«Λίγα», αλλά βαριά προαπαιτούμενα

melas-2

Του Ορέστη Αθανασίου

Μια ακόμη αντίστροφη μέτρηση έχει αρχίσει για την ελληνική κυβέρνηση. Ο χρόνος μετράει αντίστροφα -όπως λένε και οι παρουσιαστές στα τηλεπαιχνίδια- για το Eurogroup της 21ης Ιουνίου, όπου αναμένεται να ξεκαθαριστεί -τουλάχιστον σε ένα βαθμό- η λύση που επιλέγουν οι δανειστές στο θέμα της ελάφρυνσης του χρέους. Οι πληροφορίες μέχρι το απόγευμα της Παρασκευής συνέκλιναν στις εξής διαπιστώσεις:
– Βερολίνο και ΔΝΤ αναζητούν ακόμη μια κοινά αποδεκτή λύση για την επιμήκυνση των πληρωμών του δεύτερου μνημονίου, αν και αναφέρεται ότι σημειώθηκε «κάποια πρόοδος». Πληθαίνουν βέβαια οι αναφορές πως το ΔΝΤ δεν θα συμμετέχει από εδώ και πέρα στη χρηματοδότηση, παραμένοντας όμως στην τρόικα σε ρόλο τεχνικού συμβούλου. Μάλιστα, φαίνεται να έχει βρεθεί και η ονομασία για τη μεταμνημονιακή εποπτεία της ελληνικής οικονομίας. Θα αποκαλείται «ενισχυμένη συνεργασία».
– Δεν πρέπει να είναι άσχετη με τις γενικότερες διεργασίες ενόψει του Eurogroup η απόφαση του ESM να αναβάλει για μία εβδομάδα την εκταμίευση της δόσης του 1 δισ. ευρώ, που εκκρεμεί από τα τέλη Απριλίου. Η ανακοίνωση του ESM αναφέρει πως, ενώ κρίθηκε «ικανοποιητική» η πρόοδος στις δύο προϋποθέσεις που είχαν τεθεί, δηλαδή τους πλειστηριασμούς και την περαιτέρω μείωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών του δημοσίου, αναμένεται επιβεβαίωση από την ελληνική πλευρά ότι οι πληρωμές των οφειλών έχουν πραγματοποιηθεί κανονικά. Το υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε ότι τα στοιχεία αυτά θα σταλούν πριν από τη λήξη της προθεσμίας εκταμίευσης στις 15 Ιουνίου. Ουσιαστικά οι δανειστές, που μέσω της μνημονιακής επιτροπείας έκλεισαν τη στρόφιγγα της ρευστότητας στην οικονομία, ζητούν «τα ρέστα» από την κυβέρνηση γιατί δεν πληρώνει τις ληξιπρόθεσμες οφειλές. Βέβαια, το ίδιο έσπευσε να κάνει και η Νέα Δημοκρατία που κατηγορεί την κυβέρνηση που «δυσκολεύεται να δώσει ρευστότητα στην πραγματική οικονομία». Δεν πρόκειται συνεπώς για πραγματική εμπλοκή, αλλά για μια πρώτη δοκιμή του τι σημαίνει η «ενισχυμένη συνεργασία» που θα αντικαταστήσει τη μνημονιακή εποπτεία. Τα περιθώρια μπορεί να μην είναι τόσο ασφυκτικά, ο έλεγχοι μπορεί να αραιώσουν, όμως η εποπτεία παραμένει εποπτεία και οι δεσμεύσεις δεσμεύσεις. Pacta sunt servanda, που έλεγε και ο Σόιμπλε, αν (τον) θυμάστε.

