Κινηματογράφος

«ΟΙ ΣΦΥΡΙΧΤΕΣ»
Υποδειγματικό νουάρ

Του Στράτου Κερσανίδη

Το 1973, ο Σέρτζιου Νικολαέσκου γύρισε το εξαιρετικά ενδιαφέρον φιλμ νουάρ «Ένας επιθεωρητής κατηγορεί», ταινία που μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1990 ήταν μία από τις ελάχιστες ταινίες από τη Ρουμανία που είχαν προβληθεί στη χώρα μας. Στη συνέχεια γνωρίσαμε τον Λουτσιάν Πιντικίε και στη συνέχεια ξέσπασε το αποκαλούμενο «νέο κύμα» το οποίο έκανε γνωστό το ρουμάνικο κινηματογράφο σε ολόκληρο τον κόσμο. Έκτοτε είδαμε πολλές ταινίες, γνωρίσαμε πολλούς σκηνοθέτες άνδρες και γυναίκες, ήρθαμε σε επαφή με πολλά είδη κινηματογράφου. Ποτέ όμως, εκτός από το μακρινό 1973, δεν ξαναείδαμε φιλμ νουάρ, μέχρι το 2019, στις Ματιές στα Βαλκάνια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.
Τον Κορνέλιου Πορουμπόιου, τον γνωρίσαμε το 2006, όταν εντυπωσίασε με την ταινία «Ήταν ή δεν ήταν», μια πρωτότυπη –τόσο κινηματογραφικά όσο και πολιτικά– προσέγγιση του τι συνέβη το 1989 στη Ρουμανία. Το 2009, εντυπωσίασε εκ νέου με την κοινωνική ταινία «Αστυνομία, ταυτότητα» για να συνεχίσει το ίδιο εντυπωσιακά με το «Βραδιάζει στο Βουκουρέστι», το 2013. Την ίδια χρονιά γύρισε και το «Δεύτερο παιχνίδι», ενώ το 2015 βραβεύτηκε στο τμήμα Ένα Κάποιο Βλέμμα του Φεστιβάλ των Κανών με τον «Θησαυρό».
Ο Πορουμπόιου, λοιπόν, έρχεται τώρα με τη νέα του ταινία «Οι σφυριχτές» (Ga Gomera), η οποία βρίσκεται σε διαφορετική ρότα και στιλ από ό,τι ως τώρα μας είχε συνηθίσει. Είναι ένα φιλμ νουάρ! «Σφυριχτές» λέγονται οι άνθρωποι οι οποίοι μιλούν και συνεννοούνται με σφυρίγματα, που έχουν αντικαταστήσει δηλαδή τους φθόγγους με αντίστοιχα σφυρίγματα. Υπάρχει μάλιστα στη Νότια Εύβοια ένα χωριό, η Αντιά, που οι άνθρωποι συνεννοούνται με αυτόν τον τρόπο. Μάλιστα έχουν γυριστεί και δύο ντοκιμαντέρ εκεί, η «Αντιά» (1980) του Σταύρου Ιωάννου και «Το χωριό που σφυρίζει» (2010) της Κατερίνας Ζουλά. Όμως κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στα Κανάρια νησιά, υπάρχει δηλαδή μια περιοχή που οι άνθρωποι μιλούν σφυρίζοντας. Σε αυτούς τους «σφυριχτές» αναφέρεται ο τίτλος της ταινίας του ρουμάνου σκηνοθέτη.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από τη αρχή: Ο Κρίστι είναι αστυνομικός ο οποίος έχει αναλάβει την υπόθεση ενός τύπου, του Ζολτ, εμπόρου ναρκωτικών. Η προϊσταμένη του Κρίστι προσπαθεί να παγιδεύσει τον ήδη φυλακισμένο Ζολτ για να ανακαλύψει που έχει κρύψει τα χρήματα και να εξαρθρώσει όλη τη συμμορία. Την ίδια ώρα που ο Κρίστι ετοιμάζει το σχέδιο με την αστυνομία, έρχεται σε συνεννόηση με την όμορφη μνηστή του Ζολτ με σκοπό να τον απελευθερώσει. Γιατί ο Κρίστι κάθε άλλο παρά αδέκαστος είναι. Όμως για να καταφέρει να συνεννοείται με τη σπείρα, πρέπει να μάθει να μιλάει σφυριχτά και για το λόγο αυτό φτάνει στα Κανάρια όπου τον περιμένει η μνηστή του εμπόρου και οι συνεργοί του. Επιστρέφει στο Βουκουρέστι για να φέρει εις πέρας την αποστολή του. Για ποιον δουλεύει τελικά;
Αριστοτεχνικά σκηνοθετημένο και στην κάθε του λεπτομέρεια προσεγμένο φιλμ νουάρ, με πλοκή και ίντριγκα, σασπένς και ανατροπές. Κινηματογράφος χορταστικός με τον σκηνοθέτη να μην παραλείπει να χρησιμοποιήσει σχεδόν κανένα από τα στοιχεία του νουάρ και του γκανγκστερικού φιλμ. Όλα αυτά μέσα από ένα σενάριο με πλοκή, η οποία όσο πάει και μπερδεύεται σε σημείο που ο θεατής να αναρωτιέται πως θα ξεμπερδευτεί. Όμως ο σκηνοθέτης έχει τη λύση καθώς έχει χτίσει σε γερά θεμέλια. Την ώρα που ο Κορνέλιου Πορουμπόιου αποτίει φόρο τιμής σε όλους τους μεγάλους μετρ του αστυνομικού, νουάρ, γκάγκστερ φιλμ σκηνοθετεί μια καθαρά δική του ταινία. Πλάνα και γωνίες λήψης δίνουν τον προσωπικό του τόνο και τη δική του οπτική στην ατμόσφαιρα της ταινίας. Ιδιαίτερα επιτυχημένη είναι και η χρήση της μουσικής, το μοντάζ έχει το δυναμισμό που χρειάζεται χωρίς να γίνεται κατάχρηση. Μάλιστα «θυμάται» και τον συμπατριώτη του Σέρτζιου Νικολαέσκου, αφού βλέπουμε τον Κρίστι να παρακολουθεί στην τηλεόραση αποσπάσματα της ταινίας «Ένας επιθεωρητής κατηγορεί».

