Κρατούντες Άσυλο

Του Γιώργου Ψυχογιού*

Κάθε μέρα που περνάει, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας κάνει ακόμα ένα βήμα προς την περιστολή των δικαιωμάτων και ελευθεριών. Η βασική τους προτεραιότητα εκδηλώνεται καταρχήν στα «εύκολα θύματα»: τους πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο και τους μετανάστες.
Πριν λίγες μέρες ο κύριος Στεφανής, ο οποίος έχει αναλάβει πλέον το ρόλο του υπουργού Μεταναστευτικής Πολιτικής (!) –πρώτη κίνηση της ΝΔ ήταν να καταργήσει το υπάρχον υπουργείο- και έχει την ευθύνη του γενικού συντονισμού, μάς ανακοίνωσε λίγο ως πολύ ότι για τους αιτούντες άσυλο στα νησιά δικαιώματα τέλος.
Μέχρι τώρα αυτό που ίσχυε, ήταν ότι μετά τη διαδικασία καταγραφής και εφόσον ο αλλοδαπός διατύπωνε βούληση υπαγωγής σε καθεστώς διεθνούς προστασίας, έκανε αίτηση ασύλου, δηλαδή, μεταφερόταν στην Ανοικτή Δομή Φιλοξενίας του εκάστοτε νησιού, όπου παρέμενε μέχρι την απάντηση από την αρμόδια Υπηρεσία Ασύλου για το αίτημά του, ή μεταφερόταν στην ενδοχώρα, αν συνέτρεχαν λόγοι ευαλωτότητας για την μετακίνηση του, και παρέμενε εκεί μέχρι την εξέταση του αιτήματός του.
Μέχρι σήμερα ο μόνος περιορισμός που είχε ο αιτών στο νησί, ήταν γεωγραφικός, δεν μπορούσε να μετακινηθεί αυτοβούλως εκτός των ορίων του νησιού. Κατά τα άλλα, όπως επιτάσσει το Διεθνές Δίκαιο, αλλά και η εθνική νομοθεσία, που έχει ενσωματώσει τις ευρωπαϊκές οδηγίες, το κράτος έχει την υποχρέωση να παρέχει υλικές συνθήκες υποδοχής, στους αιτούντες Διεθνoύς Προστασίας. Η διοικητική κράτηση υπάρχει ως πρόβλεψη στις ευρωπαϊκές οδηγίες για συγκεκριμένες περιπτώσεις, αλλά πάντα μετά από εξατομικευμένη κρίση, επαρκή αιτιολόγηση και αφού έχουν εξαντληθεί όλα τα εναλλακτικά της κράτησης μέτρα, αλλά δεν συνιστά παροχή φιλοξενίας σε καμία περίπτωση. Ο ΣΥΡΙΖΑ την εφάρμοσε ως έσχατο μέτρο, και μάλιστα με δραστική αποσυμφόρηση των υπαρχόντων ΠΡΟΚΕΚΑ.

Από τη στοχοποίηση στην αποτροπή

Η ανακοίνωση του σχεδίου της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας δεν κινείται καν στα όρια των ελάχιστων εγγυήσεων που θέτει ο νόμος. Είναι αντίθετη σε κάθε έννοια νομιμότητας και σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Προβλέπει την παραμονή όλων των αφιχθέντων στα νησιά σε κλειστές δομές, σε κέντρα κράτησης δηλαδή. Η κράτηση αυτή, η οποία να σημειωθεί ότι θεωρείται διοικητική, μπορεί να έχει διάρκεια έως και 36 μήνες (!), περισσότερο δηλαδή από το ανώτατο όριο κράτησης για υποθέσεις ποινικού δικαίου, όπου η προφυλάκιση δεν μπορεί να υπερβαίνει τους 18 μήνες.
Η κυβέρνηση πέρασε από τη ρητορική τής στοχοποίησης των αιτούντων άσυλο, την οποία είχε ξεκινήσει από όταν βρισκόταν στην αντιπολίτευση, στην προκλητική ανοχή περιστατικών λεκτικής και πρακτικής βίας ακροδεξιών ομάδων στις περιοχές που θα μετακινούνταν πρόσφυγες και τώρα ολοκληρώνει το σχέδιο της για αποτροπή, το οποίο αποτύπωσε ο κύριος Στεφανής, σε μια αποστροφή του λόγου του, λέγοντας ότι πρέπει να καταλάβουν όσοι θέλουν να περάσουν στην Ελλάδα ότι θα βρουν μια κατάσταση που θα είναι σκληρή και αυστηρή.
Ωστόσο, ακόμα και στο νόμο 4636 που οι ίδιοι ψήφισαν, προβλέπεται ότι ο κρατούμενος έχει το δικαίωμα να προσβάλει την απόφαση που τον θέτει σε κράτηση και μάλιστα με δωρεάν νομική συνδρομή. Τι θα γίνει στην περίπτωση που γίνει δεκτή η αιτίαση του κρατούμενου ότι η απόφαση δεν στέκει, δεν είναι ξεκάθαρο. Πλέον δεν θα δημιουργούνται ανοικτές δομές που θα μπορούν να φιλοξενήσουν όσους αφήνονται ελεύθεροι. Προφανώς το σχέδιό τους περιλαμβάνει να γεμίσουν τις πλατείες των νησιών με αντίσκηνα, ώστε να στοχοποιήσουν τους ανθρώπους αυτούς ακόμα περισσότερο και να δικαιολογήσουν την αυταρχικότητά τους.

