Κατά πού το πάει ο άνεμος…

ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΤΩΝ ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΠΑΡΚΩΝ

Ενας κτηνοτρόφος, ένας γεωργός, ένας κάτοικος της περιοχής, ένας τουρίστας, ένας επενδυτής, ένας εκπρόσωπος της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθισμένοι σε ένα φιλόξενο καφενείο, συναντώνται και αγναντεύουν το όρος Λάκμο στην Ήπειρο και αναρωτιούνται τι θα βλέπουν προσεχώς μπροστά τους, μετά την εγκατάσταση τεσσάρων αιολικών πάρκων στη θέση Περιστέρι, συνολικής ισχύος 88,45 ΜW. Παρέκει μια παρέα μπόμπιρες παίζουν ποδόσφαιρο…
Θα δοκιμάσω να περιγράψω τη μεταβολή της εικόνας μετά την εγκατάσταση των αιολικών πάρκων: σε βουνοκορφές μήκους 8 χιλιομέτρων και σε υψόμετρο από 1.400 έως 2.000 μέτρα θα «φιλοξενούνται» 29 ανεμογεννήτριες, τοποθετημένες σε αντίστοιχους πυλώνες ύψους 99 μ. για να παράξουν 3.050 kW για λογαριασμό πολυεθνικής εξαγωγικής εταιρείας.
Η σύναξη των ενηλίκων πρέπει να καταλήξει, ο καθένας για τον εαυτό του και όλοι μαζί, και για λογαριασμό της παρέας με τους μπόμπιρες, τι θέλουν, τι πρέπει να γίνει τώρα, λαμβάνοντας υπ’ όψη και τις επιπτώσεις για το μέλλον.
Ανάλογα προβλήματα απασχολούν πολλές τοπικές κοινωνίες σε όλη τη χώρα αυτό τον καιρό, που προσπαθούν να δώσουν λύσεις στις αντιφάσεις και στα διλήμματα που γεννάει η συνάντηση της οικολογίας με την οικονομική οργάνωση (καπιταλισμός), που συχνά εξελίσσεται σε σύγκρουση, μια που για πολλούς η σχέση αυτή είναι ασύμπτωτη και ασυμβίβαστη.
Μια τέτοια σύγκρουση, μεταξύ κτηνοτρόφων και της «αιολικής» εταιρείας, βρίσκεται σε εξέλιξη και στην κοιλάδα του Αχελώου, στο βουνό «Γεραμπή», σύνορο των Κοινοτήτων Μεγαλόχαρης και το Βελεντζικού Άρτας, όπου κατασκευάζεται βιομηχανικό αιολικό πάρκο αποτελούμενο από 12 ανεμογεννήτριες ισχύος 24 ΜW, στα 1.750 μέτρα, παρά την πρωτόδική δικαστική απόφαση διακοπής εργασιών!

