Μνημειώδεις πολιτικές αλχημείες με φόντο την Ακρόπολη

Μπορεί τα 21 μέτρα ύψος να είναι λιγότερα από τα 17,5; Σύμφωνα με τις αρχές της απλής αριθμητικής κάτι τέτοιο είναι αδύνατο. Εκτός κι αν πρόκειται για κάποια πολιτική… αλχημεία, όπως αυτή στην οποία επιδόθηκε πρόσφατα ο υπουργός Περιβάλλοντος Κωστής Χατζηδάκης αναφερόμενος στο επιτρεπόμενο ύψος των κτιρίων γύρω από την Ακρόπολη. Συγκεκριμένα ο κ. Χατζηδάκης με ανάρτησή του πριν από λίγες ημέρες σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης υποστήριξε ότι με πρωτοβουλία της κυβέρνησης Μητσοτάκη το ύψος των κτιρίων που βρίσκονται πέριξ της Ακρόπολης μειώνεται στα 21 μ., παραβλέποντας το γεγονός ότι η προηγούμενη κυβέρνηση έθετε ως ανώτατο όριο τα 17,5 μ.!
Η υπόθεση βέβαια είναι πολύ πιο σοβαρή από τους λογικούς ακροβατισμούς του κ. Χατζηδάκη, τους οποίους διάνθισε στην ανάρτησή του με δόση πατριωτισμού, πλαισιώνοντάς την με μια ελληνική σημαία και φόντο το μνημείο. Οι στρεβλώσεις της πραγματικότητας που επιφέρει η ίδια η σχετική ανακοίνωση του αρμόδιου υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας είναι τέτοιες που μόνο όταν έχεις συστηματικά προσπαθήσει να σιγάσεις κάθε δυνατή φωνή ενημέρωσης, διανοείσαι να αρθρώνεις δημόσια. Παράλληλα, επιχειρεί πίσω από εντυπωσιακά λογοπαίγνια να αποκρύψει ότι ούτε και τώρα αποσαφηνίζει το ΥΠΕΝ ποιο θα είναι το συνολικό πλαίσιο προστασίας περιμετρικά της Ακρόπολης. Ακόμα περισσότερο δεν λέει ξεκάθαρα τι πρόκειται να πράξει για το επίδικο ξενοδοχείο (Φαλήρου – παρόδου Συγγρού). Την ίδια στιγμή μάλιστα που ο υφυπουργός του ΥΠΕΝ, Δημήτρης Οικονόμου, με δηλώσεις του εκφράζει αμφιβολίες για την καθαίρεση των ορόφων του επίμαχου κτιρίου.

Οπως μπορεί κάθε πολίτης να διαπιστώσει ανατρέχοντας στο ιστορικό αυτής της εξέχουσας για την ουσία και το συμβολισμό της υπόθεση, επί δεκαετίες οι πολιτικές δυνάμεις που διαχειρίστηκαν την εξουσία, με σειρά πράξεων και παραλείψεων υπονόμευσαν την προστασία της περιοχής γύρω από την Ακρόπολη. Μιας περιοχής «φιλέτο» για την οποία ασκούνται έντονες επιχειρηματικές πιέσεις και την οποία δεν φρόντισαν να προστατεύσουν, αφήνοντας εκτεθειμένο το μνημείο σε επιχειρηματικά συμφέροντα, που δεν έχουν κανένα δισταγμό να κρύψουν με γιγάντιες οικοδομές την Ακρόπολη. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι στο χρονικό αυτό συναντάμε σε καίριες θέσεις –πολιτικές και μη– γνωστά και μη εξαιρετέα σημερινά κυβερνητικά στελέχη.
Από το 1975, το Προεδρικό Διάταγμα ΦΕΚ 53/Δ περιορίζει τα ύψη κτιρίων σε μια μικρή ζώνη περιμετρικά του μνημείου. Παράλληλα, ήδη το 1968 η αρμόδια επιτροπή εμπειρογνωμόνων της UNESCO επισημαίνει τον επερχόμενο κίνδυνο απώλειας της μνημειακής επιβλητικότητας της Ακρόπολης λόγω της ανέγερσης υψηλών κτιρίων νοτιοδυτικά του βράχου. Την περίοδο 2000-2004, και ενώ γενική γραμματέας Πολιτισμού ήταν η σημερινή υπουργός Λίνα Μενδώνη, η UNESCO κάνει αλλεπάλληλα διαβήματα στη χώρα μας υπογραμμίζοντας τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης ανοικοδόμησης και οπτικής βλάβης του μνημείου και συστήνοντας τη λήψη προστατευτικών μέτρων. Υπήρξε μάλιστα προειδοποίηση για τον κίνδυνο κήρυξης της Ακρόπολης ως μνημείο σε κίνδυνο.

