Η πολιτιστική «Γένεσις» της Λέσβου

4o Διεθνές Φεστιβάλ Μουσικής Λέσβου

 

liana_molivos_1

 

Των Λιανας Μαλανδρενιώτη και Δέσποινας Αρκουλάκη

Τι είναι αυτό που κάνει τη Λέσβο ακόμα περισσότερο θελκτική τα τελευταία καλοκαίρια; Μα, το Διεθνές Φεστιβάλ Μουσικής Μολύβου (ΔΙΦΕΜΜ – MIMF) που φέτος διένυσε την 4η χρονιά παρουσίας του και έδωσε την ευκαιρία σε φιλόμουσους επισκέπτες και κατοίκους, να παραδοθούν σε κλασικές μελωδίες και περφόρμανς που διευρύνουν τα παραδοσιακά όρια.

Στο ακριτικό αυτό νησί του Βορειοανατολικού Αιγαίου, που τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζει δύσκολες στιγμές, ήρθε να «δέσει» ιδανικά η φετινή θεματική του φεστιβάλ, η «Γένεσις». «Γένεσις» για τον καθένα μας σημαίνει κάτι διαφορετικό, σηματοδοτεί κάποιες φορές μια νέα πτυχή του εαυτού μας που συνήθως προκύπτει από αστάθμητους και μη ευχάριστους παράγοντες. Μας δυναμώνει όμως. Βλέπουμε τη ζωή και τις καταστάσεις από διαφορετική οπτική. Έτσι και η Λέσβος μας αναγεννήθηκε μέσα από αυτό το Φεστιβάλ και υπό το πρίσμα πλέον της μουσικότητας, της ενότητας και των ανάμεικτα όμορφων συναισθημάτων, ήρθε να μας διδάξει ότι η «Γένεσις» δε σηματοδοτεί απαραίτητα τη διαγραφή του παλιού, αλλά τη συνύπαρξη και αρμονία με αυτό, βρίσκοντας νέους τρόπους αντιμετώπισής του.

Το όμορφο ταξίδι ξεκίνησε στις 8 Αυγούστου με τις προφεστιβαλικές συναυλίες/εξορμήσεις να γίνονται σε σημεία – σταθμούς του νησιού, στο Μουσείο – Βιβλιοθήκη Στρατή Ελευθεριάδη-Τεριάντ στη Μυτιλήνη, στο Παράρτημα του Πανεπιστημίου Άγκντερ της Νορβηγίας, στο Μετόχι Αγ. Αναργύρων στην Καλλονή, στον Προϊστορικό Οικισμό στη Λουτρόπολη Θερμής και στο Αιολικό Ιερό Απόλλωνος στην Κλοπεδή Αγίας Παρασκευής. Τα μέρη αυτά πήραν ζωντάνια, ενώ υπέροχες μελωδίες από βιολί και πιάνο αναμείχθηκαν με το ηλιοβασίλεμα, κάνοντας το κοινό να αισθανθεί αδιαπέραστο συγκίνηση για την εμπειρία των συναυλιών σε αυτούς τους ιστορικούς τόπους. Τις επόμενες μέρες ακολούθησαν οι Μουσικές Στιγμές (Musical Moments). Πέτρινα σπίτια, γραφικά καλντερίμια συνθέτουν ένα μοναδικό τοπίο στο κέντρο του Μολύβου, το οποίο παντρεύεται με μελωδίες από Μότσαρτ, Μπαχ και Γκέρσουιν τη στιγμή που ο κόσμος απολαμβάνει το φαγητό του ή την περαντζάδα του, λίγο πριν ο ήλιος κάνει την περίφημη βουτιά του στη θάλασσά.

