Εκβιασμοί εις βάρος της ειρήνης

Του Νίκου Σερβετά

Από τη μία πλευρά, έχουμε τη διεθνή κοινότητα που, έστω και προσχηματικά, εκδίδει ανακοινώσεις κατά της προσάρτησης παλαιστινιακών εδαφών από το Ισραήλ. Τον 85χρονο πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής, Μαχμούντ Αμπάς, να δηλώνει ότι η Παλαιστίνη αποχωρεί απ’ όλες τις, ούτως ή άλλως, ανενεργές διεθνείς συμφωνίες που έχει υπογράψει και με επιστολή του να ζητά από τον πρόεδρο της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, να αναλάβει πρωτοβουλίες για νέο γύρο συνομιλιών για το Παλαιστινιακό. Τον ΟΗΕ, που θεωρεί ότι η τύχη της Ιερουσαλήμ πρέπει να καθοριστεί από διαπραγματεύσεις και όχι μονομερώς. Τον βασιλιά Αμπντάλα Β΄ της Ιορδανίας, ο οποίος προειδοποίησε για «μεγάλη σύγκρουση με το βασίλειο της Ιορδανίας» σε περίπτωση ισραηλινής προσάρτησης των παλαιστινιακών εδαφών. Το διεθνές φόρουμ Freedom House Democracy Index, που τοποθετεί το Ισραήλ στην τελευταία θέση αναφορικά με την ανάπτυξη της δημοκρατίας από το 1973, τότε που άρχισε την καταγραφή.
Όλοι αυτοί, και όχι μόνον, έχουν απέναντι τους το «μόνιμο» πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Αν και κατηγορούμενος για βαρύτατα ποινικά αδικήματα, μεταξύ των οποίων διαφθορά και απιστία, έχει δώσει μέσα σε ενάμισι χρόνο τρεις εκλογικές μάχες και σε όλες βγήκε νικητής. Ο γιός του, Γιερ Νετανιάχου, φιγουράρει σε αφίσες του γερμανικού ακροδεξιού κόμματος AfD και πολύ πρόσφατα, με δημόσιες δηλώσεις του, ευχήθηκε «οι νεκροί από τον κορονοϊό στο Ισραήλ να είναι αριστεροί». Ο έως πρόσφατα ορκισμένος εχθρός του, Μπένι Γκαντζ, είναι σήμερα εταίρος στην κυβέρνηση του. Οι πολιτικοί αντίπαλοί του, το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα του Ισραήλ, επλήγη από pasokization και χρειάστηκε να κρυφτεί κάτω από τις φτερούγες του αριστερού Μερέτζ, για να καταφέρει να εκπροσωπείται σήμερα στη βουλή, με ένα πενιχρό ποσοστό.

Επίδειξη επιβολής

Η υπό τον Νετανιάχου κυβέρνηση του Ισραήλ, που σχηματίστηκε στην αρχή της εβδομάδας, έχει σκοπό από την 1η Ιουλίου να αρχίσει την προσάρτηση παλαιστινιακών εδαφών στη Δυτική Όχθη αφήνοντας, μακροπρόθεσμα, στην Παλαιστινιακή Αρχή μόνον τη Λωρίδα της Γάζας, η οποία ουσιαστικά διοικείται από την εξτρεμιστική Χαμάς.
Το ζητούμενο είναι τι θα καταφέρει, αν το κάνει. Πέρα από την επίδειξη επιβολής -την οποία όμως δεν έχει απόλυτη ανάγκη, ειδικά όσο είναι ο Τραμπ πρόεδρος των ΗΠΑ- το πιο πιθανό είναι να δώσει ζωή στην HISH (από τα αρχικά των Hezbollah, Iran, Syria, Hamas), την άτυπη και ενίοτε συγκυριακή συμμαχία του Ιράν και της Συρίας με τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς, η οποία παλαιότερα είχε προκαλέσει την ανησυχία των μετριοπαθών σουνιτικών κρατών της Αιγύπτου, της Σαουδικής Αραβίας και της Ιορδανίας. Αν προστεθεί σε αυτό και η στροφή της Φατάχ (οργάνωση του Μαχμούτ Αμπάς) στη Ρωσία, το σκηνικό περιπλέκεται εντελώς. Σε πρώτη φάση, αυτός που τελικά κινδυνεύει να βγει χαμένος είναι ο ίδιος ο Νετανιάχου και τα μεγαλεπήβολα σχέδια του για εξαφάνιση των Παλαιστινίων, αλλά και η, με ακραίους τρόπους, επιβολή των αμερικανικών συμφερόντων σε όλη την περιοχή της Μέσης Ανατολής. Ευρωπαίοι παρατηρητές θεωρούν ότι προς το παρόν, και πριν τις εκλογές του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, οπότε υπάρχουν έστω και μικρές πιθανότητες να μην επανεκλεγεί ο Τραμπ, ο Νετανιάχου θα προχωρήσει στην προσάρτηση του 30% της Δυτικής Όχθης, ώστε ούτε ο ίδιος και οι υποστηρικτές του να φανούν ασυνεπείς, ούτε να αναγκάσει την άλλη πλευρά να αντιδράσει.

