Βιβλία για παιδιά και νέους

Μαρούλα Κλιάφα: «Η ιστορία ενός νεαρού gamer»,
εκδόσεις Πατάκη

Η αλήθεια είναι πως μερικά παιδιά τα περνούν χάλια, παρότι δεν θέλουν να μιλούν για την προσωπική τους ζωή, να κλαψουρίζουν και να λεν’ «αχ, τι έπαθα». Στο σπίτι έχουν έναν γιάπι εργασιομανή μπαμπά και μια αλέγκρα μαμά, ενώ στο σχολείο τα έχουν οι συμμαθητές τους του κλώτσου και του μπάτσου. Είναι όμως χαρισματικό παιδί ο ήρωάς μας, το λένε και τα τεστ νοημοσύνης που έχει κάνει κι ας μην γίνονται τα κείμενά του βάιραλ στο φ/β. Έχει όμως υπομονή ο Οράτιος και περιμένει, παρέα με τον Αντρέα, τον φίλο που έπλασε με τη φαντασία του –στην πραγματικότητα δεν έχει και πολλούς– να δει πότε ο μάγκας Μάκης θα μάθει πως τα νταϊλίκια έχουν κι αυτά τα όριά τους.
Στο αγόρι μας αρέσει πολύ να φτιάχνει ιστορίες και να ορίζει την τύχη των ηρώων του. Έτσι γοητεύεται τρελά, σαν έρχεται σε επαφή με τα βίντεο γκέιμς. Κολλάει, γίνεται γκέιμερ. «Νιώθω χαμένος. Σκέφτομαι συνεχώς το παιχνίδι. Βρίσκομαι σε κλοιό (…). Φοβάμαι πως τα έχω θαλασσώσει. Ζω σε δύο παράλληλους κόσμους», σκέφτεται με απόλυτη αυτογνωσία. Ώσπου να λιποθυμήσει μια νύχτα από κούραση μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή του. Κάπως έτσι ξεκινά η γνωριμία του, πίνοντας δροσερό χυμό βερίκοκο με τον Αριστοκλή, που φοράει ένα μπλε μπλουζάκι με στάμπα τον Αϊνστάιν και όχι τον Φρόιντ, και είναι ο ψυχαναλυτής του.
Για την Μαρούλα Κλιάφα ό,τι και να πει κανείς είναι λίγο. Μία από τις μεγάλες κυρίες της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας, δεν χάνει ποτέ τη συγγραφική της δεινότητα. Άριστη γνώστρια και της τοπικής ιστορίας, μιας και ζει στα Τρίκαλα Θεσσαλίας, ξέρει πώς να βγάζει τους σκελετούς απ’ την ντουλάπα δίχως να ξύνει πληγές. Όταν, παραδείγματος χάρη, ένας δωσίλογος ανανήπτει, ανεβαίνει στο βουνό με τους αντάρτες, πολεμά τους Γερμανούς, σκοτώνεται και θάβεται τραγουδισμένος από τους συντρόφους του με τη Διεθνή, «που αναφέρεται στους εξεγερμένους της Γης», λες πως τα πράγματα μπαίνουν κάπως στη θέση τους.
Η Μαρούλα Κλιάφα απενοχοποιεί πλήρως τη φορεμένη με πολλά ταμπού επίσκεψη στον ψυχίατρο, καθιστώντας την απαραίτητη όταν «μου κάτσει μια στραβή και την έβαψα», να πάρει «το γρανάζι μπρος». Η συγγραφέας χρησιμοποιεί εξαιρετικά τη γλώσσα των εφήβων, μόνο εκεί που πρέπει, χωρίς παλιμπαιδισμούς και λεκτικές υπερβολές. Ζωντανή, σε πρώτο πρόσωπο η αφήγηση, μαθαίνουμε τα του βίου του Οράτιου σαν να είμαστε φιλαράκια του, τρώγοντας ψητό κατσαρόλας και κρέμα καραμελέ, ακούγοντας ροκ. Στην τελική, η ζωή «εντάξει, δεν είναι τέλεια», που λέει κι ο Οράτιος. «Όμως, έχει ενδιαφέρον».

