ΚΥΠΡΟΣ: Οικονομία και Κυπριακό απασχολούν τους υποψηφίους

Σήμερα διεξάγεται ο δεύτερος γύρος των προεδρικών εκλογών

kypros

Του Σταύρου Τομπάζου*

Στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στην Κύπρο επικράτησαν ο νυν πρόεδρος, Νίκος Αναστασιάσης του ΔΗΣΥ, και ο ανεξάρτητος υποψήφιος Σταύρος Μαλάς, που υποστηρίζεται από το ΑΚΕΛ. Ο πρώτος συγκέντρωσε το 35,5% των ψήφων και ο δεύτερος το 30,2%. Η δεξιά αντιπολίτευση (ο λεγόμενος κεντρώος χώρος) και συγκεκριμένα ο συνασπισμός κομμάτων που στήριξαν τον υποψήφιο και πρόεδρο του ΔΗΚΟ, Νικόλα Παπαδόπουλο, περιορίστηκε στο 25,7%. Το ΕΛΑΜ (κυπριακό παράρτημα της Χρυσής Αυγής) κατάφερε να εξασφαλίσει το 5,7%. Η Συμμαχία Πολιτών του Γιώργου Λιλήκα καταποντίστηκε στο 2,5%, θέτοντας, έτσι, εν αμφιβόλω το πολιτικό μέλλον του πρώην υπουργού εξωτερικών του Τάσσου Παπαδόπουλου.

Νίκη για τις ομοσπονδιακές δυνάμεις

Κατά την προεκλογική εκστρατεία, ο Νικόλας Παπαδόπουλος επιχείρησε να προσδώσει τις εκλογές χαρακτήρα δημοψηφίσματος υπέρ ή εναντίον του συμφωνημένου πλαισίου λύσης του Κυπριακού, δηλαδή της Διζωνικής, Δικοινοτικής Ομοσπονδίας (ΔΔΟ). Οι δύο υποψήφιοι που επιδιώκουν λύση ΔΔΟ, δηλαδή ο Νίκος Αναστασιάδης και ο Σταύρος Μαλάς συγκέντρωσαν μαζί το 66% των έγκυρων ψήφων. Συνεπώς, ο πρώτος γύρος των προεδρικών εκλογών αποτελεί μια νίκη για τις ομοσπονδιακές δυνάμεις στην Κύπρο.
Η διαφορά ποσοστών ανάμεσα στον Σταύρο Μαλά και τον Νικόλα Παπαδόπουλο έφθασε τις 4,5 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ οι περισσότερες δημοσκοπήσεις προέβλεπαν αναμέτρηση «στήθος με στήθος». Οι δημοσκοπήσεις έπεσαν έξω και σε σχέση με τη διαφορά Νίκου Αναστασιάδη και Σταύρου Μαλά, που ήταν πολύ μικρότερη απ’ ότι προέβλεπαν. Περιορίστηκε στις 5,3 ποσοστιαίες μονάδες, που καθιστούν δυσκολότερο από το αναμενόμενο το δεύτερο γύρο για τον Νίκο Αναστασιάδη.

Η πραγματικότητα διαψεύδει

Αυτή η μικρή διαφορά δείχνει ότι το σαξές στόρι της κυβέρνησης και του εκλογικού επιτελείου Αναστασιάδη είναι επικοινωνιακά λιγότερο αποτελεσματικό απ΄ όσο υπέθεσαν οι κυβερνώντες. Κανένα αφήγημα, όσο και αν στηρίζεται από τα ΜΜΕ, δεν μπορεί να πείσει τον άνεργο, τον μισθωτό των 500 ευρώ, τον νεόπτωχο και τον επισφαλώς εργαζόμενο για την επιτυχία μιας διακυβέρνησης που αποδημεί συστηματικά ότι απέμεινε από το κοινωνικό κράτος, υπονομεύει τους θεσμούς της αγοράς εργασίας κατά το πιο ακραίο νεοφιλελεύθερο πρότυπο και προστατεύει με κάθε τρόπο το κέρδος των μεγιστάνων της κυπριακής οικονομίας εις βάρος των μισθωτών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Στην πραγματικότητα, η κυπριακή οικονομία ανέκαμψε κάπως για καθαρά συγκυριακούς λόγους: κυρίως, επωφελήθηκε από τη μεγάλη αύξηση του τουριστικού ρεύματος, λόγω των πολεμικών συρράξεων στον αραβικό κόσμο και την πολιτική κατάσταση στην Τουρκία, και από τις χαμηλές τιμές του πετρελαίου. Πέραν της έκρηξης των κοινωνικών ανισοτήτων που αποτελεί το μεγάλο «επίτευγμα» της κυβέρνησης Αναστασιάδη, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια παραμένουν σε πρωτοφανή επίπεδα, ενώ καμιά οικονομική πολιτική δεν υλοποιήθηκε ή σχεδιάστηκε για τη διόρθωση ενός μοντέλου καπιταλιστικής ανάπτυξης βασισμένου στον μαζικό τουρισμό, την άναρχη και οικολογικά καταστροφική ανάπτυξη γης και τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, του μοντέλου δηλαδή που κατέρρευσε το 2013.