Και έρχεται επιτέλους η στιγμή των συναυλιών, μεταξύ 16-19 Αυγούστου όπου μια σούπερ-νόβα από νότες δίνει παράσταση, στο μυθικό κάστρο του Μολύβου, σε ένα κοινό που παρακολουθεί καθηλωμένο: Μιγιό, Μπλαν, Μέρφι, Σούλχοφ, Βασκς, Σούμπερτ κ.ά. Ανάμεσα στα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα στοιχεία, ήταν τα δύο πιάνα με ουρά που ανέβηκαν στο κάστρο του Μολύβου για τα δύο εμβληματικά έργα του Καμίγ Σεν Σανς. Το πρώτο έργο ήταν ο «Μακάβριος χορός», εργ. 40 σε μεταγραφή για δύο πιάνα και 8 χέρια με πρωταγωνιστές τους: Βασίλη Βαρβαρέσο, Δανάη Ντέρκεν, Κυβέλη Ντέρκεν και Λαρς Φόγκτ. Το δεύτερο έργο ήταν το περίφημο «Καρναβάλι των Ζώων» με την ιδιαιτερότητα ότι μεταξύ των οργάνων συμμετείχε και το εμβληματικό παραδοσιακό όργανο της Λέσβου, το σαντούρι, παιγμένο από την ταλαντούχα Ιωάννα Ρήγα. Την επιμέλεια του κειμένου του έργου έκανε ο σημαντικός Έλληνας σκηνοθέτης, Δήμος Αβδελιώδης. Το κοινό υποδέχθηκε με δέος την παγκόσμια πρεμιέρα του έργου «Δημιουργία» του συνθέτη Κορνήλιου Σελαμσή, σε αφήγηση της ηθοποιού Μαρία Σκουλά με την αφοπλιστική της παραστατικότητα. Η συμμετοχή των τριών διακεκριμένων σολίστ, δε, έκαναν τη ατμόσφαιρά ακόμη πιο εκρηκτική. Ο βαρύτονος Δημήτρης Τηλιακός, μας έκανε να στοχαστούμε με αποσπάσματα προερχόμενα από όπερες του Βέρντι, του Μπιζέ, του Τζιορντάνο, με θέμα το θάνατο. Ο βιρτουόζος και άκρως επικοινωνιακός πιανίστας Βασίλης Βαρβαρέσος, μας επιβεβαίωσε για ακόμη μια φορά γιατί δεν μπορούμε να σταματάμε να τον ακούμε. Και ο διεθνώς διακεκριμένος σαξοφωνίστας Θεόδωρος Κερκέζος μας ταξίδεψε σε ήχους του Γκέρσουιν, Τομαζί κ.ά.

Για πρώτη χρονιά φέτος, θεσμοθετήθηκε «Ημέρα Λόγου» στο Συνεδριακό Κέντρο Μηθύμνης, όπου επιφανείς επιστήμονες και διανοούμενοι ανέλυσαν τη θεματική του φεστιβάλ από φυσική, θεολογική, φιλολογική και καλλιτεχνική προσέγγιση. Αξιοσημείωτο ήταν επίσης ότι τη δεύτερη μέρα των συναυλιών, μουσικοί κατέβηκαν από τη σκηνή και έδειξαν σε μικρούς και μεγάλους πως να χρησιμοποιήσουν το όμποε, το κόρνο και το φαγκότο. Ο κόσμος πάντως έδειξε μεγάλη προθυμία να τα δοκιμάσει και να τα περιεργαστεί. Ποιος ξέρει, ίσως αυτή η εμπειρία να σταθεί αφορμή για να «γεννηθούν» καινούριοι μουσικοί.

Κάθε χρονιά, υπάρχει ένας διαφορετικός αέρας σε αυτό το σαγηνευτικό τοπίο, 27 διακεκριμένοι μουσικοί από διαφορετικά μέρη του πλανήτη, έγιναν ένα, συνδέθηκαν με την εσωτερικότητά τους και μας έδωσαν το «είναι» τους. Το ένθερμο και ασταμάτητο χειροκρότημα έδινε στο τοπίο το χρώμα του χρυσού και η φύση έραινε με αρώματα την ατμόσφαιρα. Το Διεθνές Φεστιβάλ Μουσικής Μολύβου είναι πλέον ένας παγιωμένος πολιτιστικός θεσμός, όχι μόνο για το νησί, αλλά έχει πλέον διεθνές στίγμα. Το κοινό του είναι πλέον απόλυτα πιστό, ελληνικό και διεθνές, και βρίσκει μια πολύ καλή δικαιολογία για να ξαναθυμηθεί πώς είναι να έχεις τη γνωστή «παρέα του καλοκαιριού» και τη λαχτάρα να την ξαναδείς. Όλα αυτά στην όμορφη Λέσβο μας όπου ορίζει το σύνορό του ευρωπαϊκού κόσμου με την απέναντι ανατολή. Οι παρτιτούρες έκλεισαν, τα φώτα στο κάστρο έσβησαν. Ραντεβού πάλι τον επόμενο Αύγουστο, Μόλυβε.

Η «Εποχή» ήταν εκεί για να σας μεταφέρει αυτή τη σπάνια εμπειρία πολιτισμού και τις σύντομες αλλά ουσιαστικές απόψεις των συντελεστών που με προθυμία απάντησαν στις ερωτήσεις μας.

