Δημόσιος χώρος, άλλη μια παράπλευρη απώλεια των μέτρων

 

Με τροπολογία του υπουργείου Εσωτερικών, που περιλαμβάνεται στο σχέδιο νόμου του υπουργείου Τουρισμού με τίτλο «Ειδικές μορφές τουρισμού και διατάξεις για την τουριστική ανάπτυξη», το οποίο έχει κατατεθεί στη Βουλή και συζητείται στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου, προβλέπεται η «δυνατότητα παραχώρησης από τους Δήμους πρόσθετου εμβαδού στους εν γένει κοινόχρηστους χώρους, ώστε και η λειτουργία των καταστημάτων να καταστεί βιώσιμη, αλλά και να τηρηθούν οι προβλεπόμενες αποστάσεις μεταξύ των τραπεζοκαθισμάτων». Στο πλαίσιο αυτό «ο παραχωρούμενος χώρος μπορεί να εκτείνεται μέχρι του διπλάσιου του χώρου της αρχικής παραχώρησης ή να είναι ικανός για την ανάπτυξη του ίδιου αριθμού τραπεζοκαθισμάτων που προβλέπονται στην ήδη κατεχόμενη άδεια χρήσης και πάντως δεν μπορεί να είναι τριπλάσιος από την αρχική παραχώρηση. Κατά την ανάπτυξη τραπεζοκαθισμάτων θα πρέπει να εξασφαλίζεται η λωρίδα ελεύθερης όδευσης πεζών τουλάχιστον ενός μέτρου και 50 εκατοστών».
»Επίσης, με απόφαση των αρμόδιων οργάνων, της Επιτροπής Ποιότητας Ζωής του οικείου Δήμου ή της οικείας Περιφέρειας, είναι δυνατή η απαγόρευση κυκλοφορίας οχημάτων σε οδούς αρμοδιότητας των αντίστοιχων ΟΤΑ, για σαφώς προσδιορισμένο στην απόφαση χρονικό διάστημα. […] Οι αποφάσεις αυτές ισχύον προσωρινά και έως τις 31.12.2020».

Δημοτικές αρχές σε τεντωμένο σχοινί

Οι παραπάνω ρυθμίσεις έχουν, εδώ και μία εβδομάδα οπότε κατατέθηκαν, κινητοποιήσει τους Δήμους ανά την Ελλάδα, οι οποίοι βρίσκονται ενώπιον μιας οριζόντιας, και με μεγάλο ορίζοντα χρόνου, αντιμετώπισης ενός πολυπαραμετρικού και με τοπικά χαρακτηριστικά προβλήματος, δηλαδή της χρήσης και της κατάχρησης του δημόσιου χώρου. Κυρίως όμως βρίσκονται στη θέση να χρειάζεται να αναψηλαφήσουν με τους τοπικούς επιχειρηματίες μια ανοιχτή πληγή σε πολλές περιοχές της χώρας μας, να προβάλλουν την πολιτική τους βούληση και να (ξανα)υποστούν πιέσεις που, σε πολλές περιπτώσεις, μόλις είχαν αρχίσει να βρίσκουν μια ισορροπία –έστω τρόμου.
Την ίδια στιγμή, η υποχρέωση της τήρησης μέτρων προστασίας ελαστικοποιείται ανάλογα με το σε ποιον απευθύνεται, για παράδειγμα οι αεροπορικές εταιρείες μοιάζει να πετούν σε ένα αιθέρα απαλλαγμένο από την απειλή του κορονοϊού. Ενώ η εικόνα στις παραλίες τουριστικών προορισμών ανά την Ελλάδα θυμίζει όλο και περισσότερο έναν οποιοδήποτε Ιούλιο, μεσούντος του Μαΐου. Παράλληλα, οι εργαζόμενοι υπόκεινται στο μισθό τους μειώσεις κατά 20%, αν και οι εργοδότες απολαμβάνουν παραχώρηση χώρου ικανή για «ανάπτυξη του ίδιου αριθμού τραπεζοκαθισμάτων που προβλέπονται στην ήδη κατεχόμενη άδεια χρήσης».
Σοβαρές επιφυλάξεις και έντονη κριτική ασκεί στην κατατεθειμένη τροπολογία η δημοτική παράταξη στο Δήμο Αθηναίων, Ανοιχτή Πόλη, επισημαίνοντας ότι «δεν είναι στις περισσότερες περιπτώσεις καν εφικτή και θα δοκιμάσει τα υλικά όρια της πόλης». Επιπλέον, υποστηρίζει ότι «η λύση που προωθεί η κυβέρνηση δεν απαντά στο οικονομικό ερώτημα της ενίσχυσης των επιχειρήσεων εστίασης και της προστασίας των θέσεων εργασίας, ενώ θέτει σε κίνδυνο το δημόσιο χώρο. […] Θα προσβάλει την πολυλειτουργικότητα της ελληνικής πόλης, ένα από τα πιο ιδιαίτερα και ελκυστικά χαρακτηριστικά της, και θα ακυρώσει μια πιο ελεύθερη χρήση του δημόσιου-κοινόχρηστου χώρου που μέσα στην πανδημία έγινε πολύ δημοφιλής».
«Παράλληλα με την ανάγκη να δοθεί επιπλέον δημόσιος χώρος σε επιχειρήσεις εστίασης, υπάρχει η διαρκής ανάγκη για περισσότερο ελεύθερο δημόσιο χώρο. Πρόκειται για ανάγκες που οξύνονται εξίσου λόγω της πανδημίας αλλά δεν ικανοποιούνται ισότιμα», επισημαίνει ο αρχιτέκτων πολεοδόμος Λουκάς Τριάντης στην «Εποχή». «Σε πάρα πολλές περιοχές οι χρήσεις αναψυχής και τουρισμού εξαπλώνονται επιθετικά εις βάρος άλλων χρήσεων. Αυτή η ανισορροπία επιδεινώνεται σοβαρά από το χρονικό εύρος των νέων ρυθμίσεων το οποίο δημιουργεί τάση παγίωσης», υπογραμμίζει ο Λ. Τριάντης.
Πιο συγκεκριμένα επί των ρυθμίσεων, η Ανοιχτή Πόλη υπογραμμίζει ότι «ο προσδιορισμός του επιπλέον [παραχωρούμενου] χώρου βρίθει ασαφειών. Θα είναι διπλάσιος, επαρκής για την ανάπτυξη του ίδιου αριθμού τραπεζοκαθισμάτων, ή μέχρι τριπλάσιος; Μπορεί να είναι ασυνεχής με την υφιστάμενη παραχώρηση ή, στην περίπτωση λ.χ. των πλατειών, πρέπει να είναι συνεχόμενος, όπως ορίζει το υφιστάμενο πλαίσιο, στο οποίο η τροπολογία επίσης παραπέμπει; Πώς είναι δυνατόν το μόνο αναγνωρισμένο δικαίωμα δημόσιας χρήσης να είναι η “διέλευση”; Η στάση, η συναναστροφή, το παιχνίδι, με ποιο δικαίωμα εξορίζονται από το δημόσιο χώρο;». Εν τέλει, θέτει και το ζήτημα των ήδη σοβούσων καταχρήσεων: «Πιστεύουμε ότι αυτές οι αντιφάσεις και οι ασάφειες κάνουν ακόμα πιο προβληματική τη διαδικασία έγκρισης, πόσο μάλλον όταν γνωρίζουμε ότι ρυθμίσεις υπέρ της κινητικότητας, όπως για τα ΑΜΕΑ, καταστρατηγούνταν ήδη και στην προηγούμενη, “κανονική” κατάσταση».

