Εγκλωβισμένες μεταξύ ζωής και θανάτου

Η ΔΙΑΠΟΜΠΕΥΣΗ ΠΟΥ ΕΞΕΥΤΕΛΙΣΕ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ

Η σύμπραξη των υπουργείων Προστασίας του Πολίτη και Υγείας, με την αστυνομία, τους γιατρούς και τον κίτρινο Τύπο, κατασκεύασε ένα «θανάσιμο κίνδυνο», όπου «μιαρές» γυναίκες απειλούσαν την ευπρέπεια «αξιοπρεπών» ανδρών και το καλώς έχειν της ελληνικής οικογένειας.

 

Μια συζήτηση με συντελεστές της θεατρικής παράστασης «Γυναίκες από χώμα»

 

Τον Απρίλιο του 2012, υπογράφηκε η υγειονομική διάταξη 39 Α, σύμφωνα με την οποία το υπουργείο Υγείας μπορούσε να προχωρήσει σε εξαναγκαστικό υγειονομικό έλεγχο, οποιουδήποτε προσώπου, με πρόσχημα την προστασία της δημόσιας υγείας. Σε διάστημα δύο, τριών ημερών, πάνω από 190 γυναίκες συνελήφθησαν αυθαίρετα, υποβλήθηκαν χωρίς τη συναίνεσή τους σε εξέταση αίματος ως πιθανοί φορείς HIV, σε καθεστώς κράτησης στα αστυνομικά τμήματα, κατά παράβαση της ιατρικής δεοντολογίας. Εις βάρος των 32 γυναικών για τις οποίες διαπιστώθηκε οροθετικότητα, η Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών απήγγειλε κατηγορίες για βαριά σκοπούμενη σωματική βλάβη, ως δήθεν εκδιδόμενες που μετέδιδαν εν γνώσει τους και με πρόθεση τον ιό HIV ενώ, οι περισσότερες τοξικοεξαρτημένες ή άστεγες, αφενός δεν ήταν εκδιδόμενες, αφετέρου, στην πλειοψηφία τους, δεν είχαν υποβληθεί ποτέ σε ιατρικές εξετάσεις, επομένως δεν γνώριζαν ότι ήταν φορείς του ιού. Η αρμόδια Εισαγγελέας έδωσε εντολή δημοσιοποίησης των φωτογραφιών και προσωπικών στοιχείων 29 εξ αυτών, από τις οποίες οι 26 προφυλακίστηκαν.

 

Τη συνέντευξη πήρε η Σοφία Ξυγκάκη

 

Αν για την αρρώστια χρησιμοποιούνται στρατιωτικές μεταφορές, όπως για παράδειγμα «εισβολή ξένων οργανισμών» στο σώμα, όπου αυτό πρέπει να αναζητήσει τις «άμυνές του» για να θεραπευτεί, όταν η νόσος περιγράφεται ως εισβολέας μέσα στην κοινωνία, επιστρατεύεται το «βαρύ πυροβολικό»: πρόκειται για «μάχη», για «πόλεμο».

Με τη δημοσιοποίηση των προσωπικών στοιχείων των γυναικών, η σύμπραξη των υπουργείων Προστασίας του Πολίτη και Υγείας, με τότε υπουργούς τους Μ. Χρυσοχοΐδη και Α. Λοβέρδο, με την αστυνομία, τους γιατρούς και τον κίτρινο Τύπο με τα εξωφρενικά εξώφυλλα, κατασκεύασε ένα «θανάσιμο κίνδυνο», όπου «μιαρές» γυναίκες απειλούσαν την ευπρέπεια των «αξιοπρεπών» ανδρών και το καλώς έχειν της ελληνικής οικογένειας. Όταν όλες οι κατηγορούμενες γυναίκες αθωώθηκαν, η είδηση πέρασε με μονόστηλα στις εφημερίδες. Η διαπόμπευση αυτών των προσώπων ποινικοποίησε την ασθένεια, εξευτέλισε το κοινωνικό κράτος, αγνόησε ακόμα και τις υποτυπώδεις κοινωνικές πολιτικές, ενθάρρυνε σκοταδιστικά αντανακλαστικά, απαξίωσε τα πιο στοιχειώδη ανθρώπινα συναισθήματα. Πώς αντιμετώπισαν όμως οι γυναίκες αυτές το διασυρμό τους; ποια η σχέση τους με την οικογένεια τους; πώς άντεξαν, με ήδη επιβαρημένη υγεία, τις απάνθρωπες συνθήκες φυλάκισης; Πόσο σημαντική ήταν η συμπαράσταση των πρωτοβουλιών γυναικών που τις πλαισίωσαν;