Ενόψει δεύτερου γύρου

Μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου, Ο Νίκος Αναστασιάδης και ο Σταύρος Μαλάς διασταύρωσαν τα ξίφη τους γύρω από δύο βασικά θέματα: τη διαχείριση της οικονομίας και του Κυπριακού. Όσο αφορά στο Κυπριακό, αν και οι δύο υποψήφιοι συμμερίζονται την ίδια φιλοσοφία, ο Μαλάς επέρριψε ευθύνες στον Αναστασιάδη για το πρόσφατο ναυάγιο των συνομιλιών. Το γεγονός ότι ο γ.γ του ΟΗΕ δεν απέδωσε την αποτυχία εξ ολοκλήρου στην τουρκική και τ/κυπριακή πλευρά δημιουργεί δικαιολογημένες υποψίες ότι η επίλυση του Κυπριακού, χωρίς εγγυήσεις, επεμβατικά δικαιώματα και ξένα στρατεύματα δεν επετεύχθη λόγω των χειρισμών Αναστασιάδη εν όψει των προεδρικών εκλογών στην Κύπρο. Είναι αλήθεια ότι η εγκατάλειψη των συνομιλιών στο Μοντ Πελεράν από τον Ν. Αναστασιάδη, με την επίσημη δικαιολογία να συζητηθεί το όλο θέμα στο Εθνικό Συμβούλιο της Κύπρου δεν πείθει κανένα. Πρόκειται για μια κίνηση προεκλογικού χαρακτήρα, πριν να εξαντληθεί κάθε δυνατότητα σύγκλισης στα επιμέρους «αγκάθια» της διαπραγμάτευσης. Άλλωστε, η προσφυγή στο Εθνικό Συμβούλιο των Ελληνοκυπρίων είναι μια παλιά και δοκιμασμένη συνταγή υπονόμευσης κάθε σοβαρής διαπραγματευτικής προσπάθειας για την επίλυση του Κυπριακού.
Όσον αφορά στην οικονομία, ο Νίκος Αναστασιάδης περιορίστηκε στην υπεράσπιση της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης του, αποδίδοντας την κρίση… στη διακυβέρνηση Χριστόφια: ούτε λέξη για τον παγκόσμιο χαρακτήρα της κρίσης, ούτε λέξη για το υδροκέφαλο τραπεζικό σύστημα της Κύπρου, ούτε λέξη για τις δομικές αδυναμίες του μοντέλου ανάπτυξης στην Κύπρο. Ο Σ. Μαλάς αντίθετα τόνισε το γεγονός ότι η οικονομική πολιτική Αναστασιάδη οδηγεί σε «ανάπτυξη των λίγων», εις βάρος των πολλών. Υποστήριξε τη δεσμευτικότητα των συλλογικών συμβάσεων, καθώς και την ανάγκη θεσμοθέτησης κατώτατου μισθού σε όλους τους κλάδους.
Στον πρώτο γύρο των εκλογών, η αποχή ξεπέρασε κάθε προηγούμενο: πέραν του 28% του εκλογικού σώματος δεν εμφανίστηκε στην κάλπη. Το αποτέλεσμα του δεύτερου γύρου μπορεί να είναι νικηφόρο για τον Σ. Μάλα, μόνο αν κερδίσει ένα μέρος της αποχής του πρώτου. Δεδομένου ότι ο υποψήφιος που στηρίζει η κυπριακή Αριστερά επέλεξε ένα ιδιαίτερα «μετριοπαθή» λόγο στα οικονομικά θέματα, παρά τη διακριτή του διαφορά από το νεοφιλελεύθερο λόγο του Αναστασιάδη, είναι πολύ αμφίβολο αν θα καταφέρει να ανατρέψει την εις βάρος του διαφορά στα ποσοστά.

* Ο Σταύρος Τομπάζος είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κύπρου.