Κινηματογράφος

ΜΠΕΡΓΚΜΑΝ, ΒΑΡΝΤΑ, ΑΛΕΑ, ΒΙΣΚΟΝΤΙ
Η αγωνία του σινεφίλ μπροστά στην επιλογή

Του Στράτου Κερσανίδη

Τέσσερις ταινίες από τον προηγούμενο αιώνα, με την παλαιότερη από αυτές να είναι 61 ετών, δημιουργούν πραγματική αγωνία στους σινεφίλ μπροστά στη δυσκολία της επιλογής. Τέσσερις ταινίες, ισάριθμα αριστουργήματα της 7ης Τέχνης που δίνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στα καλοκαιρινά μας βράδια.
Το 1958, ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν γύρισε τις «Άγριες φράουλες» (Smultronstaallet), εμβληματική ταινία του σουηδού δημιουργού, που θεωρείται ως μία από τις δέκα καλύτερες ταινίες στην ιστορία του σινεμά. Ένας ηλικιωμένος γιατρός, ο Άιζακ Μποργκ, ταξιδεύει με το αυτοκίνητό του για μια πόλη από το πανεπιστήμιο της οποίας πρόκειται να τιμηθεί για την 50χρονη καριέρα του. Είναι ένας εγωπαθής άνδρας τον οποίο συνοδεύει στο ταξίδι η έγκυος νύφη του που δεν τον συμπαθεί ιδιαίτερα. Όμως μετά από έναν εφιάλτη, ο Άιζακ θα βρεθεί μπροστά σε διάφορα πρόσωπα από το παρελθόν, θα αναδυθούν μνήμες από τη ζωή του, θα έρθει αντιμέτωπος με φόβους και διαψεύσεις. Εν τέλει όλο αυτό θα αποτελέσει αφορμή για να συμφιλιωθεί με τη ζωή του, με τους ανθρώπους αλλά και να συνειδητοποιήσει πως έζησε επιφανειακά και χωρίς πραγματικά συναισθήματα.
Ο Μπέργκμαν σε αυτήν την πιο αισιόδοξη από τις ταινίες του, προσεγγίζει τα όσα τον απασχόλησαν σε ολόκληρο το έργο του: τις σχέσεις, την έλλειψη επικοινωνίας, τη μνήμη, το θάνατο. Χρυσή Άρκτος στο Βερολίνο, Χρυσή Σφαίρα Καλύτερης Ταινίας το 1958.
Το 1965, η Ανιές Βαρντά, η οποία πέθανε στα τέλη του περασμένου Μαρτίου, πρωτοπαρουσίασε στο Βερολίνο την ταινία «Η ευτυχία» (Le bonheur), κερδίζοντας μάλιστα την Αργυρή Άρκτο.
Ο Φρανσουά είναι ξυλουργός και η γυναίκα του Τερέζ είναι μοδίστρα. Ζουν ευτυχισμένοι μαζί με τα δυο τους παιδιά σε ένα παρισινό προάστιο. Όταν όμως ο Φρανσουά θα ταξιδέψει για δουλειές σε μια άλλη πόλη, θα γνωρίσει την Εμιλί η οποία εργάζεται στο ταχυδρομείο και η σχέση που θα ξεκινήσει μαζί της θα φέρει ανατροπές στην οικογενειακή του ζωή.
Η Βαρντά με το δικό της στιλ καταφέρνει να αποδραματοποιήσει όσα αφηγείται, να ανατρέψει δηλαδή όλο το μελοδραματικό στοιχείο και να παρουσιάσει μια ταινία για τον έρωτα και τη συζυγική πίστη με τρόπο ανατρεπτικό και βαθιά στοχαστικό. Αναδεικνύει το στοιχείο του απρόοπτου το οποίο φέρνει τους ανθρώπους μπροστά σε σημαντικές αποφάσεις. Όλα αυτά με την παλέτα της σκηνοθέτιδας να χρωματίζει την ταινία και εμφανή τη φεμινιστική πολιτική άποψή της.
