Η ψευδαίσθηση  είναι η πρώτη από τις απολαύσεις*

Η Δημόσια Αρχή Λιμένων (ΔΑΛ) ιδρύθηκε με το ν. 4389/2016. Η ίδρυσή της αποτέλεσε ουσιαστική προσπάθεια μεταφοράς στο ελληνικό λιμενικό σύστημα του αποκαλούμενου «ευρωπαϊκού κεκτημένου» και αντικατάστασης του παρωχημένου και αναξιοκρατικού μοντέλου του λιμανιού ΔΕΚΟ, το οποίο ανορθολογικά επικράτησε στην Ελλάδα μετά το 2000.
Μέσα σε μόλις τρία χρόνια υποχρηματοδοτούμενης λειτουργίας, η ΔΑΛ κατάφερε να συμβασιοποιήσει 64 ναυαγιαιρέσεις, με κόστος μόλις 3 λεπτά του ευρώ, αρνούμενη να αποδεχθεί την εκ του αποτελέσματος απατηλή απόπειρα της COSCO να αποσπάσει από το ελληνικό Δημόσιο 1,5 εκατ ευρώ για μια μόνο από τις ανελκύσεις αυτές. Η στρατηγική αυτή επιλογή της ΔΑΛ εξοικονόμησε ποσό άνω των 60 εκατ. ευρώ για τους φορολογούμενους, αλλά ταυτόχρονα χάλασε ίσης αξίας στημένες δουλειές εργολάβων, οι οποίοι επίμονα επιδίωκαν να την καταργήσουν.
Η επίμονη αυτή προσπάθεια δικαιώθηκε από την κυβέρνηση των «αρίστων» του κ. Κυριάκου Μητσοτάκη. Λίγα μόνο λεπτά πριν τη λήξη της υπό συνθήκες καραντίνας συνεδρίασης της Ολομέλειας της Βουλής στις 18/3/2020, η οποία έλαβε χώρα σε μια άδεια αίθουσα, ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, κ. Ι. Πλακιωτάκης, κατέθεσε εκπρόθεσμη τροπολογία, με την οποία κατήργησε τη Δημόσια Αρχή Λιμένων, μεταβιβάζοντας τις αρμοδιότητές του στον ίδιο και στο γενικό γραμματέα Λιμένων, Λιμενικής Πολιτικής και Ναυτιλιακών Επενδύσεων. Η αιτιολογία του κ. Ιω. Πλακιωτάκη υπήρξε σαφής: η κατάργηση της Δημόσιας Αρχής Λιμένων (ΔΑΛ) υπήρξε προσωπική του δέσμευση και υπόσχεση, την οποία έπρεπε να τηρήσει. Τρεις μόλις μήνες νωρίτερα, ο ίδιος υπουργός, απαντώντας σε σχετική ερώτηση κοινοβουλευτικού ελέγχου, παραδεχόταν ότι η ΔΑΛ «αποτελεί τον κρατικό φορέα ναυαγιαιρέσεων, υλοποιεί 64 ταυτόχρονες ναυαγιαιρέσεις, ήτοι το μεγαλύτερο έργο ναυαγιαιρέσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μάλιστα χωρίς κόστος για το ελληνικό Δημόσιο».