Η σύνθεση της Κνεσέτ

Η σημερινή κυβέρνηση του Ισραήλ προέκυψε μετά τις εκλογές που έγιναν στις αρχές Μαρτίου. Συνολικά εκπροσωπούνται στη βουλή του Ισραήλ (Κνεσέτ) οκτώ κόμματα ή συνασπισμοί κομμάτων, τα επτά εκ των οποίων είναι θρησκευτικά, συντηρητικά ή ακροδεξιά. Το μόνο σοσιαλιστικής – αριστερής απόχρωσης είναι ο συνασπισμός των πάλαι ποτέ κραταιών Σοσιαλδημοκρατών με το «Μερέτζ», που συγκέντρωσε 5,83% των ψήφων και εξέλεξε 7 στους 120 βουλευτές.
Στην κυβέρνηση μετέχουν το ακροδεξιό «Λικούντ» του Μπενιαμίν Νετανιάχου (29,46% και 36 έδρες) και το «Λευκό Γαλάζιο» του Μπένι Γκαντζ (26,59% και 33 έδρες) Η συμφωνία τους περιέχει τον όρο εναλλαγής στη θέση του πρωθυπουργού. Τους πρώτους 18 μήνες θα είναι ο Μπένιαμιν Νετανιάχου και τους επόμενους 18 ο Μπένι Γκαντζ. Ο Γκαντζ ήταν αξιωματικός του στρατού, διετέλεσε αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων της χώρας και υπουργός Άμυνας. Το «Λευκό Γαλάζιο» είναι ένα «κόμμα νέου τύπου», όπως έχει δηλώσει ο ίδιος. Θεωρητικά, οι εκάστοτε θέσεις του διαμορφώνονται κατά περίπτωση, συνήθως με ηλεκτρονικές ψηφοφορίες, από τα μέλη του. Πρακτικά, πρόκειται για ένα υπερσυντηρητικό κόμμα, που προσπαθεί να ψαρέψει ψήφους απ’ όλες τις δεξαμενές ψηφοφόρων, τους φτωχούς ισραηλίτες έποικους έως τους ούλτρα ορθόδοξους εβραίους.