strakersan@gmail.com
kersanidis.wordpress.com

 

«ΟΙ ΜΗΤΕΡΕΣ ΜΑΣ»
Ανθρώπινα συντρίμμια

Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γουατεμάλα δεν είναι ιδιαίτερα γνωστός αλλά έχει σημαδέψει βαθιά ανθρώπους. Ο Σέζαρ Ντιάζ με την ταινία «Οι μητέρες μας» (Nuestras madres) ξετυλίγει μέσα από μια οικογενειακή τραγωδία, το δράμα ολόκληρης της χώρας.
Γουατεμάλα 2018 και οι άνθρωποι παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα τη δίκη των στρατιωτικών, οι οποίοι οδήγησαν τη χώρα στον εμφύλιο και τη βία. Την ίδια ώρα, ο Ερνέστο, ένας νεαρός ανθρωπολόγος ο οποίος εργάζεται στο Ιατροδικαστικό Ινστιτούτο με αντικείμενο την ταυτοποίηση των αγνοούμενων θυμάτων, αναζητά τα ίχνη του αντάρτη πατέρα του που είναι ένας από αυτούς. Μετά από τη μαρτυρία μιας ηλικιωμένης θεωρεί πως ανακάλυψε κάποιο στοιχείο που τον οδηγεί στα ίχνη του πατέρα του. Η μητέρα του όμως δεν φαίνεται να συμφωνεί με όλα αυτά.
Μια ταινία για την ιστορική μνήμη η οποία βραβεύτηκε με τη Χρυσή Κάμερα στο Φεστιβάλ των Κανών καθώς και το βραβείο SACD στην Εβδομάδα Κριτικής του ιδίου φεστιβάλ.
Ο σκηνοθέτης, ανάμεσα σε άλλα, σημειώνει: «Η Γουατεμάλα ήταν πρωτοπόρα στην αμερικανική ήπειρο σε πολλούς τομείς, με μία από τις πρώτες αγροτικές μεταρρυθμίσεις και με ένα από τα πρώτα Νόμπελ Λογοτεχνίας. Είναι επίσης ο τόπος μιας από τις πρώτες επιχειρήσεις της CIA. Η πρώτη αμερικάνικη εισβολή έγινε το 1954, εγκαθιστώντας στρατιωτική δικτατορία. Οι ΗΠΑ ήλεγχαν το εμπόριο μπανάνας, έφτιαξαν το σιδηροδρομικό δίκτυο και το δίκτυο ηλεκτρισμού ώστε να μεταφέρουν τις μπανάνες. Μια μέρα, το επαναστατικό κίνημα αντίστασης ζήτησε την απαλλοτρίωση όλων όσων είχαν πάρει οι Αμερικάνοι. Εκείνοι απάντησαν στέλνοντας αεροπλάνα, τοποθετώντας έναν δικτάτορα στην εξουσία και προκαλώντας έναν εμφύλιο πόλεμο που κράτησε μέχρι το 1996. Το αποτέλεσμα ήταν 200.000 νεκροί, 45.000 αγνοούμενοι, μια καταγεγραμμένη γενοκτονία, γύρω από την οποία δεν γνωρίζουμε πολλά. Πιστεύω ότι αν οι 200.000 νεκροί δεν ήταν Ινδιάνοι, αλλά λευκοί, ο κόσμος θα είχε μιλήσει περισσότερο για αυτά τα γεγονότα».