Εξαπλώνονται και οι ξαπλώστρες

Εν τω μεταξύ, στο ίδιο νομοσχέδιο τροποποιείται σαρωτικά η νομοθεσία σε πεδία όπως αδειοδότηση τουριστικών επιχειρήσεων, θαλάσσιο περιβάλλον, παραχώρηση αιγιαλού – παραλίας και οχθών ποταμών και λιμνών, δασική γη. Όπως επισημαίνει σχετικά σε άρθρο της η επικεφαλής Πολιτικής της WWF Ελλάς, Θεοδότα Νάντσου, «αν και η προστασία και διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος αναφέρεται στο άρθρο 1 ως μέρος του σκοπού, εντούτοις το νομοσχέδιο προωθεί μια εντατική και μεγάλου περιβαλλοντικού αποτυπώματος τουριστική ανάπτυξη, ακόμα και μέσα σε προστατευόμενες περιοχές, αντί να προωθεί κλαδικές συνέργειες και βελτίωση των υφιστάμενων υποδομών.»
Μεταξύ των πιο προβληματικών σημείων του νομοσχεδίου αναφέρει «το άρθρο 43 για παραχωρήσεις αιγιαλού και παραλίας: Η ρύθμιση επιδεινώνει το εξαιρετικά προβληματικό ισχύον καθεστώς, προβλέποντας: αύξηση κατά 200 τ.μ. του εμβαδού παραχώρησης για εκμίσθωση θαλάσσιων μέσων αναψυχής, ξαπλωστρών, ομπρελών, λειτουργία αυτοκινούμενου ή ρυμουλκούμενου τροχήλατου αναψυκτηρίου, καθώς και τραπεζοκαθισμάτων, απεριόριστο εμβαδό παραχώρησης σε όμορα του κοινόχρηστου χώρου ξενοδοχεία και σύνθετα τουριστικά καταλύματα, μείωση κατά 10% (από 60% σε 50%) της ελεύθερης έκτασης αιγιαλού». Όπως επισημαίνει η Θ. Νάντσου «πρόκειται για απαράδεκτη ρύθμιση που μειώνει αδικαιολόγητα το δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στην παραλία. Ευνοεί παράλογα και υπερβολικά τις μεγάλες τουριστικές μονάδες που καταλαμβάνουν παράκτιο χώρο εις βάρος επισκεπτών που δεν είναι πελάτες των τουριστικών επιχειρήσεων που τον εκμεταλλεύονται».

Ζωή Γεωργούλα