Δημοκρατία της Μακεδονίας: Η πολιτική κρίση συνεχίζεται

givisis

Σε μια νέα και πιο επικίνδυνη φάση έχει εισέλθει από την προηγούμενη εβδομάδα η μακροχρόνια πολιτική κρίση στη Δημοκρατία της Μακεδονίας. Αφορμή ήταν, και εξακολουθεί να είναι, η άρνηση του προέδρου Γκιόργκε Ιβάνοφ να δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SDSM), παρόλο που υπήρχε η πλειοψηφία των 67 βουλευτών, επί συνόλου 120.
Η άρνηση του Ιβάνοφ, ενός μετριοπαθούς εθνικιστή που είναι κοντά στο VMRO-DPMNE του Γκρουέφσκι, στηρίζεται στο γεγονός ότι το SDSM συμμάχησε με τα δύο αλβανικά κόμματα «Μπέσα» και «Συμμαχία για τους Αλβανούς», τα οποία, μετά από συνάντηση που είχαν με τον αλβανό πρωθυπουργό Έντι Ράμα, διαμόρφωσαν μια κοινή πλατφόρμα με ενισχυμένα δικαιώματα για την αλβανική μειονότητα του 25%. Η πλατφόρμα αυτή περιλαμβάνει την καθιέρωση της αλβανικής ως δεύτερης επίσημης γλώσσας σε όλη τη χώρα, και όχι μόνο στο δυτικό τμήμα, την αναθεώρηση των εθνικών συμβόλων, το δικαίωμα αναλογικής εκπροσώπησης των Αλβανών στα θεσμικά όργανα της κυβέρνησης, τη συμμετοχή τους στις διαπραγματεύσεις για το όνομα της χώρας -που ενδεχομένως να συνεπάγεται την εγκατάλειψη του ονόματος «Μακεδονία»-, το αναλογικό μερίδιό τους στα έσοδα του προϋπολογισμού, που στην πραγματικότητα είναι ένα αίτημα για την ολοκλήρωση της συμφωνίας της Οχρίδας το 2001, και άλλα. Ουσιαστικά, δηλαδή, η αλβανική μειονότητα απαιτεί να επαναπροσδιοριστεί η Μακεδονία ως ένα διεθνικό κράτος που αποτελείται από δύο ισότιμους εταίρους, και όχι ως ένα μακεδονικό εθνικό κράτος, με μια ανεκτή αλβανική μειονότητα.
Τα αιτήματα αυτά έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην πλειοψηφία του πληθυσμού, που προσπαθεί για την οικοδόμηση ενός εθνικού κράτους με βάση τη σλαβική ορθοδοξία, τη μακεδονική γλώσσα, και την καταγωγή από την αρχαία Μακεδονία, όπως γραφικά εκφράστηκε στην πολυδάπανη ανοικοδόμηση των Σκοπίων, με το εθνικιστικό κιτς του προγράμματος «Σκόπια 2014». Τις τελευταίες μέρες, χιλιάδες άνθρωποι διαδηλώνουν ενάντια σε αυτό που οι ίδιοι αντιλαμβάνονται ως άλωση του μακεδονικού κράτους από τους Αλβανούς, και καταφέρονται εναντίον του «προδοτικού» SDSM. Ωστόσο, υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με την ταυτότητα των διαδηλωτών, οι οποίοι με την τακτική τους μπορούν κάλλιστα να επιφέρουν τελικά αυτό που θέλουν να αποφευχθεί: μια de facto διχοτόμηση του μακεδονικού κράτους. Πολλοί είναι αναμφισβήτητα μέλη του VMRO-DPMNE, όμως η κύρια ομάδα που οργανώνει τις διαμαρτυρίες είναι η αυτοαποκαλούμενη «Πρωτοβουλία Πολιτών για μια Ενωμένη Μακεδονία», που αρνείται ότι έχει διασυνδέσεις με το VMRO-DPMNE, χωρίς όμως να πείθει.

Διεθνικό κράτος ή διχοτόμηση;

Το τι θα συμβεί από εδώ και μετά, είναι ένα ανοιχτό ερώτημα. Δυτικοί αξιωματούχοι χαρακτηρίζουν τον Ιβάνοφ ως παράγοντα αποσταθεροποίησης και τον καλούν να τηρήσει το Σύνταγμα. Από την άλλη πλευρά η Ρωσία, παίζοντας το δικό της γεωπολιτικό παιχνίδι, υποστηρίζει τον Γκρουέφσκι και καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ, που προσπαθούν να αυξήσουν τη σφαίρα επιρροής τους στα Βαλκάνια, να μην παρεμβαίνουν. Στόχος της Μόσχας είναι ο μη σχηματισμός κυβέρνησης από το SDSM, και διεξαγωγή νέων βουλευτικών εκλογές μαζί με τις προγραμματισμένες αυτοδιοικητικές εκλογές του Μαΐου. Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι τα εκλογικά αποτελέσματα θα είναι περίπου τα ίδια, και αυτό σημαίνει ότι το αδιέξοδο δύσκολα θα ξεπεραστεί όσο ο Ιβάνοφ επιμένει στον αποκλεισμό της αλβανικής μειονότητας από την πολιτική διαδικασία. Πολιτικοί αναλυτές θεωρούν ότι οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν την εθνικιστική πολιτική του Γκρουέφσκι, και παράλληλα αυξάνουν την πιθανότητα οι Αλβανοί, αντί να ζητούν μια ισότιμη εταιρική σχέση με τους Μακεδόνες, να στραφούν στη δημιουργία μιας αποκεντρωμένης αλβανικής οντότητας στα δυτικά της χώρας. Ένα σενάριο που, με κάποιες παραλλαγές, θα ισοδυναμούσε με μια επανάληψη των γεγονότων που οδήγησαν στην εμφύλια σύρραξη του 2001, όταν ο μακεδονικός στρατός προσπάθησε να αποσπάσει τον έλεγχο του εδάφους από τους Αλβανούς που είχαν αποκηρύξει την εξουσία της κεντρικής κυβέρνησης.
Το βράδυ της  Πέμπτης, ο Μπουγιάρ Οσμάνιο, εκπρόσωπος Τύπου του DUI, του μεγαλύτερου αλβανικού κόμματος στη χώρα και πρώην εταίρου του Γκρουέφσκι, δήλωσε ότι μαζί με το SDSΜ επεξεργάζονται ένα σχέδιο Β για την εκλογή κυβέρνησης, χωρίς την εντολή του προέδρου. Το σχέδιο αυτό στηρίζεται στην άποψη πολλών συνταγματολόγων ότι ο Ιβάνοφ υπερέβη την εξουσία του αρνούμενος να δώσει την εντολή, αφού σύμφωνα με το Σύνταγμα η Μακεδονία είναι κοινοβουλευτική και όχι προεδρική δημοκρατία.

Δημήτρης Γκιβίσης