Ο Τόμας Γκουτιέρεζ Αλέα, θεμελιωτής του μετεπαναστατικού κουβανέζικου κινηματογράφου και ιδρυτής του Κουβανικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου, γύρισε το 1966, την ταινία «Ο θάνατος ενός γραφειοκράτη» (La muerte de un burocrata), μια σάτιρα, μια μαύρη κωμωδία με την οποία στηλίτευε την παράνοια της γραφειοκρατίας.
Ένας εργάτης αφοσιωμένος στη δουλειά του αλλά και την επανάσταση, χάνει τη ζωή του εν ώρα εργασίας. Οι συνάδελφοί του για να τον τιμήσουν τον θάβουν μαζί με το βιβλιάριο εργασίας του. Όμως χωρίς βιβλιάριο η χήρα του δεν μπορεί να πάρει σύνταξη. Οι προσπάθειές της χάνονται μέσα στα γρανάζια της γραφειοκρατίας. Ένας ξάδελφος του νεκρού αποφασίζει να τον ξεθάψει για να πάρει το βιβλιάριο αλλά μένει το πτώμα αμανάτι το οποίο διατηρείται …φρέσκο με παγάκια! Η γραφειοκρατία δεν δίνει άδεια ταφής επειδή ξεθάφτηκε ανεπίσημα και επιπλέον δεν μπορεί να εκδώσει νέο πιστοποιητικό θανάτου για το ίδιο άτομο!
Εξαιρετική σεναριακή σύλληψη, η οποία αναδεικνύει τον παραλογισμό της γραφειοκρατίας σε όλο της το μεγαλείο. Μια κριτική ματιά στο καθεστώς που στήριξε μέχρι το τέλος της ζωής του ο σκηνοθέτης και μέσα από τις ταινίες του προσπάθησε να το κάνει καλύτερο.
Το 1912 ο Τόμας Μαν έγραψε μια εξαιρετική νουβέλα, ένα εκπληκτικής δεξιοτεχνίας βιβλίο, για την παρακμή, το οποίο το 1971 μετέφερε στον κινηματογράφο ο Λουκίνο Βισκόντι. Ο λόγος για την ταινία «Θάνατος στη Βενετία» (Morte a Venezia) ένα πραγματικό κομψοτέχνημα από κάθε άποψη.
Ο ηλικιωμένος συνθέτης Γκούσταφ φον Άσεμπαχ ταξιδεύει για λόγους υγείας στη Βενετία. Εκεί θα συναντήσει τον Τάτζιο, έναν πανέμορφο έφηβο από την Πολωνία ο οποίος κάνει διακοπές με τους γονείς του. Ο Γκούσταφ τον ερωτεύεται και παρασυρμένος από την εκπληκτική ομορφιά του Τάτζιο και παρά την επιδημία πανώλης που πλήττει την πόλη και την επιδείνωση της υγείας του, παραμένει στη Βενετία.
Η ταινία του Βισκόντι αγγίζει την τελειότητα! Είναι μια βαθυστόχαστη ματιά στο ερωτικό πάθος και την προσωπική εγκατάλειψη ως θυσία στην ομορφιά! Είναι επίσης μια ματιά εικαστικής αρτιότητας με γοητευτικά, αρμονικά πλάνα αποτέλεσμα προσεκτικής γεωμετρικής ματιάς. Και κοντά σε αυτά είναι και η μουσική του Γκούσταβ Μάλερ, στην προσωπικότητα του οποίου βασίζεται ο κεντρικός χαρακτήρας της ταινίας, η οποία επενδύει την ταινία.
Αξέχαστη έχει μείνει η ερμηνεία του Ντεργκ Μπόγκαρτ στο ρόλο του φον Άσεμπαχ σε μια ταινία η οποία μνημονεύεται διαρκώς από τους θεωρητικούς του κινηματογράφου για την αρτιότητά της. Μεγάλο Ειδικό Βραβείο 25ετίας στο Φεστιβάλ των Kανών 1971.

