«Με τις μέλισσες ή με τους λύκους»: Η ποιητική της αλληλεγγύης σε σκηνική ανάγνωση

Ομάδα καλλιτεχνών παρουσιάζει στο Τριανόν ό,τι τους ενέπνευσε το σπουδαίο κείμενο της αγόρευσης του Θ. Καμπαγιάννη στη δίκη της Χρυσής Αυγής

Ενός καλού, μύρια έπονται. Έτσι το εξαιρετικό, λογοτεχνικά και δικανικά, κείμενο της αγόρευσης του Θανάση Καμπαγιάννη –δικηγόρου πολιτικής αγωγής των αιγύπτιων αλιεργατών– και της νομικής ομάδας του, στη δίκη της Χρυσής Αυγής, ενέπνευσε τις εκδόσεις Αντίποδες να το εκδώσουν σε βιβλίο, με τον τίτλο «Με τις μέλισσες ή με τους λύκους», αλλά και μια ομάδα νεαρών, στην πλειοψηφία τους, καλλιτεχνών να δημιουργήσουν από αυτό μια σκηνική πράξη με τον ίδιο τίτλο. Το αποτέλεσμα ανεβαίνει στο φιλόξενο Τριανόν, αρχικά για δύο παραστάσεις, που τελικά έγιναν τέσσερις αφού τα εισιτήρια εξαντλήθηκαν νωρίς.
Παράλληλα με την εξέλιξη της υπόθεσης στην πραγματική αίθουσα του δικαστηρίου, σε μια δίκη που ξεκίνησε το 2015 και η λήξη της αναμένεται με την ανακοίνωση της απόφασης στις 7 Οκτώβρη 2020, το έργο «Με τις μέλισσες ή με τους λύκους» παρουσιάζεται ως σκηνική ανάγνωση, με τον ήχο οργανωμένο σε μουσική και το λόγο του Θανάση Καμπαγιάννη μέσα από την ερμηνεία του ηθοποιού Γεράσιμου Γεννατά, να αποκαλύπτει φρικαλεότητες που διέπραξε η οργάνωση από την ίδρυσή της μέχρι σήμερα.
Η «Εποχή» συνομίλησε με τους συντελεστές Παύλο Κατσιβέλη, Νικόλα Κανάβαρη και Φοίβο Πετρόπουλο, που δούλεψαν πραγματικά σαν τις μέλισσες, για την παράσταση, την έμπνευση, την αισθητική και άλλα τινά.

Τη συνέντευξη πήρε η Ζωή Γεωργούλα

Τι σας παρακίνησε να πάτε αυτό το κείμενο, το σημαντικό τεκμήριο της σύγχρονης πολιτικής μας ιστορίας όπως εύστοχα το χαρακτηρίζουν οι εκδόσεις Αντίποδες στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, ένα βήμα παραπέρα και να το ανεβάσετε στη σκηνή;
Π.Κ.: Ήρθα σε επαφή με το κείμενο πριν να εκδοθεί σε βιβλίο, όταν το είχε ανεβάσει στο διαδίκτυο το Κυριακάτικο Σχολείο Μεταναστών, και αμέσως κατάλαβα ότι έχει μεγάλη λογοτεχνική αξία. Αισθάνθηκα ότι το διαπερνά μια ποιητική –όπως συμβαίνει και με άλλα κείμενα, της Αριστεράς– και ανακίνησε ένα ζήτημα μέσα μου, του πώς αναδεικνύει κάποιος την ποιητική ενός κειμένου που δεν έχει γραφτεί για ποιητικούς ή εν γένει καλλιτεχνικούς σκοπούς. Παράλληλα, το κείμενο το ίδιο έχει μια δυναμική που με παρακίνησε σχεδόν αυτονόητα να το φανταστώ στη σκηνή, πολύ μάλλον που ενυπάρχει στις ζωές μας η τρύπα που δημιουργεί το γεγονός ότι δεν μπορούσαμε να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη της δικής εντός της αίθουσας. Αυτό το κενό ενεργοποίησε τη φαντασία.

Για όσους ακόμα δεν έχουν διαβάσει το εξαιρετικό αυτό κείμενο και θα έχουν τη δυνατότητα να το ανακαλύψουν μέσα από την παράστασή σας, πείτε μας τι σημαίνει ο άξονας που βάζει ο τίτλος;
Φ.Π.: Πρόκειται για ένα σχήμα που επέλεξε ο Θ. Καμπαγιάννης και το οποίο τελικά χρησιμοποίησαν και άλλοι δικηγόροι είτε της πολιτικής αγωγής είτε της υπεράσπισης, το οποίο διαχωρίζει εντός μιας κοινωνίας τη θέση των μελισσών, που τις χαρακτηρίζει η συλλογική δουλειά για ένα κοινό στόχο, από εκείνη των λύκων, που δρουν στο σκοτάδι, μοναχικά με τη λογική της αγέλης και της επίθεσης. Καλεί τους δικαστές να διαλέξουν μεταξύ της σκληρής συλλογικής εργασίας που οικοδομεί και του μοναχικού κυνηγού που σκοτώνει.

