Για το δημοψήφισμα στην Κούβα

Λίγες εβδομάδες μετά τον εορτασμό της 60ής επετείου της Κουβανέζικης Επανάστασης, οι πολίτες της Κούβας θα κληθούν να ψηφίσουν το νέο Σύνταγμα της χώρας τους. Στις 24 Φεβρουαρίου με τη διαδικασία του δημοψηφίσματος ο κουβανέζικος λαός θα κλείσει μια αρκετά μακριά διαδικασία επεξεργασίας και διαβούλευσης και θα εγκρίνει ή θα απορρίψει κάποιες σημαντικές αλλαγές στο θεμελιώδες πολιτειακό κείμενο της χώρας. Το προηγούμενο σύνταγμα της Κούβας είχε ψηφιστεί στις 24 Φεβρουαρίου 1976 και πάλι με δημοψήφισμα. Το Σύνταγμα του 1976, το πρώτο μετά την Επανάσταση, επικύρωνε τη μετατροπή του κράτους σε σοσιαλιστικό. Ακολουθούσε ως πρότυπο το Σύνταγμα της ΕΣΣΔ και εν γένει των σοσιαλιστικών δημοκρατιών της Ανατολικής Ευρώπης. Στο μεσοδιάστημα έγιναν τρεις αναθεωρήσεις, με τελευταία εκείνη του 2002.
Προσχέδιο του νέου Συντάγματος κυκλοφόρησε τον περασμένο Αύγουστο, οπότε και ξεκίνησε η δημόσια διαβούλευση πάνω σ’ αυτό. Στους μήνες που μεσολάβησαν έγιναν πάνω από 130.000 συναντήσεις με συλλογικότητες πολιτών (συνδικαλιστικές και φοιτητικές οργανώσεις, συμβούλια γειτονιάς κτλ), συμμετείχαν πάνω από 8.000.000 πολίτες και έγιναν περίπου ένα εκατομμύριο προτάσεις τροποποιήσεων (με πολλές επικαλύψεις φυσικά). Το κείμενο που προέκυψε από τη διαβούλευση κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τον Οργανισμό Ταχυδρομείων της Κούβας, αλλά είναι διαθέσιμο και στο διαδίκτυο προκειμένου να ενημερωθούν όλοι οι πολίτες.
Ποιες είναι οι σημαντικές αλλαγές στο νέο Σύνταγμα; Έχει δίκιο ο δυτικός Τύπος που επιχαίρει για την απάλειψη της λέξης κομουνισμός από το νέο συνταγματικό κείμενο, και πιο συγκεκριμένα της φράσης-στόχου ότι η χώρα «οδεύει προς την κομουνιστική κοινωνία»; Ωστόσο η Κούβα επιμένει να αυτοπροσδιορίζεται ως σοσιαλιστικό κράτος και στο νέο της Σύνταγμα και να διακηρύσσει την ανεξαρτησία και τη λαϊκή κυριαρχία της. Το Κομουνιστικό Κόμμα εξακολουθεί να αναγνωρίζεται από το νέο Σύνταγμα ως το ανώτατο όργανο διακυβέρνησης της χώρας και το Σύνταγμα διακηρύσσει το μη αναστρέψιμο του υπάρχοντος πολιτικού και οικονομικού μοντέλου. Αναγνωρίζεται ωστόσο μεγαλύτερη σημασία στην έννοια της αγοράς, ανοίγονται περιθώρια για επενδύσεις εγχώριες αλλά και από το εξωτερικό, αναγνωρίζεται η δυνατότητα προσωπικής περιουσίας αλλά και ιδιωτικής εργασίας, κάτι που ήδη επιτρέπεται στην Κούβα και αντιπροσωπεύει σήμερα το 13% της οικονομίας της. Η υγεία και η παιδεία παραμένουν φυσικά πάντα δωρεάν για όλους τους πολίτες. Όσον αφορά τα ατομικά δικαιώματα, η Κούβα αναγνωρίζει πλέον το δικαίωμα του γάμου στα ομόφυλα ζευγάρια.
Το νέο Σύνταγμα έχει δημιουργήσει πολλές συζητήσεις μεταξύ τόσο των φίλων όσο και των εχθρών του κουβανέζικου καθεστώτος και μοιάζει να αποτυπώνει μια κρίσιμη και μεταβατική περίοδο για την μοναδική κομμουνιστική χώρα του δυτικού ημισφαιρίου, και φυσικά και τις πολλές αντιφάσεις αυτής της μετάβασης.

Έφη Γιαννοπούλου