Ιδεώδες εθνικό και λίγο πένθιμο

Η κυβέρνηση είναι ξεκαρδιστική. Για όσους δεν κινδυνεύουν άμεσα, δηλαδή κι αυτή είναι μία πολύ πικρή αλήθεια. Για όσους, στο τέλος της πρότασης αναζητούν το αφήγημα: Μια μαλακία και μισή, σα να λέμε, αυτό είναι το αφήγημα. Κι έχουμε δικαίωμα στο καλό χιούμορ, αυτό είναι επίσης μια αλήθεια, λιγότερο πικρή.

Η ώρα του θεάματος

Τρομερά πράγματα συμβαίνουν. Και για τον ιστορικό του μέλλοντος και για τον κωμικογράφο κι είναι τόσο κρίμα να μην υπάρχει χώρος για όμορφες επιθεωρήσεις πλέον. Ας δούμε λίγο από κοντά, για μια στιγμούλα μόνο, όσο κρατάει ένα χρονογράφημα, τι είναι αυτό που έκανε την κυβέρνηση να αποκτήσει πόδια: Το ιδεώδες το εθνικό.
Από τη Μακεδονία και τα υψηλά ιδανικά, του Παύλου του Μελά και του Μελιγαλ… Παρασύρθηκα, ας επανέλθουμε. Του Παύλου του Μελά και τέλος. Υπόσχεση πρώτη: Η Μακεδονία είναι και θα μείνει ελληνική. Κι έπειτα, οι ψευδαισθήσεις μεγαλείου για τα ονόματα τα ελληνικά, με τα εθνικά ιδανικά και προίκες και λεφτά και τάξη μεσαία, όχι σπουδαία, μεσαία μα φτωχή. Πώς γίνεται αυτό; Με μύθο από στόματα ανθρώπου πλούσιου, ξένου της κοινωνίας κι ανάλγητου για το δύσκολο μέλλον των πολλών.
«Εσείς, η μεσαία τάξη, είσαστε η μόνη τάξη με έντιμη συνείδηση εθνική», έτσι είπε και τον πίστεψαν και τώρα λένε πως ο μικρός μισθός τους είναι η ραχοκοκαλιά του αστικού κράτους και κάνουν λάθος, γιατί στην πραγματικότητα είναι το αίμα τους αυτό που τροφοδοτεί την πραγματική αστική τάξη και την αληθινή μεσαία.
Μα πέτυχε σε όλα και κέρδισε και τώρα ήρθε η ώρα του θεάματος: Η ώρα η εθνική, πρώτη πριν τις άλλες. Το ιδεώδες θα μας θρέψει, σάμπως τι άλλο θα μπορούσε. Κι άρχισαν οι άριστοι να πασπαλίζουν με φεγγαρόσκονες την αμορφωσιά τους. «Χρόνια Πολλά για την εθνική επέτειο, τη νίκη του εθελοντισμού!». Τότε που ανέβηκαν στα βουνά εθελοντικά, να πεθάνουν εθελοντικά, να νικήσουν εθελοντικά, να τους τσακίσουν μετά στις εξορίες έμμισθα οι βασανιστές τους.

Ξεχαρβαλωθήκαμε

Κι έπειτα μίλησαν τα παιδιά στις παρελάσεις. Κάποια μίλησαν για τον εθνικισμό κι αυτό ήταν δείγμα σύνεσης και ιδεώδους, κάποια μίλησαν για ασφυξία, βγήκαν σα ξεκούρδιστα στρατιωτάκια να παρελάσουν για να τιμήσουν τους πολέμιους εκείνων που έβαλαν πρώτοι πρώτοι τα παιδιά τα παρελαύνουν. Κι εκείνα τα ξεκουρδισμένα στρατιωτάκια τίμησαν περισσότερο από τον καθένα τη νίκη απέναντι στο φασισμό: Δεν θέλουμε παρελάσεις, έτσι είπαν.
Καταστρέφεται η ζωή τους, ο κόσμος διαλύεται σα λιωμένο χιόνι, τόση καταχνιά και τόση νύχτα τριγύρω, τι να κάνουν κι αυτά, ξεχαρβαλώθηκαν. Ξεχαρβαλωθήκαμε. Όπου κι αν κοιτάξεις, πενθείς. Και τα παιδιά, που δεν έχουν προλάβει ακόμα να κατουρήσουν τις ψυχές του, καταλαβαίνουν περισσότερο και πιο βαθιά τι σημαίνει μαυρίλα. Όχι σαν εμάς, εμείς μπορεί και να γελάμε, μπορεί και να μας φαίνεται κωμικό, να είναι μια επιθεώρηση, να μη μας αγγίζει ακόμα το σκοτάδι.
Αγρίεψαν οι μέρες. Όταν αρχίζουν οι φασίστες να βρίζουν τα παιδιά, οι μέρες πάνε στο απόσπασμα βήμα το βήμα. Έτσι συμβαίνει και τα παιδιά ξέρουν αυτά που εμείς, οι μεγάλοι, νομίζουμε ότι έχουν κι άλλο τράτο κι άλλο χρόνο κι άλλο πάτο μέχρι την απόλυτη πτώση.
Κι είναι για εμάς κωμικά.

Μα τα παιδιά ξέρουν

Μα τα παιδιά καταλαβαίνουν, το ιδεώδες το εθνικό καταλαβαίνουν τι είναι κι αν είναι. Από τότε που τα έβαλαν κουρδισμένα στρατιωτάκια να κλείνουν τα σχολεία τους για μία κάποια Μακεδονία, ήξεραν τι έκαναν; Ιδέα δεν είχαν, μα είχαν ιδεώδες. Εθνικό. Από τότε μέχρι τώρα, που ξεκουρδίστηκαν πια κι έρχονται κι άλλα να πέσουν στα κεφάλια τους. Εμείς, οι μεγάλοι, είμαστε αυτοί που ξεράσαμε πάνω τους όλη τη δική μας μαυρίλα τα δέκα χρόνια της κρίσης. Αυτά δεν έχουν να θυμούνται τίποτε άλλο πέρα από τα χρόνια της μιζέριας μας.
Μα εμάς μας φαίνονται όλα κωμικά. Κι ήρθε η στιγμή να λάμψει το εθνικό ιδεώδες πάνω από τα κεφάλια των γελωτοποιών, σα φωτοστέφανο ή σαν καπέλο αρλεκίνου, με κουδουνάκια γκλιν και γκιν και γκλιν. Εμείς γελάμε, επιμένουμε πως έχουμε ζήσει και χειρότερες ημέρες και γελάμε.
Μα τα παιδιά ξέρουν. Ξέρουν πως το ιδεώδες το εθνικό μας δίνει γέλιο όχι κωμικό, μα νευρικό, να σταθούμε λίγο ακόμα ψύχραιμοι πριν πέσουμε, με όλο μας το βάρος, με όλη μας την απόγνωση, πάνω στις πλάτες των παιδιών που ζήσανε μόνο σε καιρούς μίζερους.
Γιατί, όσο εμείς κάνουμε πως γελάμε, το ιδεώδες το εθνικό κάνει την δουλειά του, μέχρι να δίνει πένθιμο και πνιγηρό χωρίς αμφιβολία.

Όλγα Στέφου