Μαρία Καριωτάκη: «Η περιπέτεια της πλαστικούρας»,
εκδόσεις  Ελληνοεκδοτική

Είναι μια ντίβα! Μια σταρ λαμπερή που ζει σε έπαυλη. Φορεί υπέροχες τουαλέτες από βινίλ και νάιλον μαγιό με χάντρες και γκλίτερ, τα δε υπέροχα φορέματά της από καλαμάκια και 365 μαχαιροπίρουνα στη φούστα κάνουν θραύση. Όλα πλαστικά. Είναι διάσημη πολύ. Έχει τόσους ακόλουθους στο ίνσταγκραμ όσους η Μπιγιονσέ και ο Ρονάλτο μαζί κι ακόμα πιο πολλούς. Μέχρι και αστέρι στη λεωφόρο της δόξας στο Χόλιγουντ θα φτιάξουν για τη μεγαλειότητά της κι ετοιμάζει λόγο βαρυσήμαντο. Σπουδαία τα επιτεύγματά της. Πιάτα, μπουκάλια, ποτήρια, κουτιά και κάθε είδους συσκευασίες μιας χρήσης που άλλαξαν τη ζωή των ανθρώπων και του πλανήτη. Μα τη μεγάλη καινοτομία δεν την λάνσαρε ακόμη. Πλαστικό καλαμπόκι, «κίτρινο και τραγανό, σαν αληθινό, χαμπάρι δεν θα πάρουν οι κότες», μια χαρά θα το φάνε.
Έτσι κι αλλιώς, την Πλαστικούρα μας, έτσι λένε την ξακουστή πρωταγωνίστρια, «την έβρισκες παντού. Πλαστικά παιχνίδια, πλαστικές συσκευασίες, οδοντόβουρτσες, κουβάδες, καρέκλες, παπούτσια…». Τι κι αν μετατρέπουν πανέμορφους τόπους σε απέραντους σκουπιδότοπους; Λίγο την νοιάζει. Μέχρι που η ζωή της ανατρέπεται. Την απαγάγουν. Όχι κακοποιοί ούτε και για λύτρα. Κι εκεί, ενώ όλοι οι φαν της ανεβάζουν φώτο στο ίντερνετ #βρεςτηνπλαστικουρα#, εκείνη βλέπει τη ζωή της αλλιώς.
Οι περιβαλλοντικές ανησυχίες της συγγραφέα, Μαρίας Καρυωτάκη, δασκάλας στο επάγγελμα, μα και λάτρης των τεχνών, μας παρασέρνουν σε μια όλο δράση περιπέτεια. Δημιουργεί δομημένους χαρακτήρες μα με λεπτές αποχρώσεις, σκληρούς, μα κι όπου πρέπει ιδεαλιστές. Με συναισθήματα και πρακτικές που αλλάζουν, καθώς η ευαισθητοποίησή τους για το περιβάλλον, που είναι και το ζητούμενο, σταδιακά έρχεται για να μείνει. Κομβικό ρόλο σε αυτό παίζουν τα δύο συμπαθέστατα πιτσιρίκια, ο Πέτρος και η Λένα, που από δεσμώτες εξελίσσονται σε ιδεολογικούς καθοδηγητές της Πλαστικούρας. Πολύτιμες συμβουλές δίνονται στο τέλος του βιβλίου δίχως, όμως, η συγγραφέας να μας κουνάει το δάχτυλο. Είναι δε επίκαιρες πολύ, μιας και 5 Ιουνίου ήταν η Παγκόσμια Ημέρα του Περιβάλλοντος.
Την πολύχρωμη, τσαχπίνικη εικονογράφηση από τις ροζ μπουκλίτσες της Πλαστικούρας μέχρι το εναλλακτικό μπακάλικο και τα βουναλάκια σκουπιδιών, ζωντάνεψε η Μαρία Μανουρά.

Μάγια Δεληβοριά: «Η αλφαβήτα της εφηβείας»,
εκδόσεις Κέδρος

Βαριόμαστε, αυτό είναι όλο», διότι, ναι, οι έφηβοι βαριούνται. Και λένε ευθαρσώς «κυρία, μούφα το εργάκι» σε ό,τι προτείνει η καθηγήτρια θεάτρου αλλά «τεσπά, άμα θέλετε εσείς το κάνουμε», «κάνοντας τα κόκαλα καταξιωμένων δραματουργών να τρίζουν (…) σαν να τους πετούν τούρτες στη μούρη». Οι έφηβοι, βλέπετε, δεν χαρίζονται εύκολα και σε κανέναν. Άλλωστε τα ζόρια που τραβούν δεν είναι και λίγα. Γεμίζουν σπυριά στο προσωπάκι τους από το άγχος, ζουν σε υπερχρεωμένα νοικοκυριά που τα απειλούν με κατασχέσεις οι τράπεζες, επιζητούν εμβόλια για τη βαρεμάρα, δοκιμάζουν καινούργιες δίαιτες που τις σαμποτάρουν καταπληκτικά παϊδάκια από την «Ωραία Ρούμελη», κολλάνε με chat και sms, γραμμένα σε greeklish, κάποιοι γίνονται φυτά και «δίχως παρέα, δίχως φίλους μέσα στη θλίψη τριγυρνώ», και οι άτυχοι αντιμετωπίζουν απώλειες ζωής. «Πακετάκι, δεν λες τίποτα, μεγάλε».
Με αλφαβητική σειρά βάζει τις αγωνίες και τα βασανάκια των εφήβων η Μάγια Δεληβοριά, βραβευμένη θεατρική συγγραφέας και δασκάλα θεάτρου για παιδιά και νέους. Από το Άλφα ως το Ωμέγα, ως θεατρικοί μονόλογοι, παρουσιάζονται τα ζόρια των παιδιών μιας τάξης που προσπαθεί να ανεβάσει θεατρική παράσταση. Μεστός και ειλικρινής ο λόγος τους, ρέει αυθόρμητα χωρίς ψευτοευγένειες μα και δίχως αναίδεια. Παρούσα και μια δόση νεανικής αθυροστομίας ενταγμένης αρμονικά ώστε να μην ακούγεται υβριστική. Μα και ο λόγος της ενήλικης καθηγήτριας, πάντα σε πρώτο πρόσωπο, ενίοτε απολογητικός κι ενοχικός, αλλά ντόμπρος και σταράτος, πείθει εφήβους, και όχι μόνο, αναγνώστες.
Με νοσταλγικές ασπρόμαυρες φιγούρες, η εικονογράφηση του Μπάιρον Καλομαμάς συμπληρώνει το ανάγνωσμα.

Μαρία Καζάντη