Για την υπεράσπιση του δημόσιου χώρου

Κάτοικοι των Αμπελοκήπων διεκδικούν το πάρκο ΚΑΠΑΨ και κατηγορούν τη ΔΕΗ για κωλυσιεργία

Της Κατέ Καζάντη

Στο νεοφιλελεύθερο μοντέλο, η κίνηση του κεφαλαίου σφετερίζεται τα πάντα, πρωτίστως δε τις ανθρώπινες σχέσεις. Διότι, αφού πια απευθυνόμαστε στη φιλαυτία του χασάπη ή του φούρναρη για το φαΐ μας (Άνταμ Σμιθ), και όχι στην ανθρωπιά ή την αλληλεγγύη τους για τον χειμαζόμενο συνάνθρωπο, η ιδιωτικότητα καθίσταται ο κυρίαρχος στόχος. Έτσι μόνον εξάλλου υπηρετείται το είδος της κοινωνίας που το σύστημα χρειάζεται.
Τα εύφορα εδάφη της καπιταλιστικής ολοκλήρωσης, εκείνης που διαβρώνει την ανθρωπινότητα του ανθρώπου, είναι οι σύγχρονες πόλεις: ο αστικός ιστός στον οποίο ο πολίτης ζει, εργάζεται και καταναλώνει. Με την επιβαλλόμενη κοινωνική ρύθμιση, λοιπόν, η πόλη παύει πια να γίνεται αντιληπτή ως κοινωνικό αγαθό, του οποίου η λειτουργία απαιτεί καθολικό σχεδιασμό, ώστε να εξυπηρετεί τις ανάγκες του συνόλου, και αποσυνδέεται από τη λογική του «δημόσιου». Οι υποδομές ιδιωτικοποιούνται και εμπορευματοποιούνται, συμπαρασύροντας τους δημόσιους χώρους, οι οποίοι μετατρέπονται, άμεσα ή έμμεσα, σε ιδιωτικούς. Η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων βάσει της κερδοφορίας του κεφαλαίου και όχι των λαϊκών αναγκών δημιουργεί, έτσι, αλυσιδωτούς αποκλεισμούς: οι φτωχότεροι αδυνατούν να κοινωνικοποιηθούν, αφού τούτο κοστίζει, οι δε πλουσιότεροι διαβιούν στα δικά τους ιδιότυπα ακριβά γκέτο, με έναν ταξικό διαχωρισμό που δεν επιτρέπει, οπτικές έστω, προσεγγίσεις.

