Επανεκλογή Μοράλες και εκλογικό πραξικόπημα της Δεξιάς

 

Η ολοκληρωμένη καταμέτρηση έδωσε 47,1% στον Μοράλες και 36,5% στον Μέσα

Στις πρόσφατες εκλογές για την ανάδειξη Προέδρου της Βολιβίας (20/10/2019) διεκδικητές ουσιαστικά ήταν δύο: ο γνωστός μας ιθαγενής, πρώην αγρότης και πρόεδρος της χώρας από το 2006 Έβο Μοράλες, που διεκδικούσε την προεδρία για τέταρτη συνεχή θητεία και ο νεοφιλελεύθερος Κάρλος Μέσα, που το πρόγραμμά του παραπέμπει ευθέως σε πολιτικές του ΔΝΤ. Από τους υπόλοιπους επτά υποψήφιους, η συντριπτική πλειοψηφία τοποθετείται στη Δεξιά ή στην ακροδεξιά και ένας είναι ομοφοβικός, μισογύνης και ρατσιστής ευαγγελιστής παπάς.
Η πρωτιά του Έβο ήταν δεδομένη και αυτό που κρινόταν σε αυτές τις εκλογές ήταν το αν θα χρειαζόταν β’ γύρος, αν δηλαδή ο Μοράλες με ποσοστό μεγαλύτερο από το ελάχιστο απαιτούμενο 40% θα είχε διαφορά από τον Κ. Μέσα τουλάχιστον δέκα ποσοστιαίες μονάδες (10%), ώστε να εκλεγεί από τον πρώτο γύρο. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι σε ενδεχόμενο δεύτερο γύρο η συνασπισμένη Δεξιά θα εξέλεγε τον Κ. Μέσα πρόεδρο της Βολιβίας.

Η εκλογική διαδικασία

Καταρχάς, από το 2015 λειτουργεί ηλεκτρονικό σύστημα γρήγορης αναμετάδοσης του μεγαλύτερου μέρους των εκλογικών αποτελεσμάτων (το 65% το 2015 και το 83,3% το 2019). Λόγω τεχνικών δυσκολιών, η ηλεκτρονική εφαρμογή δεν περιλαμβάνει τα αποτελέσματα ορισμένων περιοχών (αγροτικές ή ιθαγενών) τα οποία μεταδίδονται με καθυστέρηση. Έτσι, τα αποτελέσματα που ανακοινώνονται άμεσα είναι προσωρινά. Παρόλο που θέμα αυτό είναι γνωστό, αναλύθηκε σε συνέντευξη Τύπου που έδωσε η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή (Κ.Ε.Ε) την προηγούμενη από τις εκλογές βδομάδα.
Τα προσωρινά αποτελέσματα έδωσαν την πρωτιά στον Μοράλες με πάνω από 40% των ψήφων και διαφορά από τον Μέσα 7%. Εφόσον οι περιοχές που υπολείπονταν δεν άλλαζαν τους συσχετισμούς, θα διεξαγόταν δεύτερος γύρος στις 15 Δεκεμβρίου με σχεδόν βέβαιη τη νίκη του Κ. Μέσα. Είναι, όμως, γνωστό ότι στις περιοχές αυτές το Κίνημα για το Σοσιαλισμό (ΜAS) και ο Έβο διαθέτουν τη συντριπτική πλειοψηφία.