Μια πρώτη, σαφής και πρωτοπόρα απόφαση

Τα προβλήματα αυτά κλήθηκε να αντιμετωπίσει και να τοποθετηθεί η περιφερειακή παράταξη του ΣΥΡΙΖΑ στα Γιάννενα «Κοινό των Ηπειρωτών», μέσα στο καλοκαίρι και εν μέσω και πανδημίας…
Τις συναντήσεις, τους προβληματισμούς, τις προκλήσεις και κυρίως τις συνθέσεις και απαντήσεις που δόθηκαν για την περιοχή του, την Ήπειρο, συνοψίζει στο κείμενο που ακολουθεί ο επικεφαλής της παράταξης και της αντιπολίτευσης σ. Γιώργος Ζάψας, άνθρωπος αεικίνητος, ήπιων τόνων και συνθετικών ικανοτήτων, δίνοντας περιεχόμενο στην παροπλισμένη αντίληψη της αριστεράς ότι πολιτική γινεται με τους ανθρώπους στο χώρο τους, συμβάλλοντας αποφασιστικά στη λήψη μιας διαπαραταξιακής ομόφωνης απόφασης από το Περιφερειακό Συμβούλιο Ηπείρου, πρώτο στη χώρα που παίρνει σαφή, υπεύθυνη και πρωτοπόρα θέση στο θέμα (να σημειωθεί ότι εισηγητής είναι ο ίδιος ο περιφερειάρχης Α. Καχριμάνης).
Η σύνοψη της απόφασης που απευθύνεται στην κεντρική διοίκηση (ΥΠΕΝ) είναι:
1. Η αδειοδότηση έργων ΑΠΣΗΕ να γίνεται εκτός του δικτύου Natura 2000 και των ΖΕΠ
2. Η αδειοδότηση των έργων ΑΣΠΗΕ να γίνεται μόνο με τη συγκατάθεση των τοπικών κοινωνιών, ήτοι της περιφέρειας, των δήμων και κοινοτήτων.
3. Να γίνουν αδειοδοτήσεις ΑΣΠΗΕ κατά προτεραιότητα σε οικολογικά υποβαθμισμένες περιοχές της περιφέρειας, σε εγγύτητα με το οδικό δίκτυο, οι οποίες δεν θα περιλαμβάνουν τοπία υψηλής αισθητικής, πολιτιστικής, ιστορικής ή άλλης αξίας και δεν θα απειλούν την τοπική οικονομία. Να εξαιρεθούν από την εγκατάσταση ανεμογεννητριών οι ορεινοί βοσκότοποι, που αποδεδειγμένα φιλοξενούν προϋπάρχουσα κτηνοτροφική δραστηριότητα και είναι επιλέξιμοι. Όμοια, να εξαιρεθούν οι περιοχές με προϋπάρχουσα οικονομική δραστηριότητα οικοτουριστικού ενδιαφέροντος, χιονοδρομικά κέντρα, αναγνωρισμένα περιπατητικά μονοπάτια και διαδρομές, μνημεία πολιτισμού, θρησκευτικά κέντρα, ιστορικοί τόποι και τοπία φυσικού κάλους.
4. Να ληφθεί μέριμνα για σοβαρά αντισταθμιστικά μέτρα με τη σημαντική μείωση των λογαριασμών του ρεύματος στους κατοίκους του δήμου/δήμων όπου εγκαθίστανται οι ΑΣΠΗΕ.
5. Η διαδικασία αδειοδότησης νέων έργων ΑΣΠΗΕ να αρχίσει μετά την ολοκλήρωση του νέου εθνικού στρατηγικού σχεδίου χωροταξίας των ΑΣΠΗΕ, όπου θα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη όλα τα κριτήρια τεχνικής, περιβαλλοντικής, πολιτιστικής και κοινωνικο-οικονομικής υφής.
Η κοινή απόφαση κάνει επίσης αναφορά στην ανάγκη για: (α) δυναμικότερη πολιτική εξοικονόμησης ενέργειας σε όλους τους οικονομικούς τομείς, και (β) παροχή κινήτρων για την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ εντός του αστικού ιστού κατά προτεραιότητα, με τους καταναλωτές να έχουν ενεργό και κεντρικό ρόλο στις ενεργειακές αγορές του μέλλοντος, με βάση το ευρωπαϊκό πακέτο «Καθαρή ενεργεία για όλους τους Ευρωπαίους».