Το πολυνομοσχέδιο

Σε αυτό το πλαίσιο, εισάγεται τη Δευτέρα στη Βουλή το πολυνομοσχέδιο με τα τελευταία προαπαιτούμενα της τέταρτης αξιολόγησης. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα θα πρέπει να ψηφιστεί έως την Πέμπτη, μια μέρα δηλαδή πριν εκπνεύσει η προθεσμία για την εκταμίευση της δόσης από τον ESM.
Στην ενημέρωση των βουλευτών των ΑΝΕΛ για το περιεχόμενο του πολυνομοσχεδίου, ο Ευκλείδης Τσακαλώτος φέρεται να χαρακτήρισε «εύκολη» την υπερψήφισή του. Εννοώντας προφανώς πως δεν έχει τα αγκάθια που είχαν τα προηγούμενα. Όμως, αυτή η σύγκριση στέκει μόνο από ποσοτική άποψη και όχι από ποιοτική.
Καθώς δεν γνωρίζουμε τις νομοτεχνικές βελτιώσεις για τον ΕΝΦΙΑ, που, όπως είπε ο υπουργός Οικονομικών, θα κατατεθούν την Τρίτη, απαριθμούμε τα βασικά του σημεία όπως αποτυπώθηκαν σε δημοσιεύματα της εβδομάδας που πέρασε:
– Στο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα 2019-2022, προβλέπονται πολύ μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα, που ξεπερνούν το μνημονιακό στόχο του 3,5% του ΑΕΠ. Από το 3,56% του ΑΕΠ το 2018, το πρωτογενές πλεόνασμα θα φτάσει στο 5,19% του ΑΕΠ το 2022. Σύμφωνα με το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, τα πλεονάσματα αυτά θεωρούνται «επιτεύξιμα» λόγω του «μόνιμου χαρακτήρα» των μέτρων που ελήφθησαν τα τελευταία χρόνια, της «αύξησης των εισπράξεων φόρων Φυσικών Προσώπων με τη θεσμοθετημένη μείωση του αφορολόγητου ορίου» και υπό τον όρο ότι θα συνεχίσουν να εφαρμόζονται οι μνημονιακές μεταρρυθμίσεις που έχουν επιβάλει οι δανειστές.
Σε κάποια δημοσιεύματα αναφέρεται πως στο κείμενο του νομοσχεδίου η πρόβλεψη των πλεονασμάτων έχει προσαρμοστεί προς τα κάτω μέσω παρεμβάσεων για μειώσεις φόρων και αυξήσεις δαπανών. Δεν είναι σαφές, όμως, αν θα παραμείνει η ρήτρα για «οροφή» στη μισθολογική δαπάνη του Δημοσίου.
– Περιλαμβάνονται διατάξεις για τους πλειστηριασμούς, ώστε να δίνεται η δυνατότητα να μειώνεται η αρχική τιμή, όταν ο πρώτος πλειστηριασμός αποβαίνει άκαρπος, χωρίς να απαιτείται δικαστική απόφαση και αλλαγές στο νόμο Κατσέλη, με πρόβλεψη για άρση του τραπεζικού απορρήτου για τους λεγόμενους στρατηγικούς κακοπληρωτές.
– Αλλαγές στα εργασιακά: Ενίσχυση της μεσολάβησης, περιορισμοί στη μονομερή προσφυγή στη διαιτησία, επέκταση του πιλοτικού προγράμματος αναπηρίας.
– Ενεχυρίαση του Υπερταμείου Αποκρατικοποιήσεων στον ESM για περισσότερα από 30 χρόνια. Δηλαδή τα έσοδα των ιδιωτικοποιήσεων κατοχυρώνονται ως επιπλέον εγγύηση για την εξόφληση των δανειστών. Πρόβλεψη που υπήρχε στα προηγούμενα μνημόνια, αλλά κρίθηκε πως πρέπει να συμπεριληφθεί ξανά. Η επανάληψη μήτηρ μαθήσεως.

Θα υπάρξει αντίτιμο;

Μπροστά σε όσα κατά καιρούς εκβίασαν και απέσπασαν οι δανειστές από την κυβέρνηση, ίσως από μια άποψη να φαίνονται λίγα. Προσθέτουν, όμως, επιπλέον βάρος στο φορτίο που κουβαλά η χώρα. Μέχρι τώρα η προσμονή ήταν πως θα υπάρξει εν τέλει ένα αντίτιμο: η μείωση του χρέους. Τα σενάρια, όμως, που κυκλοφορούν, προβλέπουν μόνο τεχνικές λύσεις επιμήκυνσης του χρόνου αποπληρωμής, χωρίς αυτό να συνδυάζεται με την πορεία του ρυθμού ανάπτυξης. Δεν είναι αμελητέο, καθώς αυτή η ρύθμιση δεν θα συνοδεύεται από νέο δανεισμό, αλλά δεν ανταποκρίνεται σε μια δίκαιη και βιώσιμη λύση.