Σταδιακή εξαφάνιση δημόσιων χώρων

Η σταδιακή εξαφάνιση των χώρων εκείνων όπου η συνεύρεση των πάντων είναι δωρεάν –πάρκα, χώροι πρασίνου, πλατείες κ.ο.κ.- αποτελεί στόχο. Θυσιάζονται, προκειμένου να αντικατασταθούν από εμπορικά κέντρα, χώρους στάθμευσης αυτοκινήτων κ.λ.π., κερδοφόρες δηλαδή επιχειρήσεις, οι οποίες, όμως, συντελούν στην όξυνση του φράγματος μεταξύ των κοινωνικών τάξεων. Ο κοινός κόσμος, το κοινό πεδίο συνάντησης με ελεύθερη πρόσβαση, εκεί όπου καταργείται η ταξική διάκριση αποτελεί εχθρό του συστήματος
Σ΄ αυτό το περιβάλλον, οι διαμαρτυρίες των κατοίκων για την κωλυσιεργία της ΔΕΗ σε ό,τι αφορά το Πάρκο ΚΑΠΑΨ (Τριφυλλίας και Λάμψα), διαμαρτυρίες που στοχεύουν στη διάσωση του τελευταίου, ίσως, ελεύθερου χώρου στη γειτονιά των Αμπελοκήπων, αποελούν μια πράξη αντίστασης απέναντι στο ίδιο το αλλοτριωτικό νεοφιλελεύθερο μοντέλο και στον τρόπο που τούτο οικοδομεί τις σύγχρονες αστικές ζώνες.
Με το σύνθημα «Όχι άλλο τσιμέντο στην πυκνοδομημένη γειτονιά μας», οι συλλογικότητες εναντιώνονται στη στάση της διοίκησης της ΔΕΗ, που, όπως τονίζεται στο κάλεσμα της περασμένης Τετάρτης του Πολιτιστικού Συλλόγου Άνω Αμπελοκήπων, «υπονομεύει την μακρόχρονη (πάνω από 25 χρόνια) προσπάθειά μας να διασώσουμε τον τελευταίο ελεύθερο χώρο (έκτασης 2,7 στρεμμάτων), της έντονα Πυκνοδομημένης γειτονιάς μας. Συγκεκριμένα η Διοίκηση της ΔΕΗ καθυστερεί αδικαιολόγητα να απαντήσει στην από 21/11/2018 πρόταση του Δήμου Αθηναίων: Να υπολογιστεί (με εξωδικαστικό διακανονισμό), ως τιμή αποζημίωσής της, για την απαλλοτρίωση των 2,7 στρεμμάτων του τμήματος του οικοπέδου της επί της οδού Λάμψα (που, ως αποτέλεσμα των μακρόχρονων αγώνων μας, χαρακτηρίστηκε ως πράσινο με το ΦΕΚ 46/30-1-2003), η ίδια τιμή που αποφασίστηκε (με την υπ’ αριθ. 297/12-1-2018 απόφαση του Αρείου Πάγου), για το υπόλοιπο τμήμα των 6 στρεμμάτων του οικοπέδου της ΔΕΗ που ήδη απαλλοτριώθηκε (ΦΕΚ 187/24-8-2017), από της Κτηριακές Υποδομές (πρώην ΟΣΚ)». Επιπροσθέτως, οι κάτοικοι καλούν «το Υπουργείο Περιβάλλοντος και ενέργειας, ως εποπτεύον τη ΔΕΗ να παρέμβει».

Επανακατάληψη δημοσίων χώρων

Αλληλέγγυα στον αγώνα των κατοίκων στέκει η «Ανοιχτή Πόλη» και ο υποψήφιος δήμαρχος της Αθήνας, Νάσος Ηλιόπουλος. Διότι στο άστυ που οραματίζεται μια παράταξη της Αριστεράς, η επανακατάληψη των δημόσιων χώρων είναι κομβικού χαρακτήρα. Σε μια πόλη που δεν εκδικείται, ούτε τιμωρεί, τους φτωχότερους κατοίκους της, η όσμωση των γειτόνων εκεί όπου διάλεξαν ή βρέθηκαν να μένουν έχει πολιτική αξία. Ο πρόσφυγας, η προσφύγισσα, η νεαρή μητέρα, ο συνταξιούχος, οι άλκιμοι έφηβοι, ο παρίας ή ο μεσοαστός, μαθαίνουν να συμβιώνουν άφοβα. Στο ανθρωπολογικό υπόδειγμα του περίκλειστου, δυσανεκτικού στον συνάνθρωπο, ιδιοκτήτη-ιδιώτη, που επιβάλλει ο νεοφιλελευθερισμός, η Αριστερά αντιπροτείνει εκείνο του αλληλέγγυου, συντροφικού πολίτη.
Δίχως, όμως, το δημόσιο χώρο, δίχως την επαφή με τον έτερο Άλλον και τη μείξη με τη διαφορετικότητα, στοιχείο αναπόσπαστο της κοινής χρήσης των χώρων «…οι άνθρωποι μεταβάλλονται πέρα για πέρα σε ιδιώτες, στερούνται δηλαδή το να βλέπουν και να ακούν τους άλλους ή το να τους βλέπουν και να τους ακούν οι άλλοι. Βρίσκονται όλοι έγκλειστοι στην υποκειμενικότητα της δικής τους ατομικής εμπειρίας, η οποία δεν παύει να είναι ατομική έστω κι αν πολλαπλασιάζεται απειράριθμες φορές…»*.

*Χάνα Άρεντ, Η Ανθρώπινη Κατάσταση