Με κλήρωση οι ανάδοχοι των απευθείας αναθέσεων

 

Σε συνέχεια του νόμου που ψηφίστηκε το περασμένο καλοκαίρι το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών έδωσε προς χρήση την περασμένη εβδομάδα το Κεντρικό Ηλεκτρονικό Σύστημα Κληρώσεων (ΚΗΣΚ), μέσω του οποίου θα πραγματοποιείται εφεξής η επιλογή του αναδόχου των δημοσίων συμβάσεων και μελετών με τη διαδικασία της απευθείας ανάθεσης.
Ως απευθείας ανάθεση νοείται η διαδικασία ανάθεσης, χωρίς εκ των προτέρων δημοσιότητα, στο πλαίσιο της οποίας οι εκάστοτε αρχές και φορείς αναθέτουν στον οικονομικό φορέα της επιλογής τους, κατόπιν έρευνας αγοράς και διαβούλευσης με έναν ή περισσότερους οικονομικούς φορείς μια δημόσια σύμβαση ή μελέτη, της οποίας η εκτιμώμενη αξία δεν υπερβαίνει τις 20.000 ευρώ χωρίς το ΦΠΑ. Σκοπός της διαδικασίας αυτής είναι η απελευθέρωση μικρού ύψους κονδυλίων για την αντιμετώπιση εκτάκτων και επειγουσών καταστάσεων. Το έκτακτο των αναγκών στις οποίες απαντούν οι απευθείας αναθέσεις, η ταχύτητα που απαιτείται, αλλά και η ίδια η διαδικασία επιλογής, η οποία δεν απαιτεί τη συγκρότηση συλλογικού οργάνου από το φορέα ανάθεσης, δημιουργούσαν συνθήκες που επέτρεπαν τη μετατροπή του ευεργετικού χαρακτήρα της διαδικασίας αυτής σε πεδίο αδιαφανών συνδιαλλαγών με συγκεκριμένους οικονομικούς φορείς. Η χρήση σε σημαντικό βαθμό της διαδικασίας αυτής, δε, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης —του κοντινότερου στον πολίτη θεσμού διοίκησης— δημιουργούσε ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη μιας μικροδιαπλοκής που εξελίχθηκε σε ένα γκρίζο σύστημα ανάθεσης δημοσίων έργων.
Η δημιουργία και λειτουργία του ΚΗΣΚ για την κατοχύρωση των απευθείας αναθέσεων στους αναδόχους —με καθυστέρηση αρκετών μηνών από την ψήφιση του νόμου, κατά τη διάρκεια των οποίων οι δήμοι δεν μπορούσαν να προβούν σε τέτοιου είδους συμβάσεις— προσφέρει ένα εργαλείο καταπολέμησης της διαφθοράς, καθώς από την ψήφιση του νόμου και έκτοτε η επιλογή του αναδόχου για όλες τις απευθείας αναθέσεις θα πρέπει να πραγματοποιείται μέσα από δημόσια κλήρωση στην πλατφόρμα του υπουργείου με αποτελέσματα που θα είναι δημόσια διαθέσιμα.
Στη διαδικασία της κλήρωσης έχουν δικαίωμα συμμετοχής οικονομικοί φορείς που εγγράφονται καταλόγους, οι οποίοι επί ποινή ακυρότητας της όλης διαδικασίας θα πρέπει να αποτελούνται από με τουλάχιστον τρεις συμμετέχοντες με συγκεκριμένα κριτήρια αξιοπιστίας, τεχνικής και οικονομικής επάρκειας. Οι εν λόγω κατάλογοι συγκροτούνται μετά από δημόσια πρόσκληση των αναθετουσών αρχών προς τους ενδιαφερόμενους για κάθε κατηγορία έργων και μελετών για διάστημα τουλάχιστον είκοσι ημερών. Μετά την ολοκλήρωση της κλήρωσης και την υπογραφή της σύμβασης ο ανάδοχος διαγράφεται υποχρεωτικά από τον κατάλογο της ηλεκτρονικής κλήρωσης και δεν συμμετέχει στις επόμενες κληρώσεις του έτους.
Η πλατφόρμα του υπουργείου βρίσκεται ήδη σε λειτουργία. Δεν υπάρχει κάποιο χρονοδιάγραμμα σχετικά με την ολοκλήρωση των πρώτων διαγωνισμών, καθώς οι φορείς του δημοσίου και του ευρύτερου δημοσίου τομέα πρέπει να προβούν στις προαναφερθείσες προσκλήσεις. Πάντως, η απαγόρευση στους αναθέτοντες φορείς να προχωρήσουν σε απευθείας ανάθεση από την ψήφιση του νόμου τον περασμένο Αύγουστο και μέχρι να δημιουργηθεί η αντίστοιχη ηλεκτρονική πλατφόρμα από το υπουργείο, έχει δημιουργήσει ανάγκες που απαιτούν άμεση ικανοποίηση. Με δεδομένη την ανάγκη για βελτιώσεις στη λειτουργία του συστήματος, αλλά και την παροχή διευκρινήσεων προς τις εμπλεκόμενες αναθέτουσες αρχές τα πρώτα αποτελέσματα στην καταπολέμηση της διαπλοκής αναμένονται μετά από ένα εύλογο χρονικό διάστημα.

Πέτρος Κοντές