Τα πέντε σημεία κλειδιά

Υπό αμφισβήτηση θέτει τη βιωσιμότητα της νέας κυβέρνησης του Ισραήλ ο πολιτικός συντάκτης της ισραηλινής εφημερίδας Haaretz, Τζόναθαν Λις. Ο Λις, σε άρθρο του, επισημαίνει πέντε «εμπλοκές», που αν προκύψει οποιοδήποτε απ’ αυτές, η χώρα θα βρεθεί μπροστά σε νέο κυβερνητικό αδιέξοδο:
1. Αποκλεισμός του Νετανιάχου: Θα μπορούσε να ξεσπάσει μεγάλη κρίση εάν το Ανώτατο Δικαστήριο αποφασίσει ότι ο Νετανιάχου δεν μπορεί να γίνει αναπληρωτής πρωθυπουργός όταν, μετά από 18 μήνες, αναλάβει καθήκοντα πρωθυπουργού ο Μπένι Γκάντζ, αρχηγός του κόμματος «Γαλάζιο – Λευκό». Την περασμένη εβδομάδα, οι δικαστές με βάση νόμο που ψήφισε η υπηρεσιακή κυβέρνηση Νετανιάχου πριν μερικούς μήνες, αποφάνθηκαν ότι μπορεί ο Νετανιάχου να αναλάβει τη θέση του πρωθυπουργού, παρά τις κατηγορίες εναντίον του για ποινικά αδικήματα, αλλά δεν έλαβαν καμία απόφαση σχετικά με τη φάση εναλλαγής, όταν δηλαδή ο Νετανιάχου θα γίνει αναπληρωτής πρωθυπουργός. Οι δικαστές διευκρίνισαν ότι ένας αναπληρωτής πρωθυπουργός δεν είναι καν μέλος του υπουργικού συμβουλίου.
2. Προσάρτηση των παλαιστινιακών εδαφών: Η κίνηση που δεν υποστηρίζεται από το κόμμα «Γαλάζιο – Λευκό». Η συμφωνία επιτρέπει στον Νετανιάχου να παρακάμψει το υπουργικό συμβούλιο και να φέρει την απόφαση στη βουλή για έγκριση, όπου η πλειοψηφία αναμένεται να τον υποστηρίξει. Ωστόσο, η συμφωνία υποχρεώνει τον Νετανιάχου να επικυρώσει το ειρηνευτικό σχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ, προκειμένου «να διαφυλάξει την ασφάλεια και τα στρατηγικά συμφέροντα του Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης της περιφερειακής σταθερότητας, της τήρησης ειρηνευτικών συμφωνιών με τους γείτονές του και της προσπάθειας για μελλοντικές ειρηνευτικές συμφωνίες». Εάν θελήσει ο Μπένι Γκάντζ μπορεί να υποστηρίξει ότι ο Νετανιάχου δεν ικανοποιεί αυτούς τους όρους, βλάπτοντας τις ειρηνευτικές συμφωνίες με την Αίγυπτο και την Ιορδανία.
3. Η δίκη του Νετανιάχου: Έχει προγραμματιστεί να αρχίσει σήμερα, 24 Μαΐου. Ο Γκαντζ και άλλα μέλη του «Γαλάζιου – Λευκού» έχουν ήδη παραβιάσει την εκλογική τους υπόσχεση να μην προσχωρήσουν σε κυβέρνηση με επικεφαλής τον κατηγορούμενο. Καθώς η δίκη θα εξελίσσεται, θα δυσκολεύονται να υποστηρίζουν τον Νετανιάχου στο ρόλο του ως πρωθυπουργό, παρ’ όλο που ο νόμος του επιτρέπει να το κάνει.
4. Ο προϋπολογισμός: Μεταξύ των άλλων θεμάτων, αυτός ο προϋπολογισμός θα πρέπει να αντιμετωπίσει τις ζημιές που προκλήθηκαν από την κρίση του κορονοϊού, με επενδύσεις στο σύστημα υγείας πριν από ένα πιθανό δεύτερο κύμα του ιού. Η κυβερνητική συμφωνία έχει ήδη καθορίσει μια συναινετική φόρμουλα για τον προϋπολογισμό του 2021, αλλά δεν είναι σαφές τι θα συμβεί εάν προκύψει μια σοβαρή κρίση αναφορικά με τις περικοπές που θέλει να επιβάλει ο Νετανιάχου.
5. Αμφιλεγόμενη νομοθεσία: Οι δύο εταίροι έχουν αποφασίσει να μην προωθήσουν αμφιλεγόμενα νομοσχέδια, όπως, για παράδειγμα, ο γάμος των ομοφυλοφίλων. Αυτό, όμως, στερεί στους βουλευτές την προώθηση αιτημάτων των ψηφοφόρων τους. Η εμπειρία έχει δείξει ότι αυτό μπορεί να λειτουργήσει υπέρ της αντιπολίτευσης, όπως έγινε στην προηγούμενη βουλή, όταν το Μερέτζ κατέθεσε πρόταση νόμου για μέτρα υπέρ των Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες. Η αποχώρηση από τη βουλή μεγάλης μερίδας βουλευτών της κυβέρνησης οδήγησε στην υπερψήφιση της πρότασης.