Συζήτηση με λάθος όρους

Ο σ. Ζάψας και η παράταξη του, σε συνεχή παρέμβαση στο χώρο και τα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας, ερμηνεύει με παραγωγικό τρόπο τη διάσταση της αριστερής παρέμβασης: «Οι ΑΠΕ από έργα φιλικά στο περιβάλλον κινδυνεύουν να καταστούν, αν δεν έγιναν ήδη, “αντίπαλη” δραστηριότητα στις υφιστάμενες ενασχολήσεις των κατοίκων της υπαίθρου κυρίως, είτε αυτές αφορούν αγροτικές καλλιέργειες και κτηνοτροφία, είτε αφορούν προϋπάρχουσες οικοτουριστικές δραστηριότητες στην ηπειρωτική Ελλάδα και στα νησιά. Παρέλκει η αναφορά των επιπτώσεων που θα υπάρξουν στις προστατευόμενες περιοχές (Natura, Ramsar, ΖΕΠ, αλπικά τοπία, κ.α.), όπως και στις μεθόδους που μετέρχονται οι εταιρίες παραγωγής ενέργειας στην κατασκευή μικρών υδροηλεκτρικών, όπου οι παρεμβάσεις στην κοίτη των ποταμιών προκαλούν μόνιμη αλλαγή στη ροή του νερού, πέρα από κάθε δεοντολογία των διεθνών πρακτικών και της ισχύουσας ενωσιακής νομοθεσίας που έχουμε ενσωματώσει στο εθνικό μας δίκαιο.
Στην Ήπειρο, επί 45 χρόνια επενδύσαμε στον τουρισμό, στο παραθαλάσσιο μέτωπο και στην ενδοχώρα, όπως και στον πρωτογενή τομέα. Η πρώτη αναφορά της Ηπείρου ταυτίζεται με το φυσικό περιβάλλον και το νερό. Και το νερό δεν πάει μαζί με τους υδρογονάνθρακες και τα συνωδά δίκτυα. Ούτε φυσικά η ελιά και το αμπέλι, για να περιοριστώ μόνο σε αυτά τα αγαθά!
Τα υδροηλεκτρικά, η βιομάζα, τα φωτοβολταϊκά και οι ανεμογεννήτριες είναι άλλο πράγμα και πρέπει να τα δούμε ένα ένα. Η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια έχει να διανύσει μεγάλη διαδρομή. Ο λιγνίτης μας έφτασε ως εδώ και δεν θα αντικατασταθεί τόσο εύκολα όσο λέγεται. Στο μεταξύ, η συζήτηση απολιγνιτοποίησης γίνεται με προβληματικούς όρους για τη χώρα. Ούτε είναι λύση να προσθέσουμε κι άλλα φράγματα στον Άραχθο, στον Αχελώο και στα υπόλοιπα ποτάμια της Ηπείρου και της χώρας. Επίσης, είναι εγκληματικό λάθος η εγκατάσταση φ/β σε γη υψηλής παραγωγικότητας, γιατί στερούν καλλιεργήσιμες γεωργικές εκτάσεις και δεν θα πετσοκόψουμε όλες τις βουνοκορφές, για να γεμίσουμε με αιολικά πάρκα, χωρίς ένα χωροταξικό σχεδιασμό γι’ αυτές τις ΑΠΕ. Οι Α/Γ δεσμεύουν επιλέξιμα βοσκοτόπια και άρα θα στερήσουν επιδοτήσεις κτηνοτρόφων, προκαλούν περιβαλλοντικά προβλήματα και επηρεάζουν το ανθρωπογενές και φυσικό περιβάλλον. Χρειάζεται να προηγηθούν μελέτες Αποκλεισμού περιοχών εγκατάστασης τους και να ακολουθήσει η χωροθέτηση, μακριά από κατοικημένες περιοχές και ευαίσθητα οικοσυστήματα. Εισάγουμε παλιά τεχνολογία Α/Γ και ότι περισσεύει από τη γερμανική και τη δανέζικη κυρίως βιομηχανία. Ο τύπος και το μέγεθος Α/Γ είναι κρίσιμη παράμετρος που δεν έχει συζητηθεί όσο θα έπρεπε και δεν απασχολεί δυστυχώς τις αδειοδοτούσες αρχές! Αυτή η πολιτική αυξάνει διαρκώς τα κέρδη για τις εξαγωγικές χώρες και την ίδια ώρα η KW ακριβαίνει! Η ΡΑΕ έχει δεσμεύσει όλη την κορυφογραμμή της Πίνδου. Προστατευόμενη και μη. Σε 20 χρόνια η Πίνδος και τα Άγραφα θα είναι νεκροταφεία ανεμογεννητριών. Να ανοίξει τώρα η συζήτηση στα πολιτικά κόμματα, στην περιφέρεια, στους δήμους, στα επιμελητήρια, παντού..
Εμείς στο Περιφερειακό Συμβούλιο Ηπείρου ομοφωνήσαμε σε μια ιστορική απόφαση που βάζει λογικούς όρους για την εγκατάσταση αιολικών στην περιφέρεια μας. Απομένει να δούμε εάν θα γίνει σεβαστή αυτή η διαπαραταξιακή συμφωνία εφαρμογής περιφερειακής πολιτικής από την κεντρική εξουσία».
Θέση της παράταξης είναι πως «η ανασυγκρότηση της υπαίθρου και η υποστήριξη του αγροδιατροφικού πρωτογενούς τομέα, ειδικά της κτηνοτροφίας, προηγείται των όποιων πολιτικών για την ανάπτυξη των ΑΠΕ και η εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε επιλέξιμους βοσκοτόπους θα αποτελέσει ταφόπλακα για την εναπομείνασα εκτατική κτηνοτροφία, όπως και εάν δεν τεθεί ένα όριο στα μεγέθη, η περιβαλλοντική καταστροφή θα είναι αναπόφευκτη».

Ιωσήφ Σινιγάλιας