Ανατρέχοντας στο ιστορικό αυτής της εξέχουσας
για την ουσία και το συμβολισμό της υπόθεση,
κάθε πολίτης μπορεί να διαπιστώσει ότι επί δεκαετίες
οι πολιτικές δυνάμεις που διαχειρίστηκαν την εξουσία,
υπονόμευσαν την προστασία της περιοχής γύρω από την Ακρόπολη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι στο χρονικό αυτό
συναντάμε σε καίριες θέσεις –πολιτικές και μη–
γνωστά και μη εξαιρετέα σημερινά κυβερνητικά στελέχη.

Εν συνεχεία, την περίοδο 2004-2014, δεν συντάσσεται διευρυμένο προστατευτικό Προεδρικό Διάταγμα. Οι υποθέσεις αντιμετωπίζονται με ad hoc αποφάσεις για ένα – ένα κτίριο. Υπάρχει αποσπασματική αντιμετώπιση χωρίς ενιαία κριτήρια, με αποτέλεσμα την έκδοση αντικρουόμενων αποφάσεων. Το 2009, σε μία από τις περιπτώσεις όπου η αρχαιολογική υπηρεσία είχε προχωρήσει σε μείωση του ύψους στα 21μ., έγινε προσφυγή από τον ιδιώτη και η υπόθεση έφτασε στο ΣτΕ, το οποίο με την απόφασή του 2331/2009 δικαιώνει την απόφαση για τη μείωση του ύψους στα 21 μέτρα. Με την απόφαση αυτή του ΣτΕ, τα 21μ. καθίστανται ύψος αναφοράς για τη ρύθμιση του ύψους στην περιοχή. Όμως η ίδια τότε γγ και νυν υπουργός δεν αξιοποιεί την απόφαση αυτή του ΣτΕ και δεν προχωρά σε κατάρτιση πλαισίου προστασίας.
Το 2012, με την ψήφιση του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού και εξαιτίας της έλλειψης ΠΔ για την προστασία της περιοχής περιμετρικά της Ακρόπολης, άνοιξε ο δρόμος για κτίρια μέχρι 32 μ. (συν 1μ. για φυτεμένο δώμα). Επιπλέον μετά από εξέταση στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (2013), με πρόεδρο τη σημερινή υπουργό, εκδίδεται Υπουργική Απόφαση (2014) για το επίδικο ξενοδοχείο επί της οδού Φαλήρου, χωρίς να εξεταστεί το ύψος του κτιρίου αλλά μόνο ο τρόπος διατήρησης των αρχαίων που βρέθηκαν κατά τις εκσκαφές.

Υπέργειες αυθαιρεσίες, υπόγειες κινήσεις

Όταν η κυβέρνηση αλλάζει, το 2015, η πρακτική υπονόμευσης του μνημείου της Ακρόπολης επιχειρείται να συνεχιστεί με κάθε τρόπο. Έτσι, όπως και με ανακοίνωσή του επισημαίνει ο τομεάρχης Ενέργειας και Περιβάλλοντος της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ, Σωκράτης Φάμελλος, «το 2016, η αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων προχωρά στην έγκριση (με τροποποίηση το 2018) πολύ μεγαλύτερου κτιρίου, με ύψος 33μ., χωρίς να ενημερώσει την κεντρική υπηρεσία του υπουργείου Πολιτισμού και την πολιτική ηγεσία. Εκδίδεται οικοδομική άδεια το 2017 και αναθεώρηση το 2019 στο οικόπεδο Φαλήρου – παρόδου Συγγρού, χωρίς η Εφορεία να τηρήσει τις διαδικασίες που προβλέπει ο αρχαιολογικός νόμος, με ενέργειες που έγιναν ερήμην της πολιτικής ηγεσίας, όπως πιστοποίησε στη συνέχεια και το ΣτΕ. Εν συνεχεία, το 2019, όταν το θέμα ανακινείται από κατοίκους και φορείς που ενημερώνουν την πολιτική ηγεσία και κάνουν προσφυγή στο ΣτΕ (ενώ το κτίριο είχε ήδη κτιστεί), η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ανακαλεί προηγούμενη έγκριση για το γειτονικό οικόπεδο Μισαραλιώτου – Τσ. Καρατάση, που είχε δοθεί από το ΚΑΣ με ελλιπή και ανακριβή στοιχεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων, διατάσσει ΕΔΕ και παραπέμπει στη συνέχεια την υπόθεση στο Πειθαρχικό Συμβούλιο. Παράλληλα, στηρίζει τις προσφυγές των κατοίκων στο ΣτΕ, όπου ο κ. Γεραπετρίτης ήταν νομικός εκπρόσωπος της εταιρείας του οικοπέδου Μισαραλιώτου – Τσ. Καρατάση, προχωρά σε αναστολή έκδοσης οικοδομικών αδειών άνω των 17,5 μέτρων και ξεκινά σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία Πολιτισμού και Περιβάλλοντος, αλλά και το Δήμο Αθηναίων την επεξεργασία νέων προστατευτικών όρων δόμησης για ένα νέο διευρυμένο ΠΔ. Οι προσφυγές κατοίκων και φορέων εξετάστηκαν στο ΣτΕ το Μάιο 2019, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, με προεδρεύουσα τη σημερινή Πρόεδρο της Δημοκρατίας και κατέληξαν σε αποφάσεις κόλαφο για την Εφορεία Αρχαιοτήτων (2102/19, 2103/19), που αποδεικνύουν και την παράκαμψη της πολιτικής ηγεσίας την περίοδο 2016-’19.»

