ΦιλόΔημος Ι και ΙΙ: Ενισχύοντας τις δυνατότητες της τοπικής αυτοδιοίκησης

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Σε προηγούμενο φύλλο της «Εποχής» παρουσιάσαμε το πρόγραμμα ΦιλόΔημος Ι και ΙΙ. Ένα πρόγραμμα σχεδιασμένο αποκλειστικά για την τοπική αυτοδιοίκηση, που στοχεύει ακριβώς εκεί που υπάρχουν ανάγκες. Ξεκίνησε με αρχικό προϋπολογισμό πεντακόσια εκατομμύρια ευρώ τον Φλεβάρη του 2018 και σήμερα έχει ξεπεράσει τα 1,9 δισ. ευρώ, με όλες τις προσκλήσεις να είναι σε εξέλιξη. Τόσους πολλούς -και στοχευμένους σε πραγματικές ανάγκες- πόρους, η αυτοδιοίκηση δεν έχει δει ποτέ ξανά. Πόσο μάλιστα όταν αυτό έγινε σε περίοδο οικονομικής χρεωκοπίας. Είναι η πρώτη φορά που μικροί δήμοι μπορούν να εντάξουν έργα με ποσά που υπερβαίνουν ακόμα και τα πέντε εκατομμύρια ευρώ, χωρίς διακρίσεις πολιτικής και κομματικής τοποθέτησης. Αυτό ακριβώς εξηγεί την καθολική αποδοχή που έγινε από τους αυτοδιοικητικούς όλων των αποχρώσεων. Με αφορμή το ενδιαφέρον που υπήρξε γι’ αυτή τη δημοσίευση, παρουσιάζουμε σήμερα, και εν όψει των αυτοδιοικητικών εκλογών, το τεράστιο έργο που έχει γίνει σε όλα τα επίπεδα από το υπουργείο Εσωτερικών, μαζί με μια δήλωση, ομολογουμένως λιτή και σεμνή, που ζητήσαμε από τον υπουργό Αλέξη Χαρίτση.

Αύξηση των πόρων

Η σύγκριση μεταξύ του 2012-2015 και εντεύθεν είναι ενδεικτική. Έχουμε αύξηση, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, παρά τη συνέχιση των δημοσιονομικών περιορισμών στους ΚΑΠ, κατά 5% τόσο το 2018, όσο και το 2019. Από μηδέν ευρώ στους προϋπολογισμούς του 2014-2015 στις επενδυτικές δαπάνες των περιφερειών, το 2017 δόθηκαν 32 εκατ. και το 2018 70 εκατ. Δηλαδή, όχι μόνο επανήλθαν πόροι που είχαν κοπεί, αλλά και υπερδιπλασιάστηκαν. Ενεργοποιήθηκε το ξεχασμένο Πρόγραμμα των Δημοσίων Επενδύσεων. Πέραν των ΚΑΠ (Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων), από το πρόγραμμα για την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών και της λειψυδρίας δόθηκαν στους ΟΤΑ 124 εκατ., όταν το 2012-2014 ήταν λιγότερα από οκτώ. Για τους χρεοκοπημένους δήμους μέσω του προγράμματος ΑΚΣΙΑ, δόθηκαν 134 εκατ. ευρώ για ληξιπρόθεσμες οφειλές. Ενισχύθηκαν οι ορεινοί και νησιωτικοί δήμοι στοχευμένα με 41 εκατ., ενώ 95 εκατ. ευρώ διατίθενται για την αναβάθμιση βρεφικών, παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών.

Ενίσχυση στη στελέχωση

Πέρα από την οικονομική στήριξη υπήρξε παρέμβαση στη στελέχωση της αυτοδιοίκησης, μετά από χρόνια υποβάθμισης από το πάγωμα των προσλήψεων από τη μία, και τη μεταφορά αρμοδιοτήτων στους ΟΤΑ χωρίς πόρους και προσωπικό από την άλλη. Αποτέλεσμα, κρίσιμες υπηρεσίες να παραδίδονται σε ιδιώτες και οι εργαζόμενοι να ζουν στην ανασφάλεια, με διαλυμένα τα όποια εργασιακά δικαιώματα. Για πρώτη φορά οι δήμοι προσδιόρισαν τις ανάγκες τους και μετά από διαγωνισμό ικανοποιήθηκαν με 8.166 προσλήψεις, ενώ αναμένεται να γίνουν άλλες 758 μετά από επιπλέον αιτήματα. Ειδικά για τους μικρούς ορεινούς και νησιωτικούς δήμους έχουν προκηρυχθεί 118 θέσεις επιστημονικού και τεχνικού προσωπικού. Τέλος, σε εξέλιξη είναι ένα τριετές πρόγραμμα 1.500 προσλήψεων από επιστημονικό προσωπικό, με βάση συγκεκριμένες ανάγκες που τις προσδιορίζουν οι ίδιοι οι δήμοι.