 

liana_molivos_2

 

Οι εμπνευστές

Το Διεθνές Φεστιβάλ Μουσικής Μολύβου συνεχίζει να καινοτομεί για 4η συνεχόμενη χρονιά. Τι αποτέλεσε πηγή έμπνευσης γι’ αυτό το και ποιοι είναι οι βασικοί στόχοι του;

Δανάη Ντέρκεν (πιανίστα από τους εμπνευστές του φεστιβάλ): Κάθε καλοκαίρι από τότε που γεννηθήκαμε, η Κυβέλη και εγώ ερχόμαστε στο Μόλυβο για διακοπές. Θέλαμε λοιπόν να συνδέσουμε αυτόν το μοναδικό τόπο με τη μεγάλη μας αγάπη, την κλασική μουσική. Ύστερα γνωρίσαμε τον Δημήτρη Τρύφων, τον τρίτο συνιδρυτή, ο οποίος κατάγεται εξίσου από τον Μόλυβο και αγαπά πολύ τη μουσική. Θεωρήσαμε λοιπόν πως το 2015 ήταν η καταλληλότερη χρονιά για να ξεκινήσουμε μαζί ένα δικό μας φεστιβάλ.

Ποιο είναι το κριτήριο σας για την επιλογή των καλλιτεχνών;

Δανάη Ντέρκεν: Επιλέγουμε κατά κύριο λόγο μουσικούς διεθνούς φήμης οι οποίοι παίζουν σε ανώτερο επίπεδο. Πάνω απ’ όλα όμως, επιλέγουμε ανθρώπους με τους οποίους θέλουμε να περνάμε χρόνο μαζί, έχουμε κοινό κώδικα επικοινωνίας και χημεία, πέρα από τη σκηνή. Πιστεύω πως όταν δουλεύω μαζί με ανθρώπους που αγαπώ και εκτιμώ, η μουσική επηρεάζεται και έτσι η εμπειρία πάνω στη σκηνή γίνεται πολύ ιδιαίτερη και μαγική.

Πώς δέχτηκε η τοπική κοινωνία το φεστιβάλ αυτό;

Κυβέλη Ντέρκεν (συνιδρύτρια του φεστιβάλ): Παρότι ο κόσμος εδώ δεν είναι και πολύ συνηθισμένος στην κλασική μουσική, έχει δεχτεί με μεγάλη ζεστασιά και στήριξη το Φεστιβάλ, νιώθει περήφανος για αυτό. Παρατήρησα πως η κοινωνία του Μολύβου είναι αρκετά ανοιχτόμυαλη όσον αφορά τη μουσική και αυτό ήταν ευκαιρία για εμάς να παίξουμε διαφορετικά είδη κλασικής μουσικής, όπως για παράδειγμα σύγχρονη και μπαρόκ. Η μεγάλη αγκαλιά της τοπικής κοινωνίας κάνει το κλίμα ακόμη πιο οικείο, υποστηρικτικό και ιδιαίτερο!

Πώς κρίνετε τον εθελοντισμό ως θεσμό; Τι ρόλο έπαιξαν στο φεστιβάλ οι εθελοντές;

Κυβέλη Ντέρκεν: Το εθελοντικό κομμάτι είναι σίγουρα ένα από τα πιο σημαντικά σημεία του φεστιβάλ, γιατί βλέπεις ανθρώπους να πράττουν γεμάτοι προθυμία χωρίς οικονομικό όφελος. Δίνει λοιπόν μια εντελώς διαφορετική υπόσταση στη δουλειά και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να γινόμαστε γροθιά για να υπηρετήσουμε όλοι μαζί από καρδιάς, τον κοινό μας στόχο.

Το ΔΙΦΕΜΜ για 4η χρονιά συνεχίζει να καινοτομεί. Πώς πήρατε την απόφαση να είστε συνιδρυτής;

Δημήτρης Τρύφων (συνιδρυτής του φεστιβάλ): Όντας νέοι με καταγωγή από το νησί, σε μια περίοδο κρίσιμη, νιώσαμε την ανάγκη να ενεργήσουμε και να κάνουμε τη δικιά μας πρόταση για τον τόπο. Ο Μόλυβος για εμάς έχει την κατάλληλη πρώτη ύλη για να αποτελέσει διεθνές πολιτιστικό κέντρο για το καλοκαίρι. Το φεστιβάλ και η Στέγη Τρύφων δημιουργήθηκαν για να υπηρετήσουν αυτή την ιδέα και να αναβαθμίσουν την πολιτιστική ζωή του Μολύβου. Ήδη με χαρά βλέπουμε ένα δίκτυο ανθρώπων απ’ όλο τον κόσμο, να στηρίζει το φεστιβάλ και να έρχεται ειδικά για αυτό το καλοκαίρι στο Μόλυβο. Σκοπός μας είναι σταδιακά να μεγαλώσουμε αυτό το δίκτυο, προσθέτοντας και άλλες δράσεις που αφορούν τις τέχνες.