strakersan@gmail.com
kersanidis.wordpress.com

 

ΟΙ ΝΕΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ

«Ο έρωτας της Βιρτζίνια Γουλφ»

«Ο έρωτας της Βιρτζίνια Γουλφ» (Vita and Virginia) της Τσάνια Μπάτον: «Ο σκοπός δεν ήταν να γυρίσουμε μια βιογραφία της Βιρτζίνια Γουλφ, αλλά να ρίξουμε μια ματιά σε μια πολύ συγκεκριμένη στιγμή της ζωής της, μια στιγμή μεγάλης δύναμης από μια γυναίκα που όλοι θεωρούσαν εύθραυστη», λέει η σκηνοθέτιδα Τσάνια Μπάτον μιλώντας για την ταινία της. Το 1920 στο Λονδίνο, η ποιήτρια Βίτα Σάκβιλ-Γουέστ γνωρίζεται με τη συγγραφέα Βιρτζίνια Γουλφ. Η σχέση των δύο γυναικών θα ταράξει την καθωσπρέπει υψηλή κοινωνία της εποχής και θα έρθει αντιμέτωπη με τα κοινωνικά ταμπού. Την ίδια ώρα όμως θα αλλάξει και τις δύο γυναίκες. Μάλιστα η σχέση αυτή ενέπνευσε τη Βιρτζίνια Γουλφ να γράψει το εμβληματικό της έργο «Ορλάντο». Η ταινία είναι βασισμένη κυρίως στην αλληλογραφία τους και η Μπάτον χτίζει μια τολμηρή και αισθησιακή ταινία επικεντρωμένη «στο πιο έντονο κομμάτι της σχέσης των δύο γυναικών», όπως σημειώνει η σκηνοθέτης. «Ο κόσμος έχει μία συγκεκριμένη εικόνα για την Βιρτζίνια Γουλφ , ως μια εύθραυστη γυναίκα που αγωνίστηκε όλη της τη ζωή με ένα φάσμα συναισθηματικών και ψυχολογικών προκλήσεων και στο τέλος αυτοκτόνησε . Αυτό που η ταινία θέλει να δείξει και να τονίσει, είναι η μεγάλη δύναμη που βρίσκει η Βιρτζίνια, χρησιμοποιώντας το μοναδικό μυαλό της, να επεξεργαστεί και να ξεπεράσει μια τέτοια εμπειρία. Η στιγμή που θα χρησιμοποιήσει το ταλέντο της δημιουργώντας ένα σπουδαίο έργο. Στη διάρκεια της ταινίας, μπαίνουμε μέσα στο μυαλό της Βιρτζίνια, ιδιαίτερα όταν εμπνέεται από τη Βίτα και ξυπνούν μέσα της συναισθήματα», καταλήγει η σκηνοθέτιδα.

«Κόκκινη έκλειψη» (Rojo) του Μπέντζαμιν Ναϊστάτ: Στα μέσα της δεκαετίας του 1970, σε μια μικρή επαρχιακή πόλη στην Αργεντινή, ένας μυστηριώδης άνδρας μπαίνει σε ένα εστιατόριο, όπου χωρίς προφανή λόγο επιτίθεται λεκτικά και προσβάλει τον Κλαούντιο, διαπρεπή δικηγόρο της πόλης. Οι συμπολίτες του υποστηρίζουν τον Κλαούντιο και διώχνουν τον παράξενο άνδρα από το εστιατόριο. Το ίδιο βράδυ και ενώ ο δικηγόρος με τη γυναίκα του, Σουζάνα, επιστρέφουν στο σπίτι τους, ο ξένος εμφανίζεται πάλι και τους επιτίθεται θέλοντας να εκδικηθεί για κάτι που δεν γνωρίζουμε. Όταν ένας ντετέκτιβ αναλαμβάνει να διερευνήσει την υπόθεση, η αλήθεια θα αποκαλυφθεί και θα είναι σοκαριστική καθώς ολόκληρη η μικρή κοινωνία κρύβει με τη σιωπή τις δικές της ενοχές. Δυνατό πολιτικό θρίλερ στο οποίο ο σκηνοθέτης διερευνά την ιστορία της χώρας του και τα όσα αποκρύπτονται επιμελώς.

«Μικρά αθώα ψέματα 2» (Nous finirons ensemble) του Γκιγιόμ Κανέ: Το 2010 μια γαλλική κωμωδία έσπασε τα ταμεία σημειώνοντας απρόσμενη επιτυχία κάτι που μεταφράστηκε σε έσοδα 5,2 εκατομμυρίων ευρώ. Μετά από 10 χρόνια έρχεται η συνέχεια της ταινίας, με τη φιλοδοξία η επιτυχία να συνεχιστεί. Ενώ πλησιάζουν τα γενέθλιά του, ο Μαξ φλερτάρει με την κατάθλιψη. Θέλοντας να ξεφύγει αποφασίζει να περάσει το σαββατοκύριακο μόνος στο εξοχικό του. Την ίδια ώρα, οι φίλοι του με τους οποίους έχει να συναντηθεί τρία ολόκληρα χρόνια, του ετοιμάζουν ένα πάρτι έκπληξη για τα γενέθλιά του. Όλοι τους έχουν αλλάξει καθώς τα παιδιά τους έχουν μεγαλώσει, σχέσεις έχουν διαλυθεί και αν κάτι έχει μένει είναι η μεταξύ τους φιλία. Κι αυτή όμως έχει διανθιστεί από μερικά φαινομενικά αθώα ψέματα. Το σίκουελ μπορεί να λειτουργήσει από μόνο του χωρίς να απαιτείται να έχει δει κάποιος/α την πρώτη ταινία.

«Toy story 4» του Τζος Κούλεϊ: Ένα παιχνίδι από ανακυκλώσιμα υλικά, ο Φόρκι, γίνεται η αφορμή για να στηθεί η πλοκή γύρω από την τέταρτη συνέχεια της γνωστής και επιτυχημένης σειράς ταινιών.

Σινεφίλ