Επέκταση ή λήξη του πολέμου στη Συρία;

syria-1

Η εβδομάδα που πέρασε σημαδεύτηκε από ένα νέο γύρο όξυνσης μεταξύ των βασικών εμπλεκομένων στη συριακή διένεξη. Tweets, εκατέρωθεν δηλώσεις, σύγκλιση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, βομβαρδισμοί στρατιωτικών αεροδρομίων.
Ο συριακός πόλεμος, έτσι όπως τον ξέραμε ως τώρα τουλάχιστον, φτάνει στο τέλος του και οι παγκόσμιοι, αλλά και οι περιφερειακοί, δρώντες ετοιμάζονται για την επόμενη μέρα.
Τα συμβόλαια ανοικοδόμησης της κατεστραμμένης χώρας υπόσχονται δουλειές και κέρδη για τα επόμενα 10 χρόνια, οι γεωενεργειακοί δρόμοι που θα καθοριστούν, έχουν ακόμα μεγαλύτερα οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη, και ανοικτά ζητήματα θα κλείσουν (ή όχι), όπως το Κουρδικό.
Οι ενδιαφερόμενοι ετοιμάζονται είτε για τη μεγάλη σύγκρουση, είτε για τη μεγάλη συμφωνία. Έτσι, ακονίζουν τα μαχαίρια τους και εμφανίζονται έτοιμοι για όλα. Προσωπική εκτίμηση είναι ότι ο στόχος όλων είναι να κλιμακωθεί η ένταση έως την επίτευξη μιας μεγάλης συμφωνίας και όχι ενός μεγάλου πολέμου. Το πρόβλημα είναι ότι υπάρχουν ισχυρά αντικρουόμενα συμφέροντα, ακόμα και μεταξύ αυτών που εμφανίζονται ως σύμμαχοι, όπως για παράδειγμα η τριμερής συνεργασία Ρωσίας-Τουρκίας-Ιράν. Μπορεί να φαίνονται ως σύμμαχοι στο Συριακό, αλλά κάποιες βασικές επιδιώξεις της Άγκυρας για τη μετά-πολεμική Συρία προσκρούουν στα ρωσικά συμφέροντα.
Η διεθνής κοινότητα, παρακολούθησε τις εξελίξεις γύρω από τη φερόμενη επίθεση με τοξικά αέρια στην πόλη Ντούμα. Οι πρόεδροι των ΗΠΑ και της Γαλλίας φαίνεται να συμφώνησαν τηλεφωνικά ότι οι αναλύσεις και οι πληροφορίες όσων κατηγορούν το συριακό στρατό για την επίθεση είναι ακριβείς και θα πρέπει να υπάρξει δυναμική απάντηση από τη Δύση.

Απαραίτητη η διερεύνηση

Προφανώς και δεν μπορούμε να ξέρουμε και ίσως δεν μάθουμε ποτέ την αλήθεια. Ας κάνουμε όμως το απλό ερώτημα: ποιος ευνοείται από μια τέτοια επίθεση; Δεν είναι και τόσο σίγουρο ότι ευνοείται ο Μπασάρ αλ-Άσαντ. Ο πόλεμος έχει ουσιαστικά τελειώσει με την επικράτηση του συριακού στρατού στα μέρη εκείνα όπου 3 χρόνια πριν προήλαυνε το Ισλαμικό Κράτος. Οι κυβερνητικές δυνάμεις έχουν σφραγίσει την επικράτησή τους με τη συνεισφορά της Ρωσίας, του Ιράν και των δυνάμεων της λιβανέζικης Χεζμπολλάχ. Για ποιο λόγο να ρίξει ο Άσαντ χημικά –και να συμφωνήσουν και οι Ρώσοι σε αυτό- τη στιγμή που κερδίζει, όχι μόνο τον πόλεμο και το μεταβατικό του ρόλο στο δρόμο για την επόμενη μέρα, αλλά γιατί όχι και τη δυνατότητα μιας νέας υποψηφιότητας; Γιατί να το κάνει όταν ξέρει ότι θα προκαλέσει την αντίδραση των ΗΠΑ και πολλών συμμάχων τους, με κίνδυνο να αναμειχθούν στρατιωτικά εναντίον του; Από την άλλη, ποιος ευνοείται από αυτή την εξέλιξη; Μήπως όσοι ήθελαν, αλλά δεν πέτυχαν την πτώση του Μπααθικού καθεστώτος;
Καμία απτή απόδειξη δεν υπάρχει, πέρα από κάποιες πανομοιότυπες εικόνες στις τηλεοράσεις και τα κοινωνικά δίκτυα. Υπάρχει η δυνατότητα μία ανεξάρτητη επιτροπή του ΟΗΕ να ερευνήσει με κάθε αντικειμενικότητα και με ασφάλεια το περιστατικό, μιας και η Ντούμα ελέγχεται πλέον από τις κυβερνητικές δυνάμεις, οι αντάρτες υποχώρησαν και ο ρώσικος στρατός εγγυάται την ασφάλεια των ελεγκτών. Κάθε τι διαφορετικό είναι ύποπτο ως προς τους στόχους που εξυπηρετεί.

Η εμπλοκή του Ισραήλ

Την ίδια στιγμή, επλήγη πυραυλικά κοντά στην πόλη Χομς η στρατιωτική βάση Τίγια, ή Τ-4, με αποτέλεσμα τουλάχιστον 14 νεκρούς, μεταξύ των οποίων και 7 ιρανοί στρατιωτικοί. Η Συρία, η Ρωσία και το Ιράν δείχνουν την ισραηλινή αεροπορία πίσω από την επίθεση. Ο ισραηλινός στρατός ούτε επιβεβαίωσε, ούτε διέψευσε. Σύμφωνα με τις παραπάνω πηγές, ισραηλινά F-15 από τον Λίβανο, χωρίς να παραβιάσουν τον συριακό εναέριο χώρο έριξαν 8 κατευθυνόμενους πυραύλους. Τρεις από αυτούς βρήκαν στόχο, ενώ πέντε καταστράφηκαν από τα συστήματα αεράμυνας του συριακού στρατού. Και αυτό το συμβάν συγκαταλέγεται στο τοπίο που θα διαμορφωθεί στη μεταπολεμική Συρία. Το Ιράν δεν προτίθεται βέβαια να φύγει, αλλά το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία θα ήθελαν να αποχωρήσει.
Είμαστε σε κρίσιμα 24ωρα και η περίπτωση ατυχήματος δεν αποκλείεται, παρότι κανείς δεν το θέλει, εκτός ενδεχομένως της Άγκυρας που θα προτιμούσε μια ελεγχόμενη κλιμάκωση για λίγο ακόμα καιρό, ώστε να κερδίσει κάποια περισσότερα πράγματα για το μεταπολεμικό τοπίο. Άλλωστε, μιλάμε για τον πιο περίπλοκο ίσως πόλεμο τα τελευταία 40 χρόνια.

Νεκτάριος Μπουγδάνης, μεσανατολόγος,
συντονιστής Τμ. Διεθνών Σχέσεων & Εξωτερικής
Πολιτικής ΣΥΡΙΖΑ