Το σχέδιο ανατροπής εκτυλίσσεται

Τι συνέβη αυτή τη φορά και με μοναδικό επιχείρημα τα προσωρινά αποτελέσματα και ούτε μία απόδειξη νοθείας έχουμε αυτές τις δραματικές εξελίξεις στη Βολιβία με δύο νεκρούς ήδη και παράλληλα την άμεση παρέμβαση των Η.Π.Α και των κρατών – δορυφόρων της στην ήπειρο (Βραζιλία, Αργεντινή, Κολομβία) αλλά και της Ε.Ε; Δεν διδάχτηκαν τίποτα από την περίπτωση Γουαϊδό στη Βενεζουέλα; Τί θα πουν ή θα πράξουν οι δύο ευρωβουλευτές – παρατηρητές (ένας ισπανός και ένας πορτογάλος) που δήλωσαν ότι οι εκλογικές διαδικασίες ήσαν άψογες;
Επιπρόσθετα, ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών (ΟΑΚ) που δεν έχει αρθρώσει ούτε μια λέξη για τις πολιτικές και τους νεκρούς διαδηλωτές στο Εκουαδόρ, τους νεκρούς, τις αθρόες συλλήψεις και τα βασανιστήρια στη Χιλή, συγκάλεσε εκτάκτως το αρμόδια όργανά του και αποφάσισε ότι «..καλύτερη επιλογή θα ήταν η διεξαγωγή δεύτερου γύρου… ακόμα και αν η καταμέτρηση βγάλει νικητή τον Μοράλες». Τα ίδια περίπου και η ΜΚΟ Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
Τυπικά, όλα ξεκίνησαν όταν η ιδιωτική εταιρεία που διαχειρίζεται την ηλεκτρονική εφαρμογή διέκοψε τη ροή των αποτελεσμάτων χωρίς να υπενθυμίσει τους λόγους διακοπής και άφησε να αιωρείται η υπόνοια ότι κάτι σοβαρό συνέβη (τυχαία;). Από την άλλη μεριά, η κυβέρνηση δεν επέδειξε την απαιτούμενη ετοιμότητα να παρέμβει άμεσα και να ενημερώσει.
Αντίθετα, η πανέτοιμη αντιπολίτευση με επικεφαλής τον Κ. Μέσα αμέσως μετά την ανακοίνωση των προσωρινών αποτελεσμάτων, ενεργοποίησε το σχέδιό της να τελειώσει η Βολιβία με «τον αμόρφωτο ινδιάνο» και τις κοινωνικές πολιτικές του: κατήγγειλε σε υψηλούς τόνους την κυβέρνηση για νοθεία και κάλεσε τους οπαδούς να διαδηλώσουν σε όλη τη χώρα στα γραφεία των Περιφερειακών εκλογικών Οργάνων ζητώντας αρχικά τη διενέργεια δεύτερο γύρου. Μετά, όμως, την ανακοίνωση των επίσημων τελικών αποτελεσμάτων και την πύρρεια νίκη του Μοράλες δεν αναγνωρίζει συνολικά τις εκλογικές διαδικασίες και απαιτεί νέες εκλογές. Παράλληλα, διεθνοποίησε το αίτημά της χαρακτηρίζοντας δικτατορία το καθεστώς.
Οι διαδηλώσεις της αντιπολίτευσης που πραγματοποιήθηκαν σε πολλές πόλεις ήταν μεγάλες και βίαιες, ενώ καταστράφηκαν δημόσια κτίρια. Μαζικές ήταν επίσης και οι διαδηλώσεις υποστηρικτών του ΜΑS-Μοράλες. Η προσπάθεια για γενική απεργία, ευτυχώς, δεν βρήκε ανταπόκριση. Η ένταση συνεχίζεται ιδιαίτερα στην περιοχή της Σάντα Κρους, προπύργιο ιστορικά της δεξιάς και του νεοφασισμού, του ρατσισμού και του πλούτου.
Αξίζει να επισημανθεί ότι στις διαδηλώσεις της αντιπολίτευσης εκτός από το κεντρικά συνθήματα περί νοθείας, β’ γύρου/επανάληψη εκλογών, αναδείχτηκε έντονος ρατσισμός απέναντι στους ιθαγενείς κυρίως που αποτελούν την πλειοψηφία του πληθυσμού, αλλά και στις γυναίκες. Η καταγγελία π.χ της ΚΕΕ ως αναξιόπιστης συνδέεται και με το γεγονός ότι η επικεφαλής είναι ιθαγενής –γυναίκα

Η αντεπίθεση της κυβέρνησης

Ο Μοράλες, ο αντιπρόεδρος Α.Γ Λινάρες και η κυβέρνηση συνολικά δηλώνουν κατηγορηματικά ότι δεν υπάρχει νοθεία και καλούν δημόσια και επίμονα τον Κ. Μέσα και όλα τα κράτη, οργανισμούς που αμφισβητούν τη νομιμότητα των εκλογικών να συμμετέχουν στην επανακαταμέτρηση των ψήφων, που έχει ήδη ξεκινήσει. Δεσμεύονται δε ότι σε περίπτωση που εντοπισθεί το παραμικρό πρόβλημα θα προκηρύξουν και θα οργανώσουν νέες εκλογές.
Το σενάριο ανατροπής νόμιμα εκλεγμένων κυβερνήσεων – προέδρων μέσω αμφισβήτησης εκλογικών αποτελεσμάτων το έχουμε ξαναδεί στη Λατινική Αμερική. Είναι πλέον η νέα μέθοδος επιβολής του νεοφιλελευθερισμού και της νέας αποικιοκρατίας που ασκούν οι ΗΠΑ με τη συνέργεια των εθνικών δεξιών κομμάτων. Εν τούτοις, και στην περίπτωση της Βολιβίας θα είναι πολύ δύσκολο να πετύχει.

Αναστοχασμός και ερωτήματα

Παρόλο που οι εξελίξεις είναι κρίσιμες και ανησυχητικές, ορισμένα ερωτήματα και ο απαιτούμενος αναστοχασμός είναι ζητήματα επείγοντα: πώς ερμηνεύεται η σταθερά φθίνουσα εκλογική δύναμη και δυναμική του ΜΑS και του Έβο Μοράλες; τι έχει συμβεί τα τελευταία χρόνια στη Βολιβία ώστε πλειοψηφικά η κοινωνία να στηρίζει τη δεξιά-ακροδεξιά; Μήπως οι κοινωνικές πολιτικές των 13 τελευταίων χρόνων που έβγαλαν από τη φτώχια πάνω από 3 εκατ. ανθρώπους και διεύρυναν σημαντικά τη δυνατότητα μόρφωσης και σπουδών δημιούργησαν νέα μικρομεσαία κοινωνικά στρώματα, αστικά πλέον αλλά μη πολιτικοποιημένα που συντάσσονται ιδεολογικά και πολιτικά με την παλιά μη ιθαγενών «μεσαία τάξη»;
Ήδη έχει αρχίσει ο εντοπισμός και η αναζήτηση απαντήσεων σε μια σειρά ερωτημάτων. Για παράδειγμα, η συνέντευξη του Α.Γ Λινάρες στην προηγούμενη «Εποχή» κινείται σ’ αυτήν την κατεύθυνση. Σε κάθε περίπτωση, οι εξελίξεις στη Βολιβία «τρέχουν» και θα επανέλθουμε.

Γεωργία Ντούσια