Γιάνης Αγγελής: Το ολιστικό σχέδιο κρίθηκε ευπρόσδεκτο

aggelis-2

Τη συνέντευξη πήρε
ο Παύλος Κλαυδιανός

Πώς είδες το Γιούρογκρουπ στη Σόφια;
Παρότι ήταν μειωμένες οι προσδοκίες που αφορούν στο ελληνικό θέμα, υπήρξε ιδιαίτερη επισήμανση ότι το περιβόητο ολιστικό πρόγραμμα είναι ικανοποιητικό και επαρκές. Χρειάζεται βέβαια κι άλλες τροποποιήσεις από ό,τι καταλάβαμε από τις δηλώσεις των εκπροσώπων του Eurogroup, αλλά είναι σαφές ότι υπήρξε διατύπωση που καθιστά το συγκεκριμένο σχέδιο ευπρόσδεκτο. Για να γίνει αυτό σημαίνει ότι έχουν ενσωματωθεί μέσα στο σχέδιο που παρουσιάστηκε όλες οι εκκρεμούσες, ας τις πούμε έτσι, μεταρρυθμίσεις, που θα πρέπει να διατηρηθούν και να συνεχιστούν μετά τις 20 Αυγούστου.

Έχει ενδιαφέρον όμως ότι αποδέχθηκαν κι αυτές που απηχούν την άποψη της ελληνικής πλευράς.
Αυτή είναι η επιτυχία, αν μπορείς κανείς να την χαρακτηρίσει έτσι. Αυτό σημαίνει ότι έχουν ενσωματωθεί με αρμονικότερο τρόπο οι απαιτήσεις για τις μεταρρυθμίσεις που εκκρεμούν, και σε ό,τι αφορά τον τρόπο που θα προωθηθούν και ο αναπτυξιακός σχεδιασμός της κυβέρνησης.

Εποπτεία στα ακραία όρια του Συμφώνου Σταθερότητας

Τι συμπέρασμα βγάζεις από τις συζητήσεις για το περιεχόμενο της ενισχυμένης παρακολούθησης;
Νομίζω, ότι δεν τίθεται θέμα δικών μας συμπερασμάτων, αυτά είναι αρκετά σαφή. Το πρόβλημα βρίσκεται σε άλλο σημείο. Δηλαδή από τη στιγμή που μετά τις 20 Αυγούστου δεν υπάρχει ένα πρόγραμμα που να αξιολογείται ανά τρίμηνο, τετράμηνο κτλ, τα κρίσιμα σημεία εδώ αφορούν στο μηχανισμό εποπτείας, ο οποίος σύμφωνα με το Γιούρογκρουπ, πρέπει να είναι ενισχυμένος, καθώς στο διάστημα μετά την 20ή Αυγούστου, θα αρχίζει να εφαρμόζεται το δεύτερο πακέτο ελάφρυνσης του χρέους, για το οποίο ο στόχος είναι, από όσα έχουν ανακοινωθεί, περίπου 25% του ΑΕΠ. Άρα η ενισχυμένη εποπτεία είναι κάτι που δεν υφίσταται προς συζήτηση. Χωρίς να είναι τέταρτο πρόγραμμα, εντούτοις είναι μια εποπτεία, που θα κινείται στα ακραία όρια του Συμφώνου Σταθερότητας. Αυτό νομίζω ήθελε να πει και ο κ. Τσακαλώτος που αναφέρθηκε σε περισσότερες από δύο επισκέψεις, ελέγχους κτλ, καθώς έτσι κι αλλιώς υπάρχει, πέραν των δύο που υπάρχουν στις προβλεπόμενες διαδικασίες για όλες τις χώρες, και ο έλεγχος του προληπτικού εξαμήνου, και ο έλεγχος του ΔΝΤ, που κατά τα φαινόμενα θα παραμείνει στα πλαίσια του μηχανισμού εποπτείας.

Το γεγονός ότι 14 Μαΐου έρχονται εδώ οι θεσμοί και ότι θα συνταχθεί το Staff Level Agreement είναι στοιχείο θετικό, δηλαδή ως προεκτίμηση ότι είναι αυτό εφικτό.
Ναι, η ακριβής προσέγγιση νομίζω ότι είναι πως θεωρείται ως μία ημερομηνία που μπορεί να υπάρξει αποτέλεσμα. Γνωρίζουμε από το παρελθόν ότι δεν έρχονται, αν δεν υπάρχει ήδη ώριμο ένα πλαίσιο για να γίνει η αξιολόγηση. Παρόλα αυτά είναι επίσης γνωστόν, παρά το γεγονός ότι αποφεύγεται να αναφέρεται, ότι οτιδήποτε παραμείνει σε εκκρεμότητα από την τέταρτη αξιολόγηση θα ενσωματωθεί στο μεταμνημονιακό σύμφωνο ελέγχου και εποπτείας.