Το σχέδιο υπονόμευσης

Ωστόσο, σε κανένα σημείο της τοποθέτησής του ο κ. Ι. Πλακιωτάκης δεν εξήγησε σε ποιους υποσχέθηκε να καταργήσει τη ΔΑΛ. Επιπρόσθετα, δεν εξήγησε ποτέ σε ποια πολιτική ή τεχνοκρατική λογική εντάσσεται η κατάργηση μιας αρχής, με ταυτόχρονη διατήρηση των αρμοδιοτήτων της στον υπουργό που την κατήργησε!
Η κατάργηση της ΔΑΛ έλαβε χώρα υπό συνθήκες που συνιστούν σαφή υπαναχώρηση από θεμελιώδεις αρχές του δημοκρατικού πολιτεύματος και παραβιάζουν σύσσωμη τη νομοθετική κατοχύρωση των αρχών της χρηστής νομοθέτησης, όπως τις θεσμοθέτησε και η κυβέρνηση των «αρίστων» με το ν. 4622/2019.
Ειδικότερα, στην περίπτωση της ΔΑΛ, έλαβαν χώρα τα εξής:
α) σύμφωνα με τα οριζόμενα στο ν. 4389/2016 ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής είχε την ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να ορίσει εκπρόσωπό του στο Συμβούλιο Διοίκησης της ΔΑΛ. Αν και παρήλθαν οκτώ μήνες από το σχηματισμό της κυβέρνησης ΝΔ και την υποβολή σχετικού γραπτού αιτήματος, εκπρόσωπος του υπουργού ουδεέποτε ορίστηκε.
β) Μετά την πάροδο οκτώ μηνών από την ανάληψη των καθηκόντων του κ. υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, ουδέποτε έλαβε χώρα συνάντησή μου με τον υπουργό, με αντικείμενο την ενημέρωσή του για τα πεπραγμένα και τον προγραμματισμό δράσεων της ΔΑΛ.
γ) Αν και παρήλθαν πέντε μήνες από την υποβολή γραπτού αιτήματος του Συμβουλίου Διοίκησης της ΔΑΛ για συνάντησή μας με τον υπουργό, ουδέποτε έλαβε χώρα μια τέτοια συνάντηση.
δ) Ουδέποτε έλαβε χώρα οποιαδήποτε συνάντηση οποιουδήποτε στελέχους της ΔΑΛ, με οποιοδήποτε στέλεχος του Πολιτικού Γραφείου του υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Η συνειδητή επιλογή του κ. Ι. Πλακιωτάκη να μην προβεί σε οποιασδήποτε μορφής εσωτερική διαβούλευση με μια υπαγόμενη στον ίδιο οργανική μονάδα, αλλά και η απόφασή του να αποκρύψει από την εξωτερική διαβούλευση μέσω της ιστοσελίδας opengov.gr τη διάταξη κατάργησης της ΔΑΛ, δημιουργεί ένα εύλογο ερώτημα, το οποίο ουδέποτε απήντησε: δεδομένου ότι ο επισπεύδων υπουργός δεν ενημερώθηκε ποτέ από τα όργανα διοίκησης της καταργούμενης οργανικής μονάδας για τα πεπραγμένα της, ούτε και στάθμισε μέσω της εξωτερικής διαβούλευσης τον αντίκτυπο της «υπόσχεσής» του στην κοινωνία, με ποια διαδικασία λήψης αποφάσεων προέβη στην άσκηση της νομοθετικής εξουσίας, την οποία του παρέχει το Σύνταγμα, στο πλαίσιο πάντοτε της δημοκρατικής αρχής, στην οποία δεν χωρά ούτε ο πολιτικός ετσιθελισμός, ούτε και η εξόφληση διαμαρτυρημένων πολιτικών γραμματίων ;
Η απάντηση στο ερώτημα είναι λιγότερο δύσκολη από ό,τι φαίνεται και προκύπτει από τη χαρτογράφηση της σχέσης των κυβερνητικών στελεχών με επιχειρηματικά συμφέροντα του λιμένα Πειραιά.

Επιχειρηματικά συμφέροντα σε βάρος του Δημοσίου

Όταν η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής σταμάτησε το διαγωνισμό για την ανέλκυση του SEA DIAMOND, στο γραφείο του υπουργού υπηρετούσε πρόσωπο που είναι μέτοχος σε εταιρεία που λαμβάνει διαφημίσεις από την πλοιοκτήτρια εταιρεία. Εάν ο υπουργός αφιέρωνε έστω πέντε λεπτά για να ακούσει και την άποψη της ΔΑΛ ως επισπεύδουσας υπηρεσίας, η σχέση αυτή δεν θα καθίστατο θεσμικά προβληματική. Επειδή, όμως, επέλεξε να την αγνοήσει, στη διαδικασία λήψης της απόφασης συμμετείχε άμεσα ή έμμεσα συνεργάτης του που έλκει συμφέρον από την πλοιοκτησία του ναυαγίου, όχι όμως και η επισπεύδουσα υπηρεσία.
Όταν η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής αγνοεί ή υποβαθμίζει το, ιστορικό για τη Σαλαμίνα, έργο των ναυαγιαιρέσεων, στο γραφείο του υπουργού υπηρετούσε πρόσωπο με επαγγελματικό τηλέφωνο ίδιο με εκείνο της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών. Εάν ο υπουργός ζητούσε επίσημη ενημέρωση από την Αρχή για τα εφοπλιστικά συμφέροντα με τα οποία συγκρούστηκε για να καταστούν δυνατές οι ναυαγιαιρέσεις, η σχέση αυτή δεν θα ήταν θεσμικά προβληματική. Ωστόσο, δεν το έκανε και τελικά κατέστη ελλιποβαρής και μονομερής.
Όταν η Δημόσια Αρχή Λιμένων αποφάσισε να καταμηνύσει εργολάβους της ΟΛΠ ΑΕ, εκπροσωπούμενους από πρώην ή νυν κυβερνητικά στελέχη, και όταν αποφάσισε να διερευνήσει τις συγγενικές σχέσεις διευθυντικών στελεχών της ΟΛΠ ΑΕ και της ΣΕΜΠΟ με υπεργολάβους τους, πώς θα μπορούσε να μην καταργηθεί, όταν οι καταμηνυόμενοι διατηρούσαν επαγγελματικούς διαύλους επικοινωνίας με κυβερνητικά στελέχη, αλλά η πολιτική ηγεσία του υπουργείου αγνοούσε την εποπτεύουσα και καταγγέλλουσα οργανική μονάδα του;
Το χειρότερο είναι ότι με την κατάργηση της ΔΑΛ, όλοι οι προαναφερόμενοι νομίζουν ότι κάτι σπουδαίο πέτυχαν. Αγνοούν ότι η ψευδαίσθηση δεν είναι τίποτα περισσότερο από την πρώτη των απολαύσεων…

Δημοσθένης Π. Μπακόπουλος,
δικηγόρος – πρώην διοικητής ΔΑΛ

* Όσκαρ Ουάιλντ.