Αυτό το δύσκολο υλικό επέλεξε ως πρώτη της εμφάνιση η θεατρική ομάδα Ανδρομέδα, που δημιουργήθηκε από τέσσερις νεαρές γυναίκες, τις: Φανή Γρύλλη, Ντίνα Κούκου, Σοφία Ρούβα, Αναστασία Τσούτση που, φοιτώντας μαζί, μοιράστηκαν κοινές εμπειρίες αλλά και κοινές αγωνίες: Η καταπάτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, η όλο και πιο έντονη παρουσία του φασισμού, οι φυλετικές ανισότητες, ο σεξισμός, μεταξύ άλλων, αποτελούν το υλικό της έρευνάς τους, η συλλογική εργασία δημιουργεί την κοινή πορεία τους και την αισθητική τους. Στην παράσταση συμπράττει και η Έφη Σισμανίδου σε απόλυτη αρμονία με την ιδέα και την ομάδα Ανδρομέδα.

Μιλήσαμε με τη Ντίνα Κούκου και την Αναστασία Τσούτση.

«Επί ένα χρόνο μελετούσαμε την ιδέα» λένε. «Στη συνέχεια, ο σκηνοθέτης μας Κοραής Δαμάτης, που ήταν και δάσκαλός μας στη σχολή, έκανε τη σύνθεση των κειμένων, το διαλογικό μέρος, από τις συνεντεύξεις των ίδιων των γυναικών. Όταν επεξεργαζόμασταν το υλικό είχαμε σκοντάψει σε πολλά κενά. Μιλήσαμε με τη Χαρά Παπαγεωργίου, τη δικηγόρο από την Ομάδα αλληλεγγύης των δικηγόρων, τη Χρύσα Μπότση, τη Σίσσυ και κάποιες γυναίκες ακόμη από την Πρωτοβουλία αλληλεγγύης στις διωκόμενες οροθετικές. Η καθεμία συμπλήρωνε από ένα κενό. Κάναμε πρόβες 4 μήνες. Δεν θέλαμε να «παίξουμε» τις οροθετικές, έπρεπε να βρούμε ένα δικό μας δρόμο για να μεταφέρουμε τις εμπειρίες αυτών των γυναικών».

Στην παράσταση πέντε γυναίκες χωρίς ονόματα αφηγούνται με ημερολογιακή σειρά, η καθεμία, το χρονικό της σύλληψής τους, τις συνθήκες κράτησής τους, τις προσωπικές και οικογενειακές ιστορίες τους, την αντιμετώπιση τους από το στενό τους περιβάλλον, μετά το διασυρμό.

Λειτουργήσαμε όπως στα χορικά, η καθεμία πρόφερε το δικό της κομμάτι κάθε φορά αλλά είμαστε όλες μαζί – η μία έδινε τη σκυτάλη στην άλλη και αυτό που συνέβη μαγικά ήταν ότι η καθεμιά μας ήταν ανοιχτή για να μοιραστεί το δικό της κομμάτι με τις άλλες, χωρίς όμως να το τυποποιήσει.

Υπήρχε μεγάλη οικονομία στα τεχνικά μέσα που χρησιμοποιήθηκαν, πχ. δεν υπήρχαν προβολές, χαρακτηριστικό του θεάτρου ντοκουμέντο. Έτσι, στην παράστασή σας λειτούργησε πολύ καλά το έκτο πρόσωπο, οι φωνές φίλων από ψηλά, που σας θέτουν τις επώδυνες ερωτήσεις, επίσης παρουσιάζουν στην αρχή και στο τέλος το ιστορικό, κλείνουν και την παράσταση.

Εμείς θεωρούμε ως έκτο πρόσωπο το μουσικό σχολιασμό, δηλαδή η μουσική σχολιάζει μαζί με μας τα γεγονότα. Αφορμή για να ξεδιπλωθεί το γεγονός, από μας και τη μουσική, είναι οι ερωτήσεις που ακούγονται από τις φωνές φίλων που δεν θέλαμε να προσωποποιήσουμε. Θα μπορούσε να είναι ο οποιοσδήποτε, ακόμα και ο ίδιος ο θεατής.

Ακούγονται και οι δικές σας φωνές ηχογραφημένες.

