις φορές την πιθανότητα εκδήλωσης καρκίνου της μήτρας. Ακόμα και μπιμπερό περιέχουν τέτοιες ενώσεις, ενώ έχει βρεθεί ότι ρούχα που περιέχουν τέτοιες ενώσεις, όταν πλυθούν, απελευθερώνουν 1.900 μικροπλαστικά. Η μικροπλαστική ρύπανση, η οποία αποτελείται από θραύσματα και ίνες πλαστικών με διάμετρο μικρότερη από πέντε χιλιοστά, είναι εξαιρετικά επικίνδυνη γιατί περνά από το πλαγκτόν της θάλασσας στα ψάρια και στη συνέχεια στον ανθρώπινο οργανισμό.»

Ρυπαίνει και δεν ανακυκλώνεται

Στην Ελλάδα καταναλώνονται περίπου 0,6 εκατομμύρια τόνοι πλαστικών. Σε σχετικά έρευνα καταδείχθηκε ότι το πιο κοινό υλικό ρύπανσης είναι το πλαστικό με ποσοστά από 43% έως 51% και ακολουθούν το χαρτί με 13% έως 18% και το αλουμίνιο με 7% έως 12%.
Ο δρ Β. Α. Μπούρμπος σημείωσε σχετικά ότι «υπάρχει ευρωπαϊκός κανονισμός, που δεν έχει δημοσιευτεί ακόμα, σύμφωνα με τον οποίο έως το 2021 πρέπει να έχουν καταργηθεί τα πλαστικά μιας χρήσης, πιάτα, ποτήρια κ.λπ.» Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα πρέπει έως το 2020 να ανακυκλώνει το 65% των πλαστικών συσκευασιών που χρησιμοποιεί, ενώ τώρα φτάνει μόνο το 20%, ενώ μόνο το 24% των Ελλήνων δηλώνει ότι αποφεύγει την αγορά πλαστικών προϊόντων μιας χρήσης.

Μια ελληνική πρωτοτυπία

Στις αρχές του 2019 συμπληρώθηκε ένας χρόνος επιβολής περιβαλλοντικού τέλους για τη χρήση πλαστικής σακούλας. Πλέον το τέλος αυξήθηκε από 0,04 σε 0,09 ευρώ για κάθε πλαστική σακούλα που καταναλώνεται. Στόχος ήταν να μειωθεί η χρήση πλαστικής σακούλας ανά έτος από 300-400 σακούλες ανά άτομο, που ήταν το 2017, σε 90 σακούλες ανά άτομο. Τελικός στόχος είναι, το 2025, η χρήση πλαστικής σακούλας να φθάσει τελικά στις 40 σακούλες ανά άτομο ετησίως. Όμως, όπως επισημαίνει ο δρ Β. Α. Μπούρμπος, «στην Ελλάδα απεργαστήκαμε μια πρωτοτυπία: Η σακούλα για την οποία επιβλήθηκε το τέλος, έχει πάχος από 0 έως 50 μικρόμετρα (χιλιοστά του χιλιοστού). Πράγματι, στη χρήση αυτής της σακούλας είχαμε μείωση 80% περίπου. Παράλληλα, όμως, καταγράφεται αύξηση της λεγόμενης επαναχρησιμοποιούμενης σακούλας. Πρόκειται για σακούλες οι οποίες έχουν πάχος 51 περίπου μικρόμετρα και συνεπώς δεν εμπίπτουν στην κατηγορία που υπόκειται στο περιβαλλοντικό τέλος. Έτσι, το καταναλωτικό κοινό, αντί να στραφεί στη χρήση υφασμάτινης τσάντας, καταφεύγει στη χρήση επαναχρησιμοποιούμενης σακούλας, την οποία βρίσκει στις προθήκες των καταστημάτων και μάλιστα φθηνότερα από την απλή πλαστική σακούλα. Με αποτέλεσμα, εάν δεν επιβληθεί τέλος και για τις σακούλες από 50 και πάνω (έως 75) μικρόμετρα πάχος –αίτημα πολλών περιβαλλοντικών οργανώσεων–, να κινδυνεύουμε άμεσα να φτάσουμε στο σημείο να αυξηθεί η ποσότητα πλαστικού που χρησιμοποιείται και απορρίπτεται το περιβάλλον. Παράλληλα, αξίζει να σημειωθεί ότι το περιβαλλοντικό τέλος δεν επιβάλλεται στις σακούλες που χρησιμοποιούνται στις λαϊκές αγορές αλλά και στα τμήματα μαναβικής των σούπερ μάρκετ.»

Ζωή Γεωργούλα