Ενδοδημοτική αποκέντρωση

Σε θεσμικό επίπεδο τώρα, με την ψήφιση του «Κλεισθένη» εκτός από την απλή αναλογική που εισάγει την ανάπτυξη προγραμματικών συγκλίσεων και συναινέσεων και οδηγεί σε συνεργασίες πάνω στα προβλήματα των τοπικών κοινωνικών, για πρώτη φορά υλοποιείται μια τόσο μεγάλη προσπάθεια ενδοδημοτικής αποκέντρωσης, με εμβάθυνση της δημοκρατίας και άνοιγμα της αυτοδιοίκησης στην κοινωνία. Συγκεκριμένα, έχουμε απεξάρτηση των τοπικών συμβουλίων από τα ψηφοδέλτια των δημάρχων και άρα ενίσχυση του ρόλου τους, αλλά και των τοπικών κοινωνιών με την εισαγωγή των λαϊκών συνελεύσεων και των τοπικών και περιφερειακών δημοψηφισμάτων.
Έχουμε τη θεσμοθέτηση πόρων για τις τοπικές κοινότητες και την ενίσχυσή τους με αρμοδιότητες.
Έχουμε αναβάθμιση των επιτροπών διαβούλευσης και ενίσχυση των δυνατοτήτων ουσιαστικής παρέμβασης από πολίτες, κινήσεις και πρωτοβουλίες.

Βελτίωση της λειτουργίας

Τέλος, περιλαμβάνει ακόμα και ένα πλήθος θεσμικών ρυθμίσεων που βελτιώνουν τη λειτουργία των ΟΤΑ και ενισχύουν τις αναπτυξιακές τους δυνατότητες όπως:
• Ίδρυση αυτοτελώς, ή από κοινού με άλλους ΟΤΑ, νομικών προσώπων με αντικείμενο την ενέργεια, το περιβάλλον και την αξιοποίηση τοπικών φυσικών αγαθών και πόρων.
• Μπορούν να συμμετέχουν στο μετοχικό κεφάλαιο επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.
• Οργανώνεται και εξορθολογίζεται η διαδικασία για κατάρτιση μακροχρόνιου και ολοκληρωμένου αναπτυξιακού σχεδιασμού.
• Υποστήριξη των αδύναμων δήμων για την εκπόνηση, ανάθεση και επίβλεψη μελετών και στην ωρίμανση ή δημοπράτηση έργων.
•Δίνει τη δυνατότητα συνεργασίας μεταξύ όμορων δήμων για τη συγκρότηση κοινής τεχνικής υπηρεσίας όταν δεν υπάρχουν τέτοιες επαρκείς.
Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην άρση των αδικιών σε βάρος των εργαζομένων στην τοπική αυτοδιοίκηση για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και την κατοχύρωση των δικαιωμάτων τους.
● Όπως επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, με όλες τις ομοσπονδίες εργαζομένων και στους δύο βαθμούς της τοπικής αυτοδιοίκησης, τόσο για τους μόνιμους όσο και για το προσωπικό ιδιωτικού δικαίου.
Επιπλέον έχουν ληφθεί μέτρα και έχουν γίνει ρυθμίσεις για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία όλων των εργαζομένων όπως:
• Το αυτονόητο ότι τα Μέτρα Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ) τα δικαιούνται όλοι οι εργαζόμενοι ανεξάρτητα από τη σχέση εργασίας. Ενώ δόθηκαν και αναδρομικά για τη χορήγηση των ΜΑΠ παρελθόντων ετών.
• Επεκτάθηκε το επίδομα επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας.
• Προβλέπονται διοικητικά πρόστιμα στην περίπτωση παραβίασης της νομοθεσίας για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία.
● Τέλος, έχει συγκροτηθεί ομάδα εργασίας για τη ριζική αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων και τους όρους παροχής των ΜΑΠ και θα κατατεθεί το επόμενο διάστημα νομοσχέδιο.
● Για πρώτη φορά καθορίστηκαν οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση άδειας ίδρυσης και λειτουργίας των δημοτικών βρεφικών, παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών και εκπονήθηκε πρότυπος κανονισμός λειτουργίας τους. Ταυτόχρονα, χρηματοδοτήθηκαν οι δήμοι για την προσαρμογή των υπαρχόντων στα νέα πρότυπα.
● Ικανοποιείται το πάγιο αίτημα της αυτοδιοίκησης και αποσπάται ο έλεγχος νομιμότητας από τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις με τη συγκρότηση των Αυτοτελών Υπηρεσιών Εποπτείας ΟΤΑ, που συγκροτούνται από πρόσωπα υψηλών προσόντων με νομικές γνώσεις.
● Προωθείται το ξεκαθάρισμα των αρμοδιοτήτων μεταξύ των τριών επιπέδων διοίκησης. Δήμος-περιφέρεια-κράτος στη βάση της εγγύτητας, της επικουρικότητας και της αποτελεσματικότητας.
● Όλες οι παραπάνω παρεμβάσεις ολοκληρώνονται με μια πολύ σημαντική, που αφορά την ψηφιακή αναβάθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης. Ένα έργο σημαντικό και εξειδικευμένο, χρηματοδοτούμενο με 30 εκατ. από το ΕΣΠΑ, που στόχο έχει την επιτάχυνση, απλούστευση και αναβάθμιση των παρεχομένων υπηρεσιών που προσφέρουν οι τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών. Οι παρεμβάσεις αυτές αφορούν όλα τα επίπεδα λειτουργίας της τοπικής αυτοδιοίκησης, υλικά, διαδικασίες, ανθρώπους και τα οργανικά συστήματα. Στο επίκεντρο η ενίσχυση της διαφάνειας στη λειτουργία των ΟΤΑ και η εξυπηρέτηση του πολίτη.

Πέτρος Ζούνης