Πέρα από κάθε έννοια νομιμότητας

Η Νέα Δημοκρατία φέρνει τη χώρα πίσω σε εποχές, που δεν συγκρίνονται ούτε με τα όσα έκαναν οι ίδιοι την περίοδο 2012-2014 και για τα οποία η χώρα καταδικάστηκε και διασύρθηκε διεθνώς. Έχουν οδηγήσει την κατάσταση εκτός ελέγχου με την ανικανότητα και την ιδεοληψία τους και χρησιμοποιούν την ατζέντα της Ελληνικής Λύσης, έχοντας ξεφύγει από κάθε έννοια νομιμότητας. Επενδύουν και σε αυτό το πεδίο στον κοινωνικό αυτοματισμό, ικανοποιώντας τα πιο αντιδραστικά και ξενοφοβικά ένστικτα μιας μικρής μερίδας της κοινωνίας και προσβάλλοντας το μεγάλο μέρος της κοινωνίας, τους δημοκρατικούς και προοδευτικούς πολίτες της χώρας, που έδειξαν αλληλεγγύη κάνοντας υπέρβαση και δικαιώνοντας την ιστορία αυτής της χώρας.
Το προσφυγικό – μεταναστευτικό θέλει οργάνωση, σχέδιο και ανθρωπιά. Ο ΣΥΡΙΖΑ εφάρμοσε μια συγκεκριμένη πολιτική διαχείρισης, με καθημερινές μετακινήσεις από τα νησιά σε αξιοπρεπείς δομές στην ενδοχώρα και όχι με 18.000 φυλακισμένους ανθρώπους στο Ανατολικό Αιγαίο και ίσως άλλους τόσους στην ενδοχώρα. Υλοποίησε ένα σχέδιο ένταξης με πλήρη πρόσβαση στις υπηρεσίες Υγείας, την εκπαίδευση, με 12.500 προσφυγόπουλα στα σχολεία, και με κατοχυρωμένο δικαίωμα εργασίας για πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο.
Παρά τις διαψεύσεις τους, το σχεδιάγραμμα που κρατούσε ο υφυπουργός Εθνικής Άμυνας στην ενημέρωση των συντακτών ήταν από τα Λέβιθα, ένα ερημονήσι ανάμεσα στη Λέρο και την Αμοργό. Αυτή η στρατηγική μας ωθεί σε συγκεκριμένους συνειρμούς από άλλες εποχές. Η κυβέρνηση ξεκίνησε με τα δικαιώματα προσφύγων και μεταναστών και επεκτείνει τις διώξεις και τον κοινωνικό αποκλεισμό στους εργαζόμενους, τους φοιτητές, τις ευάλωτες ομάδες και όποιον διαμαρτύρεται και διεκδικεί μια καλύτερη ζωή. Όποιος το ανέχεται, απλώς επιβεβαιώνει ότι σύντομα θα είναι ο επόμενος.

* Bουλευτής Κορίνθου και τομεάρχης προσφυγικού ΣΥΡΙΖΑ