Γιατί πανηγυρίζει ο υπουργός;

Τα 17,5 μ. ως «κόφτης» ήταν ενδεικτικός των προθέσεων της προηγούμενης κυβέρνησης για να εναρμονιστεί το πολεοδομικό καθεστώς της συγκεκριμένης περιοχής με εκείνο της υπόλοιπης περιοχής που διέπεται από ειδικούς όρους και περιορισμούς δόμησης. Η πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ συντάσσεται ουσιαστικά με αυτό το σκεπτικό, αφού αποτρέπει προσωρινά την ανέγερση κτιρίων άνω των 17,5 μ. κοντά στην Ακρόπολη, ενώ καλεί τη σημερινή κυβέρνηση να επανεξετάσει το πολεοδομικό καθεστώς της περιοχής και να εκδώσει ένα ΠΔ που θα θεσπίζει ειδικούς όρους και περιορισμούς δόμησης.
«Η δική μας θέση για 17,5 μ. –και υπό προϋποθέσεις 21 μ. για να είναι ισοϋψή τα κτίρια (σε περίπτωση που υπήρχε μεγάλη κλίση στο έδαφος)– ήταν σαφής. Την ίδια θέση υποστηρίξαμε στο ΣτΕ και αυτή θέλαμε να γίνει ΠΔ αλλά δεν προλάβαμε», σχολίασε, μιλώντας στην «Εποχή» ο πρώην υπουργός Περιβάλλοντος, Γιώργος Σταθάκης και πρόσθεσε: «Οποιαδήποτε άλλη ρύθμιση, όπως αυτή που έκανε η σημερινή κυβέρνηση και η οποία ξεφεύγει προς τα πάνω από τα όρια που θέσαμε, δημιουργεί άλλα δεδομένα που δεν είναι συμβατά με την Ακρόπολη και προσβάλλουν το μνημείο».
Ενώ όπως επισημαίνει ο Σ. Φάμελλος, «ο ΣΥΡΙΖΑ ζητά, ως μοναδική επιλογή, την κύρωση ενός συνολικού ΠΔ για τις χρήσεις στην περιοχή, τα ύψη και τους συντελεστές δόμησης, με ανάλογο περιορισμό της δυναμικότητας των νέων ξενοδοχείων, ώστε να αποτραπεί η μετατροπή της σε ξενοδοχειούπολη».
Μετά από όλα αυτά ίσως φαντάζει ακατανόητη η «πανηγυρική» ανακοίνωση του υπουργού Περιβάλλοντος που στο ΠΔ που προωθεί έρχεται να «τραβήξει» προς τα πάνω τα 17,5 μ. και να τα κάνει 21 μ., ενώ στην Συγγρού το ύψος των κτιρίων θα φτάνει μέχρι και τα 27 μ. Αυτό όμως που σαφώς αποκαλύπτεται ως κατανοητό είναι αφενός η πρόθεση να εξυπηρετηθούν ιδιωτικά συμφέροντα σε βάρος του δημοσίου, αφετέρου να καταστεί πάση θυσία αθέατη αυτή η στόχευση.

Δημήτρης Μαριδάκης,
Ζωή Γεωργούλα