Σ. Κ.

 

ΟΙ ΝΕΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ

«Ο προδότης» (Il traditore) του Μάρκο Μπελόκιο: Με τη νέα του ταινία, ο αειθαλής Μπελόκιο, βασισμένος σε πραγματικά γεγονότα, αφηγείται την ιστορία του Τομάσο Μπουσέτα, ενός μαφιόζου ο οποίος όταν τη δεκαετία του 1980 ξέσπασε «πόλεμος» ανάμεσα στους νονούς της Κόζα Νόστρα στη Σικελία, κρύφτηκε στη Βραζιλία. Όταν όμως η βραζιλιάνικη αστυνομία τον συνέλαβε, ο Μπουσέτα αποφάσισε να σπάσει τον όρκο σιωπής που είχε δώσει. Συναντήθηκε με το δικαστή Φαλκόνε και βοήθησε την ιταλική δικαιοσύνη ώστε να επιφέρει πλήγμα στη μαφία.

«Εξαφανισμένος» (Madre) του Ροντρίγκο Σορογκογιέν: Μια γυναίκα δέχεται ένα τηλεφώνημα από τον 6χρονο γιο της, ο οποίος βρίσκεται σε διακοπές σε μια ακτή στη Γαλλία. Το παιδί πληροφορεί τη μητέρα του πως ο πατέρας του έχει χαθεί κι αυτός δεν ξέρει που βρίσκεται. Στο μεταξύ ένας άγνωστος άνδρας τον πλησιάζει… Δέκα χρόνια μετά την εξαφάνιση του γιου της, η Έλενα ζει και εργάζεται εκεί, στην παραλία που εκείνος είχε χαθεί. Γνωρίζει έναν έφηβο ο οποίος της θυμίζει έντονα το γιο της. Ανάμεσα στη γυναίκα και το νεαρό θα αναπτυχθεί μια πολύ στενή σχέση η οποία θα δημιουργήσει καχυποψίες στον περίγυρο.

«Έμα» (Emma) του Ότομ ντε Γουάιλντ: Η Έμα Γούντχαουζ είναι μια όμορφη, έξυπνη και πλούσια «βασίλισσα των μελισσών» η οποία ζει σε μια μικρή, πληκτική πόλη. Σε αυτό το περιβάλλον, ο σκηνοθέτης, περιγράφει την ενηλικίωση της ηρωίδας μέσα από τις κοινωνικές διαφορές, τους έρωτες και τις αναζητήσεις της. Βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο της Τζέιν Όστεν.

«Αγώνας για δικαιοσύνη» (Just mercy) του ΝΤέστιν Ντένιελ Κρέτον: Ο δικηγόρος Μπράιαν Στίβενσον αναλαμβάνει την υπόθεση του Γουόλτερ ΜακΜίλαν, ενός μαύρου ο οποίος το 1987 καταδικάστηκε σε θάνατο για το φόνο μιας 18χρονης. Η καταδίκη έγινε με ελλιπή στοιχεία και ο Στίβενσον βάζει σκοπό της ζωής του να αποδείξει την αθωότητα του ΜακΜίλαν, ο οποίος καταδικάστηκε με καθαρά ρατσιστικά κριτήρια. Δικαστικό δράμα βασισμένο σε αληθινή ιστορία.

«Brahms: The boy II» του Γουίλιαμ Μπρεντ Μπελ: Μια νέα οικογένεια μετακομίζει στην έπαυλη Χίλσαϊρ. Ο νεότερος γιος βρίσκει την πορσελάνινη κούκλα, που μας είχε τρομάξει στο σίκουελ το 2006.

«Ο πειρατής Μαυροδόντης και το μαγικό διαμάντι» (Captain Sabertooth and the magic diamond) των Μαρίτ Μουμ Ον και Ράσμους Σίβερτσεν: Ταινία κινουμένων σχεδίων βασισμένη στους χαρακτήρες της νορβηγικής σειράς βιβλίων, θεατρικών και τηλεόρασης του Τέργιε Φορμό.

Σινεφίλ