Σίγουρα υπάρχει επανάληψη ορισμένων σημείων που πρέπει να αναδειχθούν, αλλά είναι και το ασυνείδητό τους ως ο εφιάλτης των γυναικών, πάντα παρών να τις ταράζει. Είναι ο εκφοβισμός που έχουν υποστεί, που τις κάνει να αισθάνονται πάντα ντροπή.

Εσάς σας ταράζει;

Πολύ. Είναι όπως στη μυθολογία η Ιώ που την κυνηγά ο οίστρος, η μύγα, και αυτή αισθάνεται ότι η μύγα είναι πάντα πίσω της, ότι δεν την αφήνει ποτέ.

Το αγαπημένο μας σημείο είναι όταν ακούγεται η εισαγγελική απόφαση που αθωώνει τις γυναίκες. Όπως, επίσης, στο τέλος της παράστασης, όταν φεύγουν τα φώτα από πάνω μας και από το κοινό και μένουν μόνο οι κούκλες που είναι άψυχες, έχουν μορφή ανθρώπου αλλά δεν έχουν πρόσωπο.

«Είναι όλες Μαρίες» όπως λέτε. Μιλήστε μου και για τα γκρίζα στραπατσαρισμένα νυφικά και τα μαύρα μεσοφόρια που φοράτε.

Υποτίθεται ότι αυτές οι γυναίκες φορούν το «ένδυμα της ασφάλειας» γιατί το νυφικό αυτό αντιπροσωπεύει, παρόλα αυτά μόνο ασφαλείς δεν είναι. Γι’ αυτό το λόγο είναι φθαρμένα και λερωμένα. Κάποιες από μας, στη συνέχεια, βγάζουμε το νυφικό για να φανεί η εσωτερική του πλευρά που είναι μαύρη και καθρεφτίζει τα συναισθήματά τους για όσα βίωσαν. Όταν έρχεται η στιγμή να παραδοθούν και πάλι στα χέρια της πολιτείας, φορούν και πάλι τα νυφικά, το ένδυμα της «ασφάλειας». Δεν δηλώνουμε αν αυτές οι γυναίκες είναι εν ζωή ή όχι.

Πώς αντιδρά το κοινό στην παράσταση;

Στην παράσταση πολλοί από το κοινό μένουν σκυφτοί, αποφεύγουν να μας κοιτάξουν.

Γιατί «Γυναίκες από χώμα»;

Γιατί είναι πρόσωπα εγκλωβισμένα μεταξύ ζωής και θανάτου, που τα σκόρπισαν σαν να ήταν χώμα.

 

Την Παρασκευή 26 Οκτωβρίου, μετά το τέλος της παράστασης «Γυναίκες από χώμα», η οποία τελεί υπό την αιγίδα της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων, θα πραγματοποιηθεί ανοιχτή συζήτηση με το κοινό. Θα συμμετάσχουν οι: Χαρά Παπαγεωργίου, δικηγόρος υπεράσπισης των γυναικών από την Ομάδα Δικηγόρων για τα Δικαιώματα των Προσφύγων και των Μεταναστών, Χρύσα Μπότση, γιατρός και μέλος της Πρωτοβουλίας αλληλεγγύης για τις διωκόμενες οροθετικές και Κατερίνα Μάτσα, ψυχίατρος και διευθύντρια του 18 Άνω.

 

 

 

 

Ταυτότητα παράστασης

 

Σύνθεση κειμένων – σκηνοθεσία: Κοραής Δαμάτης, μουσικοί διάλογοι και σχολιασμοί: Χρήστος Κότσις, σκηνικά-κοστούμια: Παύλος Ιωάννου, σχεδιασμός φωτισμών: Κοραής Δαμάτης.

Παίρνουν μέρος αλφαβητικά: Φανή Γρύλλη, Ντίνα Κούκου, Σοφία Ρούβα, Έφη Σισμανίδου, Αναστασία Τσούτση.

Φωτογραφίες παράστασης: Χρήστος Κοτσιρέας, παραγωγή: Θεατρική ομάδα Ανδρομέδα.

Έως την Κυριακή 28 Οκτωβρίου, κάθε Παρασκευή και Σάββατο στις 9μμ και Κυριακή στις 6.15μμ, στον Πολυχώρο Vault Theatre Plus (Μελενίκου 26, Βοτανικός), πληροφορίες-κρατήσεις: 213 0356472 / 6949534889. Τιμές εισιτηρίων: 12 ευρώ, προπώληση – φοιτητικό: 10 ευρώ, ατέλειες: 5 ευρώ