Δεδομένου ότι το όλο εγχείρημα λαμβάνει τόπο σε αρκετούς αρχαιολογικούς χώρους, υπάρχουν αστάθμητοι παράγοντες που είναι δύσκολο να συνυπολογιστούν. Πώς κατάφερε το φεστιβάλ να υπερνικήσει όλες αυτές τις συνθήκες;

Δημήτρης Τρύφων: Η Λέσβος είναι ένας τόπος με πάρα πολλά σημεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Σκοπός μας είναι μέσα από το φεστιβάλ να τα αναδείξουμε και να τα επαναφέρουμε στη σύγχρονη ζωή. Οι περισσότερες προφεστιβαλικές συναυλίες γίνονται σε αρχαιολογικούς χώρους και οι κυρίως συναυλίες μέσα στο βυζαντινό κάστρο του Μολύβου. Οι δυσκολίες που προκύπτουν σε σχέση με τις άδειες και την παραχώρηση των χώρων λύνονται με συζήτηση και χάρη στην τοπική ομάδα του φεστιβάλ που γνωρίζει τις ιδιαιτερότητες του χώρου. Ταυτόχρονα υπάρχει μια εξαιρετική σχέση με την τοπική εφορία αρχαιοτήτων, αλλά και το υπουργείο Πολιτισμού, που στηρίζουν την προσπάθειά μας και αντιλαμβάνονται τις προοπτικές ανάπτυξης του νησιού.

Οι μουσικοί

Φτάνοντας στο τέλος του προγράμματος για αυτή τη χρονιά και έχοντας πάρει πλέον μια πρώτη γεύση, πώς αντιμετώπισε ο κόσμος το γεγονός; Ποια τα δικά σας συναισθήματα;

Θεόδωρος Κερκέζος (σαξοφωνίστας): Είχα την τιμή και χαρά να κληθώ για δεύτερη φορά σε ένα φεστιβάλ υψηλής ποιότητας και προδιαγραφών. Το παίξιμο των μουσικών ήταν απαράμιλλο και είχαμε το προνόμιο να ακούσουμε κομμάτια που ίσως να μην ξανακούσουμε, διότι ενορχηστρώθηκαν για τις ανάγκες του Φεστιβάλ. Είναι ασυνήθιστο για μια διοργάνωση που λαμβάνει τόπο καλοκαίρι, σε νησί να έχει τέτοια μεγάλη αποδοχή από τον κόσμο. Μου έκανε εντύπωση που όλα λειτούργησαν ρολόι, πράγμα σχεδόν ακατόρθωτο για τον ελληνικό χώρο, δεδομένου ότι συμμετείχαν τόσοι πολλοί καλλιτέχνες και υπήρχαν πρακτικά παράγοντές που θα μπορούσαν να δυσκολέψουν το φεστιβάλ. Όλα όμως υπερνικήθηκαν χάρη στην προσπάθεια της Λητούς, της Δανάης, της Κυβέλης, του Δημήτρη και όλων των υπόλοιπων συντελεστών. Όλοι οι συμμετέχοντες το είδαμε σαν προσωπική μας υπόθεση χάρη στο οικογενειακό κλίμα που επικρατούσε. Είναι το πρώτο και ίσως μοναδικό φεστιβάλ που το νιώθω δικό μου.

Νώε Ινουί (βιολί): Το φετινό φεστιβάλ ήταν, για ακόμη μια φορά, μια υπέροχη γιορτινή συνάντηση αξιόλογων μουσικών απ’ όλο τον κόσμο. Είμαι πάντοτε συγκλονισμένος από την ευγένεια και τη γενναιοδωρία των Ελλήνων σε έναν τόπο που έχει περάσει δοκιμασίες, ειδικά το τελευταίο διάστημα. Ελπίζω το κοινό να αισθάνθηκε αυτή την όμορφη ενέργεια που του μεταδώσαμε μέσω της μουσικής και οι συναυλίες αυτές να σταθούν αφορμή για να γεμίσουν αγάπη και χαρά.

Βασίλης Βαρβαρέσος (πιανίστας): Αισθάνθηκα πάρα πολύ ωραία στο Φεστιβάλ του Μολύβου, κυρίως γιατί είδα πως υπάρχει πραγματική αγάπη από τους διοργανωτές –και άρα, εξαιρετική διάθεση η οποία είναι κολλητική, τόσο στους μουσικούς όσο και στο κοινό. Πέρασα πάρα πολύ ωραία, γιατί έκανα καλή μουσική με ανθρώπους που αξίζουν σεβασμό. Μπράβο, τόσο στα κορίτσια όσο και στον Δημήτρη, που κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον για την κλασική μουσική σε ένα τόσο όμορφο μέρος όπως ο Μόλυβος! Το καταχάρηκα.