Τον άξονα αυτόν που εύστοχα έβαλε ο Θ. Καμπαγιάννης δεν τον αγνόησαν ή δεν μπόρεσαν να τον αγνοήσουν και οι περισσότεροι εκ των δικηγόρων της δίκης. Είναι πράγματι και για εσάς ένα πυρηνικό δίπολο που θέτει στα θεμέλια του το ζήτημα της δομικής αντίθεσης με τη δράση της Χρυσής Αυγής;
Ν.Κ.: Η ποιητική αυτού του κειμένου έγκειται και σε αυτή τη μεταφορά, που επέλεξε να χρησιμοποιήσει ο Θ. Καμπαγιάννης για να συμβολίσει δύο κόσμους, δύο αντιμαχόμενες πλευρές. Η μεταφορά αυτή αναδεικνύει την αντίθεση και την πάει ένα βήμα παραπέρα, δίνοντάς της ένα περιεχόμενο και ένα σχήμα πιο οικείο ώστε να τοποθετηθούμε πάνω σε αυτή. Αυτή η μεταφορά εξεικόνισε ένα δίπολο που, και εντός της δικαστικής αίθουσας και για εμάς ως καλλιτέχνες, λειτούργησε σαν εικόνα που στην ουσία της εμπεριέχει σκέψη. Αυτή η ποιητική της αλληλεγγύης, της συντροφικότητας, του αγώνα, των διεκδικήσεων, του εμείς, έναντι του φόβου, του ρατσισμού, της ισχύς, του εγώ, είναι που και εμάς μας αφορά καλλιτεχνικά και πολιτικά.
Π.Κ.: Με αυτό το δίπολο διευκολύνεται η οπτική μας, μπορείς πιο εύκολα και γρήγορα να ενσωματώσεις σε μία εικόνα τις πολλές αντιθέσεις που υπάρχουν και συναντάς στην κοινωνία και τις οποίες είναι δύσκολο να τις συνδέσεις πολιτικά και να τις εξηγήσεις σε ένα ευρύτερο κόσμο.

Με τι τρόπους φανταστήκατε και θα παρουσιάσετε αυτές τις εικόνες, τις σκέψεις στη σκηνή;
Π.Κ.: Η ομάδα αυτής της σκηνικής ανάγνωσης έχει ξαναδουλέψει μαζί και έχουμε σφυρηλατήσει μια εμπιστοσύνη, λιγότερο με πολιτικό και περισσότερο με καλλιτεχνικό τρόπο. Μας ενδιαφέρει δηλαδή η καλλιτεχνική εξερεύνηση με παρόμοιο τρόπο. Μας ενδιαφέρει η τέχνη ως τέτοια. Εν προκειμένω λοιπόν αναρωτιόμαστε τι είναι αυτό το κείμενο, τι λέει, τι αισθητικά σχήματα εμπεριέχει. Η εξήγηση της φόρμας, με ποιο τρόπο θα παρουσιαστεί, μας ενδιαφέρει λιγότερο. Αφήνουμε δηλαδή το περιεχόμενο να μας οδηγήσει στη μορφή.

Πρόσφατα, ο σημαντικός μουσικός και καλλιτέχνης Δημήτρης Μυστακίδης, αντιδρώντας σε σχόλια σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, με αφορμή την πρωτοβουλία του να αναφέρει το κάλεσμα για τη συγκέντρωση στις 7 Οκτώβρη έξω από τα Εφετείο, την ώρα που θα ανακοινώνεται η απόφαση για τη δίκη της Χρυσής Αυγής, όταν του δόθηκε το μικρόφωνο για να πει το τραγούδι του σε διαδικτυακή συναυλία, είπε: «Η παρακολούθηση (για τους ακροατές) και η συμμετοχή (για τους μουσικούς) σε μια συναυλία είναι μια αισθητική επιλογή. Και όπως όλες οι αισθητικές επιλογές, εμπεριέχεται σε ένα γενικότερο σύνολο πολιτικών αξιών».
Π.Κ.: Πρόκειται για έναν καλλιτέχνη πολύ σπουδαίο, που έχει δώσει σημαντικούς αγώνες, με τον οποίο μάλιστα κάναμε μαζί ένα τραγούδι για τους πρόσφυγες, με τους πρόσφυγες μέσα από τη φυλακή της Μόριας («Brother and Sister» | Alaa Alahmad, Δημήτρης Μυστακίδης, Eshan, MC Yinka, Παυλέας). Αυτό που απλά λέει ο Μυστακίδης είναι ότι ένα τραγούδι, ένα καλλιτεχνικό έργο φέρει μια αισθητική, συνεπώς είναι φορέας φιλοσοφίας, ιδεών κ.λπ. Δεν είναι δυνατόν να υπάρχει καλλιτέχνης χωρίς αισθητική, χωρίς ιδέες, είναι αναπόδραστο. Τον καλλιτέχνη τον πληρώνουμε για τις ιδέες του, για να μας παρέχει αισθητικά σχήματα. Ο ίδιος «μηχανισμός» που δημιουργεί ένα καταπληκτικό ταξίμι στην κιθάρα του Μυστακίδη, ο ίδιος «μηχανισμός» λέει «ελάτε, στις 7/10, στο Εφετείο».
Φ.Π.: Κάθε επιλογή μας είναι πολιτική πράξη.

 

Η παράσταση ανεβαίνει στις 19, 20, 21, 22 Σεπτεμβρίου, στις 9μμ, στο Τριανόν (Κοδριγκτόνως 21), με τιμή εισιτηρίου 5 ευρώ (προπώληση στα ταμεία του Τριανόν και στο viva.gr).
Συντελεστές: ερμηνεία: Γεράσιμος Γεννατάς, μουσική: Παύλος Κατσιβέλης, Γιώργος Χανός, σκηνοθετική επιμέλεια: Δανάη Λιοδάκη, σκηνογραφική επιμέλεια: Νικόλας Κανάβαρης, δραματουργική επεξεργασία: Λυδία Λιοδάκη, Δανάη Λιοδάκη, φωτογραφίες: Μαριάννα Στεφανίτση, διεύθυνση παραγωγής: Φοίβος Πετρόπουλος, σχεδίαση αφίσας: Πέτρος Βούλγαρης.