Αναφέρθηκε επίσης η 21η Ιουνίου ως ημερομηνία που θα επιδιωχθεί να γίνουν όλες οι συμφωνίες.
Βέβαια, για αυτό έρχονται στις 14 Μαΐου οι θεσμοί, ώστε να έχουν προλάβει να ολοκληρώσουν την αξιολόγηση, ή έστω αυτή να έχει φθάσει σε τέτοιο σημείο που να μπορεί να υπάρξει staff level agreement, έτσι ώστε στο Eurogroup της 21ης Ιουνίου να είναι όλα τα βασικά στοιχεία της αξιολόγησης στο τραπέζι, να μπορεί να υπάρξει απόφαση. Με τις ανακοινώσεις του χρονοδιαγράμματος, ουσιαστικά αυτό που ήθελαν να πουν είναι ότι το πρόγραμμα είναι on track και ότι παρά τα εκκρεμή ζητήματα που εξακολουθούν να υπάρχουν, κυρίως μεταξύ ΔΝΤ και Γερμανίας, μπορούν να κλείσουν μέσα στις συγκεκριμένες ημερομηνίες.

Οι δύο διαφορές ΔΝΤ-Γερμανίας

Μέχρι τώρα δεν έκαναν δηλώσεις ούτε ο κ. Σολτς, ούτε ο κ. Τόμσεν.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, ο κ. Τόμσεν δεν ήταν στη Σόφια. Αν ήταν εκεί και απέφυγε να κάνει δηλώσεις, θα μπορούσε να το ερμηνεύσει κανείς ως μία προσπάθεια να μην αυξηθούν οι εντάσεις στα σημεία τριβής και να συνεχίσει η συζήτηση στις διαφορές. Και αυτές οι διαφορές αυτή τη στιγμή, έγκεινται σε δυο βασικά ζητήματα. Το ένα είναι ότι το ΔΝΤ απαιτεί, βάσει της συμφωνία που υπάρχει αυτοματοποιημένο μηχανισμό ελάφρυνσης του χρέους ώστε να θεωρείται από τις αγορές δεδομένη αυτή, με ό,τι θετικό θα έχει αυτό στο θέμα της βιωσιμότητας, σαν αξιολόγηση. Το δεύτερο στοιχείο που επιμένει το ΔΝΤ είναι να γίνει μια προσέγγιση στο θέμα των πρωτογενών πλεονασμάτων. Η διαφορά με το Βερολίνο είναι ότι η νέα γερμανική κυβέρνηση και ο κ. Σολτς που πράγματι δεν έκανε κάποιες δηλώσεις οι οποίες να δείχνουν τουλάχιστον πιο συγκεκριμένα τις προθέσεις τους, θεωρούν ότι θα πρέπει να έχει προηγηθεί ενός είδους αξιολόγηση ή έλεγχος που να επιβεβαιώνει ότι η κυβέρνηση έχει εφαρμόσει τα όσα είχε υποσχεθεί, με βάση το ολιστικό πρόγραμμα, κάθε φορά που ο ESM θα πρέπει να προχωρήσει μια πράξη ελάφρυνσης χρέους μετά τον Αύγουστο.

Κάνει όμως εντύπωση η δήλωση Κερέ ότι πρέπει τα μέτρα για το χρέος να είναι αυτόματα και εμπροσθοβαρή. Η ΕΚΤ διαφωνεί με τη Γερμανία;
Υπάρχει ένα στοιχείο ολοφάνερης, πλέον, σύγκλισης ΕΚΤ-ΔΝΤ σ’ αυτά τα δύο ζητήματα, ότι δηλαδή θα πρέπει πριν από τις 20 Αυγούστου να έχουν καθοριστεί τα μέτρα της ελάφρυνσης που αφορούν την επιμήκυνση, αλλά και τη χρήση των αδιάθετων πόρων του ήδη υπάρχοντος προγράμματος για την αναδιάρθρωση του κομματιού του χρέους κυρίως του πρώτου δανείου, του διακρατικού, των 52 δισ. που είναι μεταξύ της Ελλάδας και εκάστης των χωρών της ΕΕ. Αφού γίνουν αυτά μέχρι τις 20 Αυγούστου ή τουλάχιστον αποφασιστούν με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να δρομολογηθούν, να είναι τετελεσμένα δηλαδή, τότε τα υπόλοιπα μέτρα, κυρίως εκείνα που έχουν να κάνουν με την επιστροφή των κερδών από τα ομόλογα που είχαν αγοράσει οι κεντρικές τράπεζες, μπορούν να συνδεθούν στη συνέχεια με ελέγχους που θα έχουν να κάνουν με το αν εφαρμόζει η Ελλάδα τα συναποφασισθέντα. Ο αυτοματισμός στον οποίο αναφερθήκαμε έχει να κάνει με την περιβόητη εφαρμογή της γαλλικής πρότασης, δηλαδή της κατ’ έτος αύξησης ή μείωσης της δαπάνης εξυπηρέτησης του χρέους από την Ελλάδα, ανάλογα με το πόσο καλά πάει η οικονομία της. Οι Γερμανοί δεν έχουν αντίρρηση στο να γίνει έτσι, απλώς θέλουν να διασφαλισθεί με τους ετήσιους ελέγχους, ότι η εκάστοτε κυβέρνηση δεν θα χειραγωγεί τα στατιστικά στοιχεία του ΑΕΠ έτσι ώστε να μην χρειάζεται να πληρώσει χρέος. Αυτό όμως μπορεί να ξεπεραστεί με διάφορους τρόπους που ήδη επεξεργάζονται Κομισιόν και ESM.

Κίνδυνοι για τη συνοχή της γερμανικής κυβέρνησης

Η Γερμανία έχοντας απέναντι Γαλλία, Κομισιόν, ΕΚΤ και ΔΝΤ, μπορεί να πετύχει συμβιβασμό εξ’ ολοκλήρου υπέρ της;.
Να σκεφτούμε ότι τη θέση της Γερμανίας την υποστηρίζουν η Ολλανδία, η Αυστρία και ορισμένες άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Το πρόβλημα για τον κ. Σολτς, τουλάχιστον όπως έχει διαρρεύσει, είναι ότι ένας από τους εταίρους της κυβέρνησης, το CSU, το χριστιανοδημοκρατικό κόμμα της Βαυαρίας, έχει τον Οκτώβρη εκλογές. Ο βασικός του αντίπαλος δεν χρειάζεται να κάνει απολύτως τίποτα για να κερδίσει επιρροή, παρά μόνο να αναμένει τις παραχωρήσεις του CSU στο προσφυγικό ή στο θέμα του ελληνικού χρέους, δημιουργώντας έτσι θέμα στην εσωτερική ισορροπία της κυβέρνησης. Γι’ αυτό ο κ. Σολτς φαίνεται πολύ επιφυλακτικός, όχι τόσο γιατί ο ίδιος δεν θέλει ή δεν μπορεί, αλλά γιατί θέλει να προφυλάξει την εσωτερική συνοχή της κυβέρνησή του.

Γίνεται αντιληπτό αυτό και από το δημοσίευμα της Bild για το ΔΝΤ, το οποίο σαν να προετοιμάζει τον κόσμο για το ενδεχόμενο να μην συμμετάσχει αυτό, όταν αναφέρεται σε 100 δισ. ελάφρυνση χρέους.
Αυτά τα 100 δισ ίσως να δημιούργησαν μια μικρή σύγχυση. Δεν είναι νέα 100 δισ., άλλα τα βραχυπρόθεσμα μέτρα που δεν έχουν εφαρμοσθεί, το 25% του ΑΕΠ, δηλαδή 50 δισ. και άλλα 50 που είναι ο στόχος του μακροπρόθεσμου πακέτου. Αυτά είναι τα 100 δισ. Ναι, τους προετοιμάζει ακόμα και για το ενδεχόμενο, εάν το ΔΝΤ επιμείνει, να το αφήσουν να φύγει.

Πάντως και η ελληνική πλευρά φαίνεται να μην ενοχλείται από τη μη συμμετοχή του ΔΝΤ.
Όλες οι πλευρές εκτιμούν το καλό και το κακό σενάριο για το ΔΝΤ. Αν τους συμφέρει δηλαδή η παραμονή ή όχι. Αυτή τη στιγμή είναι βέβαιο ότι το ΔΝΤ είναι ο παράγοντας που επιμένει για τη μεγαλύτερη δυνατή μείωση του χρέους.